Auteursarchief: Judith van Hooijdonk

“Het is maar werk”

“Het is maar werk”, dat zei een leidinggevende eens tegen me in een functioneringsgesprek nadat ik vertelde dat ik verdrietig was omdat een aantal initiatieven waarbij ik betrokken was, gestopt waren. Hij vond dat ik grote emotionele termen gebruikte. “Het is maar werk, Judith”, zei hij. Een zin die me bezig houdt. Is dat zo, Marcel? Is het ‘maar’ werk?

Jazeker is het maar werk als je op het einde van je leven terugkijkt of erop teruggekeken wordt. Dan wordt niet je werkinzet gememoreerd maar hoe je was als mens en wat je voor de ander betekent hebt. In dat licht bezien, is het inderdaad ‘maar’ werk. Mijn gezin, mijn vrienden en familie en hun en mijn gezondheid en geluk zijn uiteraard vele malen belangrijk. Ik wil inderdaad niet ‘had ik maar‘-gevoel op mijn sterfbed. Ik heb toch immers het boek ‘not giving a f*ck’ (waar geven wel ‘fuck’ aan en waar niet?) gelezen 🙂

Aan de andere kant bestaat toch ongeveer een derde deel van mijn dag uit werk verrichten voor Zuyd. Dat doe ik grotendeels met veel plezier. Inhoudelijk vind ik mijn werk nog steeds bijster interessant. De mogelijkheden van leertechnologie onderzoeken en docenten helpen dit toe te passen. Voor mij draait werk om zingeving. Status en bezit zijn voor mij onbelangrijk. Mijn kernwaarden in het leven en dus ook waar het bij leren en werken voor mij om draait, zijn:

VERTROUWEN * PLEZIER * VERBINDEN * SAMEN * OPEN

Als aan één van deze kernwaarden getornd wordt, raakt mij dat.

Via de De school voor Transitie kwam ik in aanraking met de transitiecirkel (Bonding Cycle) van George Kohlrieser. In de Canon van Leren is een artikel over dit model opgenomen. “Het is een model dat ons helpt te onderzoeken hoe wij in onze relaties omgaan met hechting en verbinding, verliezen en afscheid nemen, rouwen en betekenisgeving. De thema’s van de Transitiecirkel zijn van grote invloed op onze manier van leren en ontwikkelen. Kohlrieser werkt vanuit de thematiek van ‘caring’ (zorgen voor), en ‘daring’ (uitdagen). Pas vanuit een veilige basis van gehechtheid (de secure base) kan er sprake zijn van een vertrekpunt om te leren, experimenteren en risico’s te nemen. Hij brengt ons vermogen tot hechting en verbinding binnen het domein van de organisatie en de werkomgeving.”

We hechten ons aan heel veel dingen. Ook in het werk. Alles waar je je aan verbindt moet je op enig moment weer afscheid van nemen. Afscheid nemen is cruciaal om tot vernieuwing te kunnen komen. Afscheid nemen wordt gevolgd door rouw. Rouwen is kunnen stilstaan bij de pijn die verloren is gegaan. Dit is nodig om weer verder te kunnen gaan. Elk mens heeft andere hechtingspatronen. Dat heeft te maken met opvoeding en ervaringen. Ook in organisatie is veel ‘hidden griefness’, aandacht hiervoor is van belang, zegt George Kohlrieser. Luister maar eens wat hij hierover te vertellen heeft.

“say goodbye to what it was it’s over, say hello to the future and do that in not too fast away and certainly not into short away – so timing becomes very important to ultimately live life with joy in an event”

Met deze wijze woorden ga ik de kerstvakantie in 🙂

Groet,
Judith

 

Education for the next generation

Dag Marcel,

Ken je Diana Oblinger nog? Zij stond als president van Educause op het podium in de jaren dat wij er waren. Inmiddels is zij president emeritus van Educause. Onderwijskundige Oblinger was 15 november als gastspreker bij Avans om te spreken over het onderwijs van de toekomst. Want dat flink veranderen volgens haar.

Vragen die in haar verhaal onder andere aan bod komen:

  • Hoe ziet het onderwijs van de toekomst eruit?
  • Leiden wij op voor de arbeidsmarkt van morgen? En wat betekent dat voor onze huidige en toekomstige studenten?
  • In welke mate gaan technologische ontwikkelingen (big data, artificial intelligence, blockchain) echt impact hebben op onderwijs? En welke ethische kwesties spelen daarbij een rol?
  • Welke positie heeft onderwijs in de maatschappij van de toekomst?
  • Hoe kijken we vanuit strategisch perspectief naar de toekomst van een onderwijsorganisatie?

