Auteursarchief: Judith van Hooijdonk

Docentprofessionalisering vanuit een ontwerpgerichte benadering

Ha Marcel,

Maandag was een delegatie van Hogeschool Rotterdam bij ons op werkbezoek. De aanleiding was een e-mailwisseling tussen Fleur Prinsen en mij nav haar lectorale rede Digitale leerarrangementen ontwerpen. Het was een interessante kennisuitwisselingssessie over ons aanbestedingstraject en implementatietraject Moodle. In de middag bespraken we de initiatieven rondom docentprofessionalisering irt blended learning. We waren het er over eens dat een ontwerpgerichte een aanpak de voorkeur heeft.

In dat kader vind ik de publicatie Connecting the DOT’s, een praktische werkwijze voor het coachen van Docent Ontwikkel Teams van Floor Brinkhorst en Cindy Poortman interessant om te bespreken. Dit handboek is tot stand gekomen ihkv een onderzoeksproject van TechYourFuture (zie hier gelijknamig proefschrift van Floor Brinkhorst).

In de reviewstudie van Van Veen, Zwart, Meirink, & Verloop (2010) naar de effectiviteit van docentprofessionaliseringstrajecten dat ik in mijn masteronderzoek aanhaal, worden een aantal succesfactoren onderscheiden. Daarin blijken de volgende kenmerken succesvol: (1) professionalisering moet plaatsvinden in de eigen lespraktijk en moet antwoord geven op vragen uit die eigen praktijk, (2) docenten leren actief en onderzoekend samen met collega’s als eigenaarschap bij de docenten zelf ligt, (3) professionalisering is verankerd in het beleid en in de organisatie, (4) collegiaal en collectief leren.

Deze kenmerken komen ook heel sterk naar voren bij de werkwijze van deze DOTs. Het is een vorm van professionalisering waarbij teams van docenten (van verschillende scholen) samen vernieuwend onderwijs ontwikkelen. Zij komen maandelijks bij elkaar  onder begeleiding van een vakdidactische expert. Vanuit een zelfgekozen onderwijsontwerp gaan ze aan de slag. Toch bleek dat het ene DOT beter (samen)werkte dan de ander. Uit het onderzoek van TechYourFuture kwamen zeven kenmerken van effectieve DOTs naar voren

 

Vervolgens stelden ze zich de vraag: hoe kunnen we er voor zorgen dat de DOTs functioneren volgens deze zeven kenmerken? Het blijkt dat leiderschap een centrale rol speelt in het proces. En dat zowel gedeeld als top-down leiderschap belangrijk zijn in DOTs. Om teamcoaches te ondersteunen bij het aansturen van DOTs hebben de onderzoekers een stapgewijze (agile) werkwijze ontwikkeld waarin gedeeld en top-down leiderschap geïntegreerd zijn. De werkwijze is een cyclisch proces van 9 stappen die elke maand doorlopen wordt.

De deelnemende docenten en coaches waren tevreden over de stapsgewijze werkwijze. Het bood structuur en duidelijkheid. Men vond het wel lastig om duidelijke meetbare einddoelen te formuleren. Daarnaast was de betrokkenheid van alle deelnemers niet even groot was moeilijkheden opleverden bij het brainstormen en de gezamenlijke planning.

Ondanks dat de context verschilt, kunnen wij, volgens mij, hieruit het volgende kunnen leren:

  • het samen deelnemen aan een professionaliseringstraject (minimaal duo’s) en samenwerken bevordert gezamenlijke verantwoordelijkheid voor professionalisering
  • door vanuit een ontwerpvraag te professionaliseren levert tevens concreet onderwijsmateriaal op
  • het samen ontwerpen van onderwijs bevordert eigenaarschap
  • het aan te zetten tot actief leren bevordert betrokkenheid
  • het aantal uren dat aan professionalisering besteed wordt moet in balans zijn met andere taken

Momenteel liggen diverse adviezen rondom (ict-)docentprofessionalisering en ondersteuning onderwijs ontwerpen ter bespreking voor. Ik ben erg benieuwd hoe dit over een aantal maanden uitgewerkt is.
Ik hou je op de hoogte!

Groet,
Judith

NB. In dit kader is het wellicht interessant om te weten dat ik onlangs mijn Boekenkast Blended learning geacutaliseerd heb.

Leren Leren Leren. Een documentaire over hoe technologie ons onderwijs verandert.

Hallo Marcel,

In 2017 en 2018 voerde Stichting Toekomstbeeld der Techniek (STT) een verkenning uit naar de toekomst van technologie en leren. Een half jaar geleden vertelde ik je over hun publicatie Lang leve leren. Een paar dagen geleden verscheen een tweede publicatie: Het eeuwige leren. In deze publicatie (literatuurstudie en Delphi-studie) staat de vraag centraal wat de rol van leren is in de nieuwe kennissamenleving. Ook deze respondenten zijn weer techo optimisten 🙂

Mooi om te lezen dat Michael Fullan hier in geciteerd wordt. Volgens Fullan “gaat onderwijs zich meer richten op de zes C’s: Character (Persoonsvorming), Citizenship (Burgerschap), Communication (Communicatie), Collaboration (Samenwerken), Creativity (Creatief denken) en Critical Thinking (Kritisch denken). Dit zijn vaardigheden die de student in staat stellen altijd te blijven leren. Docenten en studenten zullen hun activiteiten inrichten om de zes C’s heen.”

Laatste citaat in deze publicatie

Technologie speelt een steeds meer centrale rol in de manier waarop we communiceren, informatie tot ons nemen en onze levens organiseren. Dit heeft gevolgen voor de manieren waarop we in onderwijsinstellingen, in het bedrijfsleven of daarbuiten leren. Daarom is het voor iedereen die met leren bezig is belangrijk om na te denken over de complexe relatie tussen leren en technologie. Het is een onderwerp dat we niet kunnen negeren en dat vraagt om nieuwe visies op leren te ontwikkelen; vanuit scholen, klassen, ministeries, technologiebedrijven en vooral ook vanuit individuen.

Tegelijkertijd presenteerde STT een documentaire. Deze werd gefilmd op een iPadschool, op een school waar ze experimenteren met robots die rekenles geven, op een universiteit waar ze aan de hand van data-analyses voorspellingen doen over het gedrag van studenten, en op een kunstacademie waar ze de toekomst van ons onderwijs vormgeven. Experts zoals professor Elly Konijn (VU), dr. Henk Oosterling (EUR), en Theo Bakker (VU) gaan dieper in op de relatie tussen mens en technologie, terwijl leerlingen, studenten, docenten en leercoaches ingaan op hun persoonlijke ervaringen met technologie. [Bron]

De documentaire bestaat uit een aantal delen

  1. hoe verhouden wij ons tot technologie?
  2. de kloof tussen digitaal en fysiek leren
  3. leren van de toekomst

Als je geen tijd hebt om de documentaire van 23:10 te kijken (toch echt wel interessant om helemaal te bekijken), scroll dan even door naar 2:40. Daar gaat het een paar minuten over student analytics waarmee de VU studie-uitval beter wil voorspellen. Daar zie je een dilemma’s tussen de ontwerper en de studieloopbaancoach mbt interpreteren van data.

Groet,
Judith

Afscheid van ‘mijn’ Nieuwsflits

Hallo Marcel,

Zojuist heb ik een jubileumeditie, nummer 250!, maar tevens de allerlaatste Nieuwsflits verstuurd naar onze collega’s en een handjevol externen. Met pijn in het hart. Maar het is goed geweest. Tijd voor iets anders. In dit blog wil ik even terugkijken, en ook een beetje vooruit.

In augustus 2007 verscheen de 1e nieuwsbrief onder de titel ‘Nieuwsbrief e-Learning‘. Tot april 2011 verscheen deze onregelmatig. Jack Pleumeekers was samensteller en eindredacteur van de eerste 23 nummers. In mei 2012 nam ik, als lid van het ICTO-team, het stokje over. We besloten wekelijks de collega’s te informeren en te inspireren met korte informatieblokjes. De Nieuwsflits was geboren. De naam is in de loop der jaren veranderd: ‘DidactICT’ bekte niet zo lekker dus dat werd al snel de ‘I for You’. Sinds dit studiejaar hebben de Zuyd nieuwsbrieven een andere look-and-feel en omdat wij inmiddels tot de Dienst Onderwijs & Onderzoek hoorden, is het de ‘Nieuwsflits OnderwijsOntwikkeling’ geworden.

Zes jaar lang hebben de abonnees elke dinsdag een Nieuwsflits ontvangen met berichtjes over wat binnen en buiten Zuyd gaande was op het gebied van onderwijsinnovatie en ict en onderwijs.

“We kijken goed naar de wereld om ons heen, signaleren en selecteren nieuwe ontwikkelingen om deze met jullie te delen”, schreven we in één van de eerste edities. Zo heb ik dat de afgelopen jaren gedaan. Dagelijks mijn Twitter en LinkedIn tijdlijn checken. Interessante berichten verstuurde ik naar een apart Outlookmapje (via regels). Regelmatig mijn RSS-krantje (Feedly) met blogberichten scannen, inspirerende TEDtalks bekijken (heb er zo’n 150 gedeeld in die jaren). Items die wat meer aandacht nodig hadden kwamen in mijn Pocket terecht. Dit alles samen was mijn input voor de Nieuwsflits. En natuurlijk oren en ogen open houden binnen de organisatie om zo interessante onderwijsontwikkeling van Zuyd op te pikken en breder te verspreiden.
Dat is me aardig gelukt, denk ik.

Regelmatig werd mij gevraagd hoe vaak en wat gelezen werd. Helaas. Ik wist niet meer dan dat de Nieuwsflits naar ruim 2000 e-mailadressen werd verstuurd. Maar of deze gelezen werd en wat wel en niet? Ik weet het niet. Ik zag wel aan de statistieken van de blogs als daar naar verwezen werd dat die op dinsdag/woensdag een piek vertoonden. Voor mij zijn die cijfers niet zo belangrijk. Van vele collega’s ontving ik waardering. Daar deed ik het ook voor.

Ik heb het allereerste nummer nog eens bekeken. Opvallend dat thema’s in de afgelopen 11 jaar nauwelijks veranderd zijn. In de eerste editie ging het over de Blackboard migratie, plagiaatdetectie, windows vista, community of practice e-learning. Terminologie en systemen zijn anders, maar voor de rest ….

Natuurlijk stop ik niet met kennisdelen over onderwijskundige thema’s. Dat zal ik blijven doen via mijn/onze blogs, Twitter, LinkedIn, collega’s via mail/Teams attenderen. Kennisdelen zit in mijn genen. Het is zo onlosmakelijk verbonden met mijn professionele ik.

Het stoppen met de Nieuwsflits geeft weer ruimte voor nieuwe initiatieven. Hoe dat vorm gaat krijgen? Dat weet ik nog niet. Daarover ga ik de komende tijd met deze en gene sparren.

Voor nu ben ik trots op ‘mijn’ 227 Nieuwsflitsen en bedank ik alle redactieleden voor hun kritische feedback. Samen hebben we iets moois gedaan.
En heel veel dank aan allen die op welke manier dan ook betrokken zijn geweest bij de Nieuwsflits. Hartelijk bedankt voor het delen en verbinden van jullie kennis en ervaringen. Vooralsnog blijven alle oude edities van de Nieuwsflitsen I for You en OnderwijsOntwikkeling beschikbaar via het archief.

Groet,
Judith

Privacy Statement

Hi Marcel.

Werd jouw mail box ook zo vervuild met allerlei privacyverklaringen van nieuwsbrieven waar je je ooit op geabonneerd en applicaties die je gebruikt/ooit een blauwe maandag gebruikt hebt? Tsja, allemaal het gevolg van die ‘nieuwe’ privacywet, de AVG. Echt, ik vind (online) privacy heel belangrijk. Gisteravond het programma Kassa gezien? Dat ging over het digitale doolhof, met veel aandacht voor identiteitsfraude. Als je hoort wat allemaal kan gebeuren, dan is het zeker belangrijk meer alert te zijn waar je je persoonlijke gegevens achterlaat.

Dus in navolging van veel edubloggers heb ik ook voor 2beJAMmed een privacyverklaring opgesteld, met dank aan André Manssen. Van WordPress.com kregen we trouwens ook een reminder rond de 25e mei. Akismet dat gebruikt wordt om spam tegen te gaan heeft ook een privacyverklaring. Het werd aangeraden deze te tonen onder de sociale deelknoppen. Dat is nu gebeurd. Onder het reactieveld staat nu een subtiele link. Gelukkig niet opvallend en het wordt niet getoond elke keer als je de website opent. Ik moet zeggen dat ik daar nu een beetje gek van word. Het lijkt wel of ik nu bij ieder bezoek van een website of blog akkoord (of niet) moet gaan met zo’n cookie-/privacyverklaring. Trouwens, dit vragen om toestemming schijnt ook niet de oplossing te zijn [bron], dus laten we daar maar mee stoppen.

Onderaan ons blog vind je nu naast onze cookieverklaring ook ons privacyverklaring. Ik heb ze ook nog extra onder het hoofdmenu ‘RU 2 be JAMmed’ geplaatst. In de privacyverklaring staat trouwens niets over beveiliging van laptops waar we onze blogberichten op schrijven en verzenden. Een https-verbinding zegt ook al niets meer, hoorde ik gisteren op het nieuws. Een groen slotje zegt alleen dat je veilig bestolen kunt worden … [bron NOS journaal]. Hopelijk vertrouwen onze lezers en volgers er op dat wij onze laptops zo goed mogelijk tegen hackers beveiligen. Maar ze worden wel steeds geraffineerder.

Nou dat is geregeld.

Jij zult met je promotie-onderzoek rondom learning analytics ook wel met de AVG te maken krijgen? Of toch niet? Ik hoor het graag eens van je.

Groet,
Judith

Boegbeeldproject hbo Verpleegkunde

Dag Marcel,

Tijdens de pre-conferentie van De Onderwijsdagen over open leermaterialen hoorde ik over het boegbeeldproject hbo Verpleegkunde waar Zuyd aan deelneemt. Supertof! Maar welke collega’s zouden daar bij zijn betrokken? Robert Schuwer mailde me hun namen. Onlangs had ik een gesprek met hen: Philo Logister en Marijke van Hommerich – Cronenberg. Hun ervaringen heb ik zojuist via de Nieuwsflits en onderwijsontwikkeling.zuyd.nl binnen Zuyd gedeeld. Graag deel ik hun ervaringen en verhaal ook op ons blog.

Open leermateriaal (ofwel: OER – Open Education Resources)

Alle vormen van openheid in het onderwijs draag ik een warm hart toe en daar heb ik ook al vaker over geblogd. Oud-minister Bussemaker had in haar strategische agenda ‘HO2025, de waarde(n) van weten’ (2015) de ambitie geformuleerd dat alle docenten in het hoger onderwijs in 2025 hun leermaterialen delen. De huidige minster Van Engelshoven hecht ook veel belang aan open onderwijs. Tijdens de Open Education Global Conference (24 april jl.) sprak de minister trots over het ‘Flagship Project for Bachelor of Nursing‘. Deze ambitie blijft gelukkig overeind.

Boegbeeldproject hbo Verpleegkunde

Het boegbeeldproject hbo Verpleegkunde is een gesubsidieerd project waarbij 5 hogescholen met elkaar hebben samengewerkt aan een platform om leermaterialen gratis en openbaar uit te wisselen en een community om met elkaar over het vak te praten.

In opdracht van Vereniging Hogescholen heeft het Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde (LOOV) samen met 5 hogescholen open leermaterialen beschikbaar gemaakt. Het afgelopen jaar heeft Zuyd met 4 andere hbo-v opleidingen (HAN, Saxion, Hogeschool Rotterdam en Fontys) een digitale omgeving ingericht waar hbo-docenten verpleegkunde leermaterialen kunnen plaatsen en delen. Ook andere belangstellenden, zoals studenten Verpleegkunde, werkende professionals, instellingen voor bij- en nascholing en mbo-opleidingen Verpleegkunde kunnen gebruiken maken van deze materialen.

Het boegbeeldtraject is onlangs afgerond maar wordt voortgezet in het project SAMEN hbo Verpleegkunde. Het ministerie ziet het boegbeeldproject als een voorbeeld en subsidieert daarom wederom dit vervolgtraject (met 7 andere hogescholen). Tevens hebben alle 17 hogescholen, verenigd in LOOV, een intentieverklaring ondertekend om de komende twee jaar jaarlijks per hogeschool €20.000,- te investeren in docenturen om Wikiwijs te blijven vullen.

Wikiwijs

De digitale omgeving waar het leermateriaal via een open Creative Commons licentie geplaatst wordt, is Wikiwijs. Als je samenwerkt in zo’n omgeving is het wenselijk dat je afspraken maakt over metadata. Kernbegrippen waar binnen Wikiwijs gezocht kan worden, zijn ontleend van de CanMEDS (zorgcompetenties) en BN2020 (landelijk beroeps- en opleidingsprofiel verpleegkundige op bachelorniveau). Tevens is een checklist kwaliteit leermateriaal opgesteld. Deze kan gebruikt worden door docenten om te bepalen of het leermateriaal aan de kwaliteitseisen voldoet. Philo en Marijke geven aan dat de bibliotheek hier een belangrijke rol bij kan spelen.

Keurmeesters

Landelijk zijn drie kwaliteitscontroleurs (Zuyd, Fontys, HAN) die het geüploade materiaal aan de hand van de checklist bekijken en bepalen of het leermateriaal van een keurmerk kan worden voorzien (“aanbevolen door hbo verpleegkunde“). Ook kan elke deelnemer in Wikiwijs het materiaal beoordelen door het toekennen van sterren. Leermateriaal kan bestaan uit een toets, filmpje, powerpoint tot een complete lesmodule.

 

Delen

Philo en Marijke hebben hun collega’s tijdens een studiedag en via een mail geïnformeerd over het boegbeeldproject. Collega’s reageerden enthousiast. Dat dit nog niet heeft geleid tot veel aanbod van leermateriaal, vind ik wel te verwachten. In een artikel dat ik samen met Martijn Ouwehand heb geschreven over kansen voor inbedding open en online onderwijs in campusonderwijs hebben wij ook aandacht geschonken aan de belemmeringen en barrières. Het is mooi om te horen dat binnen het project ook aandacht is voor deze belemmeringen en dat geprobeerd is deze zoveel mogelijk weg te nemen. Philo en Marijke vertelden dat hun hbo-v collega’s al wel in de Wikiwijs omgeving zoeken naar geschikt onderwijsmateriaal voor hun nieuwe curriculum. Binnenkort zal Philo een workshop verzorgen hoe docenten zelf materiaal kunnen uploaden naar Wikiwijs. Gesteund door hun teamleiders zullen Philo en Marijke hun collega’s stimuleren zoveel mogelijk te delen. Er is genoeg mooi materiaal door Zuyd ontwikkeld. En zij gaven aan dat in ieder geval modules die ontwikkeld worden met behulp van subsidies, een plekje moeten krijgen in Wikiwijs.

Ik weet dat er een integratie beschikbaar is tussen Moodle en Wikiwijs. Maar weet momenteel niet of deze integratie ook voor Zuyd actief is. Ik ga het uitzoeken. Als je Wikiwijs vanuit Moodle kunt doorzoeken en materiaal kunt invoegen in cursussen is er in ieder geval al weer een belemmering minder!

Community

Naast Wikiwijs, de digitale omgeving voor leermaterialen, is een virtueel ontmoetingspunt ingericht voor hbo-docenten Verpleegkunde. Een community waar je met elkaar in gesprek kan gaan over leermaterialen en andere thema’s. Het doel van deze community is daardoor bij te dragen aan onderhoud en uitbreiding van de verzameling leermaterialen (duurzaamheid). Aan de enthousiaste reacties van Philo en Marijke is duidelijk dat een ondersteunende community het delen stimuleert. “Je weet elkaar te vinden”, zei Philo. Ook al heb je elkaar maar een paar keer fysiek ontmoet, een active community doet de rest. Gelukkig is het belang van een communitymanager onderkend en wordt deze ook door LOOV en de subsidie gefinancieerd. Voor deze community kun je je aanmelden via www.hbovpk.nl.

Tijdens de afronding van het boegbeeldproject en de kick-off van het SAMEN-project is er gefilmd. Een sfeerimpressie is hier te bekijken:

Philo en Marijke geven aan dat ze met veel plezier aan dit mooie project hebben meegewerkt en ook in de toekomst hun bijdrage zullen leveren. Zij zullen zich ook inzetten en andere opleidingen stimuleren aan de slag te gaan met het digitaal delen van leermateriaal.

Leer van dit voorbeeld! Ik ben trots op onze onderwijspioniers. Op mijn steun kunnen ze rekenen.

Groet,
Judith

Bronnen/Achtergrondinformatie:

Update

Robert Schuwer gaf me via LinkedIn nog een extra link door

  • blogomgeving waarin aanpak, ervaringen en lessons learned gedeeld zijn

Dank!

%d bloggers liken dit: