Boegbeeldproject hbo Verpleegkunde
Dag Marcel,
Tijdens de pre-conferentie van De Onderwijsdagen over open leermaterialen hoorde ik over het boegbeeldproject hbo Verpleegkunde waar Zuyd aan deelneemt. Supertof! Maar welke collega’s zouden daar bij zijn betrokken? Robert Schuwer mailde me hun namen. Onlangs had ik een gesprek met hen: Philo Logister en Marijke van Hommerich – Cronenberg. Hun ervaringen heb ik zojuist via de Nieuwsflits en onderwijsontwikkeling.zuyd.nl binnen Zuyd gedeeld. Graag deel ik hun ervaringen en verhaal ook op ons blog.
Open leermateriaal (ofwel: OER – Open Education Resources)
Alle vormen van openheid in het onderwijs draag ik een warm hart toe en daar heb ik ook al vaker over geblogd. Oud-minister Bussemaker had in haar strategische agenda ‘HO2025, de waarde(n) van weten’ (2015) de ambitie geformuleerd dat alle docenten in het hoger onderwijs in 2025 hun leermaterialen delen. De huidige minster Van Engelshoven hecht ook veel belang aan open onderwijs. Tijdens de Open Education Global Conference (24 april jl.) sprak de minister trots over het ‘Flagship Project for Bachelor of Nursing‘. Deze ambitie blijft gelukkig overeind.
Boegbeeldproject hbo Verpleegkunde
Het boegbeeldproject hbo Verpleegkunde is een gesubsidieerd project waarbij 5 hogescholen met elkaar hebben samengewerkt aan een platform om leermaterialen gratis en openbaar uit te wisselen en een community om met elkaar over het vak te praten.
In opdracht van Vereniging Hogescholen heeft het Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde (LOOV) samen met 5 hogescholen open leermaterialen beschikbaar gemaakt. Het afgelopen jaar heeft Zuyd met 4 andere hbo-v opleidingen (HAN, Saxion, Hogeschool Rotterdam en Fontys) een digitale omgeving ingericht waar hbo-docenten verpleegkunde leermaterialen kunnen plaatsen en delen. Ook andere belangstellenden, zoals studenten Verpleegkunde, werkende professionals, instellingen voor bij- en nascholing en mbo-opleidingen Verpleegkunde kunnen gebruiken maken van deze materialen.
Het boegbeeldtraject is onlangs afgerond maar wordt voortgezet in het project SAMEN hbo Verpleegkunde. Het ministerie ziet het boegbeeldproject als een voorbeeld en subsidieert daarom wederom dit vervolgtraject (met 7 andere hogescholen). Tevens hebben alle 17 hogescholen, verenigd in LOOV, een intentieverklaring ondertekend om de komende twee jaar jaarlijks per hogeschool €20.000,- te investeren in docenturen om Wikiwijs te blijven vullen.
Wikiwijs
De digitale omgeving waar het leermateriaal via een open Creative Commons licentie geplaatst wordt, is Wikiwijs. Als je samenwerkt in zo’n omgeving is het wenselijk dat je afspraken maakt over metadata. Kernbegrippen waar binnen Wikiwijs gezocht kan worden, zijn ontleend van de CanMEDS (zorgcompetenties) en BN2020 (landelijk beroeps- en opleidingsprofiel verpleegkundige op bachelorniveau). Tevens is een checklist kwaliteit leermateriaal opgesteld. Deze kan gebruikt worden door docenten om te bepalen of het leermateriaal aan de kwaliteitseisen voldoet. Philo en Marijke geven aan dat de bibliotheek hier een belangrijke rol bij kan spelen.
Keurmeesters
Landelijk zijn drie kwaliteitscontroleurs (Zuyd, Fontys, HAN) die het geüploade materiaal aan de hand van de checklist bekijken en bepalen of het leermateriaal van een keurmerk kan worden voorzien (“aanbevolen door hbo verpleegkunde“). Ook kan elke deelnemer in Wikiwijs het materiaal beoordelen door het toekennen van sterren. Leermateriaal kan bestaan uit een toets, filmpje, powerpoint tot een complete lesmodule.
Delen
Philo en Marijke hebben hun collega’s tijdens een studiedag en via een mail geïnformeerd over het boegbeeldproject. Collega’s reageerden enthousiast. Dat dit nog niet heeft geleid tot veel aanbod van leermateriaal, vind ik wel te verwachten. In een artikel dat ik samen met Martijn Ouwehand heb geschreven over kansen voor inbedding open en online onderwijs in campusonderwijs hebben wij ook aandacht geschonken aan de belemmeringen en barrières. Het is mooi om te horen dat binnen het project ook aandacht is voor deze belemmeringen en dat geprobeerd is deze zoveel mogelijk weg te nemen. Philo en Marijke vertelden dat hun hbo-v collega’s al wel in de Wikiwijs omgeving zoeken naar geschikt onderwijsmateriaal voor hun nieuwe curriculum. Binnenkort zal Philo een workshop verzorgen hoe docenten zelf materiaal kunnen uploaden naar Wikiwijs. Gesteund door hun teamleiders zullen Philo en Marijke hun collega’s stimuleren zoveel mogelijk te delen. Er is genoeg mooi materiaal door Zuyd ontwikkeld. En zij gaven aan dat in ieder geval modules die ontwikkeld worden met behulp van subsidies, een plekje moeten krijgen in Wikiwijs.
Ik weet dat er een integratie beschikbaar is tussen Moodle en Wikiwijs. Maar weet momenteel niet of deze integratie ook voor Zuyd actief is. Ik ga het uitzoeken. Als je Wikiwijs vanuit Moodle kunt doorzoeken en materiaal kunt invoegen in cursussen is er in ieder geval al weer een belemmering minder!
Community
Naast Wikiwijs, de digitale omgeving voor leermaterialen, is een virtueel ontmoetingspunt ingericht voor hbo-docenten Verpleegkunde. Een community waar je met elkaar in gesprek kan gaan over leermaterialen en andere thema’s. Het doel van deze community is daardoor bij te dragen aan onderhoud en uitbreiding van de verzameling leermaterialen (duurzaamheid). Aan de enthousiaste reacties van Philo en Marijke is duidelijk dat een ondersteunende community het delen stimuleert. “Je weet elkaar te vinden”, zei Philo. Ook al heb je elkaar maar een paar keer fysiek ontmoet, een active community doet de rest. Gelukkig is het belang van een communitymanager onderkend en wordt deze ook door LOOV en de subsidie gefinancieerd. Voor deze community kun je je aanmelden via www.hbovpk.nl.
Tijdens de afronding van het boegbeeldproject en de kick-off van het SAMEN-project is er gefilmd. Een sfeerimpressie is hier te bekijken:
Philo en Marijke geven aan dat ze met veel plezier aan dit mooie project hebben meegewerkt en ook in de toekomst hun bijdrage zullen leveren. Zij zullen zich ook inzetten en andere opleidingen stimuleren aan de slag te gaan met het digitaal delen van leermateriaal.
Leer van dit voorbeeld! Ik ben trots op onze onderwijspioniers. Op mijn steun kunnen ze rekenen.
Groet,
Judith
Bronnen/Achtergrondinformatie:
- SURF
- Flyer 5 scenario’s om leermateriaal opnieuw te gebruiken
- Checklist kwaliteit leermateriaal hbo-vpk
- Toespraak Minister van Engelshoven bij Open Education Global Conference
- Blog over Boegbeeldproject op onderwijsontwikkeling.zuyd.nl
- Blog over Boegbeeldproject door ICTO Saxion
Update
Robert Schuwer gaf me via LinkedIn nog een extra link door
- blogomgeving waarin aanpak, ervaringen en lessons learned gedeeld zijn
Dank!
Mooi artikel over hoe Learning Analytics op te pakken in organisaties
Ha Judith,
De Educause Review verwendt ons weer met een mooi artikel over hoe je duurzaam learning analytics kunt opzetten.
Timothy McKay hebben we gezien bij de SURF Onderwijsdagen en het greenhouse had toen al mijn aandacht. Grote vraag blijft: kunnen wij met de -in vergelijk met de V.S.- beperkte middelen die we hebben ook zoiets opzetten.
Antwoord is ja. Ik denk dat we met studentkracht ver kunnen komen. Creatief en inventief zijn we genoeg om met ons onderwijs en dus met onze studenten te innoveren.
Waarom is het er dan nog niet? Nou ik denk dat het beeld over learning analytics nog niet goed genoeg is om er de hogere prioriteit aan te geven die het nodig heeft.
Eens kijken of we daar iets in kunnen betekenen in de komende tijd.
Groet Marcel
Docentondersteuning bij blended learning
Hallo Marcel,
Tijdens de Onderwijsdagen 2017 werd de publicatie ‘Keuzehulp voor ondersteunen van onderwijsinnovatie met ict‘ al aangekondigd. En vorige week is hij dan gepubliceerd. Voor ons een handig hulpmiddel omdat we nu volop bezig zijn met het bedenken en inrichten van een ondersteuningsstructuur. Zoals je weet, zitten we midden in een migratieproces van Blackboard naar Moodle. We hadden al een ondersteuning met Blackboard key-users en nu zijn een 70-tal DLO-coaches actief om hun collega’s te trainen en te ondersteunen bij het Moodle-klaar maken van hun gemigreerde Blackboardcursussen. Hoewel we nu heel ‘basic’ bezig zijn, denken we ook na over welke ondersteuning Zuyd het beste past als we het hebben over onderwijs (her)ontwerpen met ict.
Tijdens de Onderwijsdagen hebben collega Evelien en ik al de ervaringen van Saxion, Universiteit Utrecht, TU Delft, Erasmus Universiteit Rotterdam en Hogeschool Utrecht gehoord. Van deze vijf hogeronderwijsinstellingen zijn in het 2e deel van de publicatie beschreven:
- achterliggende onderwijsvisie,
- de context van de onderwijsvernieuwing (het didactisch concept),
- inrichting ondersteuning en faciliteiten,
- docentprofessionalisering en kennisdeling,
- met welk (innovatie)budget,
- en de resultaten.
Op basis van deze casussen heeft SURF 5 aandachtspunten en 5 keuzes gedestilleerd voor instellingen die docenten willen ondersteunen bij het tot stand brengen van onderwijsinnovatie met ICT.
Vijf aandachtspunten voor het ondersteunen van onderwijsinnovatie met ict
- ondersteun docenten waar mogelijk
- stel de onderwijsvisie centraal
- maak innovatiebudget vrij
- zorg voor communicatie en kennisdeling
- bied mogelijkheden voor professionalisering
Vijf keuzes voor het ondersteunen van onderwijsinnovatie met ict
- centraal innovatieprogramma of staande innovatie?
- bottom-up of top-down?
- centrale of decentrale ondersteuning?
- experts opleiden of inhuren?
- extra waardering of onderwijsinnovatie zien als onderdeel van het takenpakket?
De voor- en nadelen van de bovenstaande keuzes zijn mooi in beelden gevangen:
En Zuyd?
Zuyd is volop in beweging. Opleidingen denken na over hun visie op onderwijs waarbij de term ‘blended learning’ veelvuldig valt. Zuyd is bezig de koers voor de komende jaren te bepalen. Naar mijn beleving biedt ict volop mogelijkheden om onze onderwijskwaliteit op peil te houden. De wereld om ons heen, de arbeidsmarkt verandert in een snel tempo. Het kan niet anders dat technologie hierbij een grote rol speelt. Gelukkig ben ik hierin niet de enige 🙂
Met TOL hebben we in het DC4E-model beschreven hoe het traditioneel contactonderwijs ‘blended’ kan worden (her)ontworpen. We hebben dit verrijkt met een aantal elementen, zoals overzichten van technologische (Zuyd) tools, die dit proces kunnen ondersteunen. Hierin hebben we ook aangegeven dat het herontwerpen van onderwijs steeds meer in co-creatie gaat, waarvoor verschillende expertises nodig zijn op het gebied van instructional multimedia design, learning design, auteurrechten. Mijn o zo gewenste blended design teams!
De aanbevelingen uit de publicatie: rekening te houden met de autonomie van de docent, maar hem/haar zo veel mogelijk dichtbij te ondersteunen, te zorgen voor goede faciliteiten, en kennisdelen stimuleren, passen binnen mijn zienswijze. Docenten hebben vooral voldoende ontwikkeltijd nodig. Tsja, wat is voldoende? Dat blijft altijd discutabel. Mijn ervaring is dat het tijd kost. Heel veel tijd.
In de beschreven ervaringen herken ik veel van ons bloemmodel, maar ook over de versie 2.0 waarin je het model hebt uitgebreid met studenten om zo een learning community te creëren. In de SURF-publicatie staat ook dat de ideale ondersteuningsconcept niet bestaat. We kunnen deze keuzehulp gebruiken om binnen onze situatie die keuzes te maken die aansluiten bij Zuyd initiatieven, faciliteiten en structuren. Kern is wel dat het gaat om investeren in mensen: (in)formele (ict)docentprofessionalisering (notetoself: lees betreffend SURF rapport nog een keer).
Ik ga nu na deze keuzehulp gelezen te hebben, verder aan de slag met de notitie die we aan het schrijven voor de ondersteuningsstructuur Moodle/blended learning.
Groet,
Judith
Bron: SURF kennisbank: Keuzehulp voor het ondersteunen van onderwijsinnovatie met ICT : Inzicht in de organisatie van docentondersteuning. De gebruikte afbeeldingen zijn afkomstig uit deze publicatie.
Passie en vastberadenheid
Ha Marcel,
Morgen verschijnt in de Nieuwsflits weer een een TEDtalk. Ik dacht dat deze nieuw voor me was, maar had m toch al eens eerder gezien en gedeeld. Het verhaal van de Amerikaanse psycholoog Angela Lee Duckworth over het begrip ‘Grit’ is ‘worth spreading’. Grit bestaat volgens haar uit passie, volharding en het nastreven van lange termijndoelen. Op grond van haar onderzoek stelt ze dat grit bepalend is voor succes en niet IQ.
Op een blog van Janneke Stielstra las ik een aantal handreikingen hoe je ‘Grit’ kunt ontwikkelen
- Ontwikkel een groei mindset (Zie onderzoek Carol Dweck)
- Richt je op je doel
- Zie tegenslagen als tijdelijk en niet persoonlijk (Zie onderzoek positieve psychologie van Martin Seligman)
Altijd goed om dit nog een keer goed in je oren te knopen. Voor elke leeftijdscategorie 🙂
Als je wilt weten hoe ‘Gritty‘ jij bent, doe dan de Grit Score Quiz op de website van Angela lee Duckworth 😉
Groet,
Judith
Gelezen: Toetsrevolutie. Naar een feedbackcultuur in het hoger onderwijs.
Hallo Marcel,
Het zal je vast niet ontgaan zijn dat nu, ruim een jaar na het boek Toetsrevolutie. Naar een feedbackcultuur in het voortgezet onderwijs (Dominique Sluijsmans & René Kneyber) het boek Toetsrevolutie. Naar een feedbackcultuur in het hoger onderwijs (Dominique Sluijsmans & Mien Segers) is verschenen. Ik kreeg het boek omdat ik het graag wilde lezen en om er een blog over te schrijven natuurlijk 🙂
De afgelopen jaren is veel aandacht geweest voor summatief toetsen. Dat heeft op veel onderwijsinstellingen geleid tot het invoeren van toetsbeleid en het professionaliseren van docenten via BKE/SKE-trajecten. In opdracht van de Vereniging Hogescholen zijn er rapporten verschenen als Beoordelen is Mensenwerk (2014) en Protocol Verbeteren en Verantwoorden van Afstuderen in het hbo 2.0 (2017). Echter, naast het summatief toetsen van kennis en vaardigheden komt er steeds meer aandacht voor Bildung. Jan Anthonie Bruijn zegt daar in zijn voorwoord over
Een kwalitatief hoogstaande samenleving heeft mensen nodig die kennen, kunnen en voelen: daar ligt voor ons als onderwijsmakers dus een grote verantwoordelijkheid
Aansluitend schrijven de redacteuren Dominique Sluijsmans en Mien Segers in de inleiding dat deze visie
vraagt om een herkadering van het waarom, wat en hoe van de manier waarop wij studenten toetsen en beoordelen.
In 239 pagina’s informeert het boek ons over de formatieve functie van toetsen en beoordelen. Kernthema van het boek is hoe de huidige testcultuur van toetsen en beoordelen (met informatiearme cijfers) kan worden veranderd in een feedbackcultuur. Een collectief gedeelde visie op kwaliteit van leren en de rol van beoordelen is hierbij essentieel. In de BKE/SKE professionaliseringstrajecten gaan docenten al op zoek naar nieuwe inzichten en visies op toetsen en beoordelen, en wat dat betekent voor de eigen opleiding/curriculum. Inmiddels is er een enorme toenamen van formatieve toetsen. In de praktijk blijken deze meer een summatieve functie te hebben, omdat er weinig ontwikkelingsgerichte informatie aan wordt toegevoegd. Feedback dient geen ‘afrekenmoment’ te zijn, zo wordt ook in het boek bepleit.
Onderzoek heeft aangetoond dat feedback een krachtig middel is om te leren. Om tot een duurzame feedbackcultuur te komen moet men de bereidheid hebben ‘elkaar verder willen helpen’. Dit stimuleren is essentieel, dat hebben we ook ervaren tijdens het Zuyd innovatieproject FeedbackFruits.
In een zeer prettige schrijfstijl worden vele docenten uit diverse kennisdomeinen van het hoger onderwijs geportretteerd. Centraal in deze 13 interviews staat de vraag wat feedback van docenten vraagt en op welke manier docenten met elkaar een feedbackcultuur kunnen realiseren. Ook (oud-)collega van Zuyd, Ilse Meelberghs, heeft een bijdrage geleverd.
Naast voorwoord, inleiding en de interviews bevat het boek 11 verdiepende hoofdstukken met bijdrage van o.a. Filip Dochy, Esther van Popta, Cees van der Vleuten, Tamara van Schilt-Mol. Het boek eindigt met vijf kernboodschappen die volgens de twee redacteuren nodig zijn voor een toetsrevolutie in het hoger onderwijs. Zij ondersteunen hun boodschappen door te verwijzen naar (eigen) wetenschappelijk onderzoek en naar de interviews en de verdiepende hoofdstukken in het boek.
In een feedbackcultuur …
1. is er sprake van een samenhangend en studeerbaar ontworpen curriculum
2. krijgen studenten door voortdurende formatieve evaluatie alle kansen om de studie succesvol te doorlopen
3. leren studenten verantwoordelijkheid te nemen tegenover zichzelf en elkaar
4. nemen docenten verantwoordelijkheid tegenover zichzelf en elkaar
5. is er sprake van een collectief kwaliteitsbewustzijn
Dominique en Mien benoemen ook dat de toenemende rol van technologie in het onderwijs en de snelle ontwikkeling van learning analytics dat binnenkort wellicht het denken over assessment opnieuw ter discussie zal stellen. Daar weet jij dan weer meer van 🙂
Tijdens het lezen van dit boek viel het me op dat of je nu over het realiseren van een feedbackcultuur hebt of het kunnen omgaan met technologische ontwikkelingen of over het belang van (sociaal) informeel leren van professionals, we blijven het hebben over pioniers die geduld moeten hebben. Geduld? Terwijl overal wordt gesproken dat opleidingen hun studenten beter willen (moeten!) voorbereiden op de arbeidsmarkt door niet alleen kennis en vaardigheden te toetsen maar ook complexe vaardigheden beoordelen als samenwerken, communiceren, leiderschap en professionaliteit. En dat van die studenten (en docenten!), die voorbereid moeten zijn op levenslang leren, een sterke zelfsturing wordt verwacht. Ik heb al eens vaker geblogd over de knowmad, een professional die slim gebruik maakt van sociale technologie om te leren, te reflecteren en bij te blijven op zijn/haar vakgebied bij te blijven. Vol ongeduld wacht ik. En ondertussen pionier ik vrolijk verder 🙂
In het boek wordt door docenten en onderzoekers gesproken over het belang van (peer)feedback. Ik had het waardevol gevonden als er een aantal kritische bijdrage van studenten was toegevoegd. De (ex-)studenten in mijn directe omgeving zien het belang van (peer)feedback niet zoals de auteurs en geïnterviewden van dit boek dat wel (terecht!) bepleiten. In de praktijk blijkt het toch erg lastig te zijn om docenten en studenten, die een traditionele summatieve toetscultuur gewend zijn, uit deze mindset te halen.
Veranderen kost tijd en veel geduld. Maar er zijn ook al zeer veel goede voorbeelden, zoals in dit boek te lezen. Een inspirerend boek met vele handvatten voor het complexe proces van onderwijs ontwerpen waar feedback een integraal onderdeel van vormt. Van harte aanbevolen.
Paasgroeten,
Judith
Sluijsmans, D., & Segers, M. (Red.). (2018). Toetsrevolutie: Naar een feedbackcultuur in het hoger onderwijs. Culemborg: Phronese.
Het boek is te koop (€24,99) via uitgeverij Phronese. Vanaf mei zal dit boek net als het andere Toetsrevolutieboek als pdf beschikbaar zijn via de website toetsrevolutie.nl
2 BE JAMMED 