Met veel voorbeelden (van tools) vertelt Oblinger een bekend verhaal. Wat ik opgepikt heb:

  • Aandacht voor digitale competenties en informatievaardigheden: information as a second language
  • Werken in communities, belang voor samenwerken en teamskills
  • Experiental learning: augmented, virtual, and mixed embed students in their learning
  • Nudging, stimuleer studenten via tekst messages
  • Belang voor badges en microcredentials meer informeel dan formeel (diplomagericht) leren
  • Veranderingen gaan zo snel, onderwijs en werkveld moeten meer samenwerken aan curricula

Genoeg te doen dus 🙂
Groet,
Judith

Adviesrapport Docentprofessionalisering bij implementatie Blended Learning

Dag Marcel,

Na de afronding van het lectoraaat Technologie-Ondersteund Leren heeft het College van Bestuur in het voorjaar 2018 collega Evelien van Limbeek gevraagd een advies uit te brengen over docentprofessionalisering en ondersteuning bij de implementatie van blended learning. We waren op dat moment druk bezig met fase 1 van de implementatie van Moodle. De eerste fase stond in het teken van ‘as is’ migratie, alle studenten en docenten moesten per 1 september basaal kunnen werken met en in Moodle. Dat is gelukt! Een mooi gezamenlijk resultaat. We komen nu geleidelijk aan in fase 2 waarin we ons meer richten op het ondersteunen van opleidingen bij het didactisch inzetten van de mogelijkheden die Moodle biedt.

In dit adviesrapport van het Lectoraat Professionalisering van het Onderwijs geeft Evelien advies over het vormgeven van deze tweede fase van de implementatie. Haar opdracht was vooral ook uit te gaan van de ervaringen opgedaan binnen andere instellingen voor hoger onderwijs en de huidige situatie binnen Zuyd. Evelien heeft via een deskresearch docentprofessionalisering bij Deltion College, Hogeschool Utrecht, Utrecht MC, Hogeschool van Amsterdam, Inholland, Open Universiteit, Saxion, Universiteit Utrecht, Universiteit van Amsterdam, Wageningen Universiteit, Fontys (ICT), Technische Universiteit Delft en Hogeschool Rotterdam in kaart gebracht. Daarnaast heeft zij gebruik gemaakt van SURF-publicaties over docentprofessionalisering, zoals ‘Keuzehulp voor ondersteunen van onderwijsinnovatie met ict‘. Evelien heeft ook gesproken met Jeroen Bottema (Inholland) en Fleur Prinsen (Hogeschool Rotterdam) over hun visie op ICT docentprofessionalisering en een aantal Zuyd collega’s waaronder ik 🙂 . Op basis van al deze informatie heeft Evelien acht aanbevelingen voor docentprofessionalisering op het terrein van Blended Learning bij Zuyd opgesteld.

  1. Bepaal waar de Zuyd-ambities liggen op het gebied van Blended Learning: organiseer docentprofessionalisering die bijdraagt aan actief leren.
  2. Benader Blended Learning als een veranderproces; docentprofessionalisering is een randvoorwaarde.
  3. Hanteer een aanbodgerichte benadering, waarbinnen ruimte is voor vraaggestuurde inhoud door een ontwerpgerichte benadering.
  4. Kies een kader voor het realiseren van actief leren met technologie voor alle docenten.
  5. Bouw professionalisering op: basisexpertise in het BDB-traject en verdieping tot expert.
  6. Combineer centrale ondersteuning en coördinatie met een decentraal netwerk van ambassadeurs; gebruik bestaande structuren.
  7. Faciliteer kennisdeling en maak innovatie zichtbaar!
  8. Monitor ontwikkelingen en herijk over 2 jaar.

Het rapport is nog verrijkt met pareltjes van innovatieve Zuyd docenten.

Dank Evelien voor deze inventarisatie met aanbeveling, we nemen ze ter harte. Er is werk aan de winkel! Zoals je weet zijn we met het Expertisecluster Technologie-Ondersteund Leren (ja, dat is onze nieuwe naam 🙂 ) bezig hoe professionalisering en ondersteuning met betrekking tot leertechnologie (in het bijzonder Moodle) vorm kan krijgen. Ter voorbereiding zijn diverse (online) cursussen ontwikkeld. Samen met HR kijken we hoe we workshops tzt in de etalage kunnen zetten en hoe we kunnen aansluiten op de Basiscursus Didactische Bekwaamheid. Daarnaast kijken we samen met het kernteam van het programma Succesvol Studeren hoe leertechnologie (zoals Moodle) docententeams en DLO-coaches kan helpen bij het vormgeven van studeerbare curricula. Daarbij focussen we ons op de sleutel ‘actief leren’.

Limbeek, E. (2018). Adviesrapport Blended Learning; docentprofessionalisering en ondersteuning bij de implementatie van blended learning. Heerlen: Zuyd Hogeschool
Het hele rapport is te downloaden van de website van het lectoraat Professionalisering van het Onderwijs.

Groet,
Judith

Leiderschap voor teamleren

Dag Marcel,

Collega Mieke Koeslag-Kreunen is vandaag, donderdag 29 november gepromoveerd aan de Universiteit Maastricht. Haar dissertatie Leadership for team learning: Engaging university teachers in change heeft ze me met verve verdedigd.

Mieke onderzocht hoe leiderschap het teamwerk van hbo-docenten effectief kan stimuleren.

Uit de Nederlandse samenvatting van haar proefschrift:

Teamwerk stelt docenten in staat om te werken aan complexe vraagstukken, zoals het ontwikkelen van vernieuwende onderwijsprogramma’s. In teamverband kunnen professionals hun kennis delen, bediscussiëren en integreren. Deze processen worden gedefinieerd als teamleergedrag, waardoor teams tot nieuwe oplossingen kunnen komen. Het vertonen van teamleergedrag is niet vanzelfsprekend. Ook docenten in het hoger onderwijs hebben de neiging om samenwerking te beperken tot oppervlakkige interacties. Dit gebeurt deels om meningsverschillen en conflicten te vermijden, daarnaast voelen docenten niet altijd de urgentie om nieuw onderwijs te ontwikkelen in teamverband.

Aan de hand van vier studie is onderzocht hoe teamleiderschapsgedrag het leergedrag van docenten in teams die werken aan onderwijsvernieuwing kan ondersteunen. Het blijkt dat verschillende teamleiderschapsstijlen relevant zijn. De teamtaak bepaalt welke stijl het meeste bijdraagt. De resultaten geven aan dat zowel teamleiders als teamleden zich ervan bewust zouden moeten zijn dat hun teamleiderschapsgedrag kunnen variëren al naar gelang de specifieke teamtaak.

Koeslag-Kreunen, M.G.M. (2018). Leadership for team learning: Engaging university teachers in change (Proefschrift). Universiteit Maastricht, Maastricht
Link naar digitale versie van het proefschrift

Geweldig gedaan Mieke! Proficiat!

Centrale begrippen bij een goede samenwerking in teams zijn onderlinge afhankelijkheid en gedeelde resultaatverantwoordelijheid waarbij het draait om delen, co-constructie en constructief conflict. Mieke roept teamleden op zelf de leiding te nemen om onderwijsinnovatie vorm te geven. Teamleiders adviseert ze om teamleden aan te moedigen, afstand te nemen en te focussen op wat een team nodig heeft om te komen tot een teamleergedrag. Voorwaardelijk zijn veilig werkklimaat en voldoende vertrouwen in zichzelf en elkaar.

Iedereen ervaart veilig werkklimaat verschillend is mijn ervaring en heeft ook andere omstandigheden nodig om goed te kunnen functioneren. UIt een onderzoek van het HvA lectoraat Gedifferentieerd HRM naar samenwerking in docententeams blijkt dat er vaak onvoldoende aandacht is voor de voorwaarden voor samenwerking. Docententeam zijn het niet of nauwelijks gewend om met elkaar de professionele dialoog te voeren over de visie en doelstellingen van onderwijs. Teamleiders zouden dit gesprek beter moeten faciliteren. Moeilijk. En zoals deze onderzoekers zeggen:

“Het versterken van het handelingsvermogen van teams heeft tijd nodig: het veranderen van teamcultuur, laat staan het aanpassen van de structuur en cultuur van een organisatie, is een langzaam en moeilijk proces.”

Eerlijk gezegd snap ik het ‘working apart together’ ook nog wel. Alleen ga je zo veel sneller dan constant weer af te stemmen welke kant je op gaat. Ook al hebben we het over onderwijsprofessionals, niet iedereen dezelfde beelden bij wat goed onderwijs is. Er zijn zoveel percepties. Daarnaast geeft samenwerking ook ergernissen en irritaties. Het constructief omgaan met conflicten is moeilijk. En dan is er nog dat permanent gebrek aan tijd. Docenten zijn van oudsher gewend om zelf hun onderwijs te ontwerpen en uit te voeren terwijl nu veel verwacht wordt om dit samen te doen. Uiteindelijk …. kom je samen verder 🙂 Althans dat is mijn perceptie. De vraag is of docententeams dat ook zo zien. En of men erkent dat kennisdelen en het co-creëren waardevol is voor het bereiken van hun doel.

“It is not enough to just install teams to change education and simply waiting for that magic to happen”
(proposition 3 accompanying the dissertation)

Groet,
Judith

Symposium Hart voor Onderwijs

Hallo Marcel,

Gisteren was ik aanwezig op het symposium Hart voor Onderwijs: Op weg naar leren in authentieke leeromgevingen [programmaboekje] georganiseerd door de Nieuwste Pabo en Faculteit Bèta. Voor mij een uitgelezen kans om ook het nieuwe iXperium in Roermond te bezoeken. Prachtig hè? Als ik docent zou zijn op een basisschool bij Swalmen en Roer wist ik het wel 🙂

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Deze ‘oude KiB-dag’ vond plaats in de Oranjerie in Roermond, dat ik wel ken als theater maar ook als congreslocatie top is. Naast collega’s van de Nieuwste Pabo en Bèta was er ook nog een collega van mijn dienst en docenten ergotherapie. Dus weer fijn bijgepraat met deze en gene.

Naast de tweetal workshops en een afsluitende omdenkshow wil ik in dit blog terugblikken op de keynote van Ferre Laevers, hoogleraar aan de KULeuven en grondlegger van het ervaringsgericht onderwijs. Zoals Paul Hennissen, lector Opleiden in de School van de Nieuwste Pabo in zijn welkomstwoord al zei, begon Laevers ook te benoemen dat de wereld om ons heen zo aan het veranderen is door oa informatie-overload, en robotisering. Dat de tijd van optimisme na het vallen van de muur verdwenen is en we ons zorgen maken over klimaatveranderingen, armoedekloof, geestelijke gezondheid, migrantenstroom, etc. Wat is er dan didactisch nodig om de realiteit in te zetten? Daarbij moeten we ons wel van bewust zijn dat die realiteit, of authentieke leeromgeving, voor iedereen anders is.

Volgens Laevers draait alles om de basisattitude van verbondenheid, met jezelf, met anderen, de samenleving, de materiële wereld & natuur, de kosmos. Welbevinden en betrokkenheid zijn de indicatoren van goede onderwijskwaliteit. We zoudenbetrokkenheid moeten meten dan wordt ook leerrendementen inzichtelijk. We horen hier wel dé grondlegger van ervaringsgericht onderwijs die belangrijk vindt dat je als leerkracht (als persoon) het perspectief van de kinderen (anderen) in te nemen. Daarom komen ook grondleggers van flow (Csikszentmihalyi), zone van naaste ontwikkeling (Vygotsky en soles (Sugata Mitra) voorbij in zijn keynote. Belangrijk in leren is creativiteit. Drietrapsraket naar creativiteit verloopt volgens Laevers via betrokkenheid en verbeeldingskracht (‘je moet processen kunnen verbeelden ipv het einddoel’).
Op een slide zag ik de term ‘emergent curriculum’, die term kende ik niet. Heb het even opgezocht.

Emergent curriculum is a philosophy of teaching and way of planning curriculum that focuses on being responsive to children’s interests to create meaningful learning experiences. It can be practiced at any grade level.

Het waarborgen van de ethische kant is een taak van het onderwijs. Niet het leren is het punt maar wel hoe het geleerde te gebruiken. Laevers eindigde met deze woorden op zijn laatste slide:

Verwondering
Verbondenheid
De ander in zijn
wezen laten zijn
en
Doen gedijen.

Het viel me op, misschien is het toeval, dat zowel op dit symposium als tijdens de Onderwijsdagen het gaat over de morele en ethische kant van het docent zijn. Het gedachtegoed van Gert Biesta dat onderwijs aandacht hoort te besteden aan kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming komt steeds vaker terug. Ook in de adviezen van de Onderwijsraad wordt de relatie tussen docent en student steeds vaker centraal gesteld. Mooi. Belangrijk. Het betekent ook nadenken over je eigen verbondenheid met de ander. Relationele verbondenheid (Ryan & Deci) is een subjectief proces. Blijven praten over normatieve professionalisering in het onderwijs is belangrijk. Kan ook ingewikkeld zijn omdat we ook allemaal in organisatorische structuren zitten. Moeten we het negeren of aan de slag met een emergent curriculum?

Groet,
Judith

Link naar presentatie van Ferre Laevers

%d bloggers liken dit: