Site-archief

Studenten, docenten en onderzoekers! Vergeet de auteursrechten niet!

Hoi Marcel,

Wat weet jij van het auteursrecht? Vast genoeg, daarvoor ga je al lang genoeg met mij om ūüôā Toch vind ik het belangrijk om hier in ons blog aandacht aan te blijven schenken.

Onlangs heeft SURF een aantal heldere filmpjes gemaakt ter promotie van hun website

https://www.auteursrechten.nl/

In een aantal seconden krijg je als onderzoeker (publiceren), student (scriptie schrijven), docent (les samenstellen) of als maker van een video snel inzicht in welke dilemma’s er spelen. Uiteraard kan je terecht op de website van SURF, maar ook bij onze collega’s van het Auteursrechten InformatiePunt van Zuyd Bibliotheek. Op de website van de bibliotheek staan ook allemaal handige bronnen en tools rondom auteursrecht. Het is inderdaad een complexe materie, daarom zijn Annette, Lilian en Lien ook altijd bereid om vragen te beantwoorden.

Gelukkig zijn de filmpjes allemaal onder een Creative Commons gepubliceerd, dus mag ik ze gewoon hergebruiken en dat heb ik dan ook al gedaan, zoals in het bericht over Video en Auteursrechten op digitaledidactiek.zuyd.nl. Doe er ook je voordeel mee ūüôā

Groet,
Judith

Ben jij op de hoogte van je auteursrecht?

Dag Marcel,

Mijn bericht over Bloggen in het onderwijs eindigde ik met de belofte nog iets over auteursrecht te schrijven.

auteursrecht

Ken jij artikel 1 van de Auteurswet?

‚ÄėHet auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgende, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.‚Äô

Dat betekent dat iedereen die iets schrijft of maakt hiervan eigenaar (rechthebbende) is. Het auteursrecht beschermt 2 rechten: het recht om je werk openbaar te maken en het recht om je werk te verveelvoudigen. Dit betekent dat een ander toestemming nodig heeft van de rechthebbende om (gedeelten) van een werk openbaar te maken of te verspreiden. Onderstaand filmpje van auteursrecht.nl legt in een paar minuten duidelijk uit wat auteursrecht inhoudt.

Ter verduidelijking, omdat hier veel misverstanden over zijn:

  • Het versturen van een (gescand) artikel via de mail aan wie dan ook, het plaatsen van een artikel, afbeelding e.d. op een website (of dit nu wel of niet achter een inlog zit, geldt dus ook voor intranet en elektronische leeromgevingen) zijn allemaal vormen van openbaar maken, en dus niet toegestaan zonder toestemming van de rechthebbende.
  • Je mag wel hyperlinken naar een bron op internet, dit is geen vorm van openbaarmaking.
  • Het is toegestaan om zonder toestemming van de rechthebbende een digitale of papieren kopie van een werk voor eigen gebruik te maken.
  • Voor onderwijsdoeleinde is het wel toegestaan korte gedeelte van werk te gebruiken. Het AuteursrechtInformatiePunt van Zuyd Bibliotheek kan je precies vertellen wat deze regeling inhoudt.

Zie ook de toolbox van SURF met praktische hulpmiddelen rondom auteursrecht.

werkgeversauteursrecht

Bloggers (dus ook studenten als studieopdracht) hebben recht op hun eigen geschreven blogposts. Echter voor docenten/medewerkers van een hbo-instelling ligt dat iets anders. In artikel 7 van de Auteurswet staat

Indien de arbeid, in dienst van een ander verricht, bestaat in het vervaardigen van bepaalde werken van letterkunde, wetenschap of kunst, dan wordt, tenzij tusschen partijen anders is overeengekomen, als de maker van die werken aangemerkt degene, in wiens dienst de werken zijn vervaardigd.

Je zou denken dat je dit werkgeversauteursrecht kunt omzeilen door te zeggen dat je je blogs of artikelen in je eigen tijd schrijft. Dit geldt niet voor het hbo. In de cao-hbo staat in artikel E-7 namelijk dat de hogeschool auteursrechthebbende van publicaties van werknemers.

De rechten op het auteurs-, octrooi- of kwekersrecht alsmede de baten voortvloeiend uit: het vervaardigen van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst in de zin van de Auteurswet;

Dit betekent dus ook voor alle publicaties van docenten en onderzoekers in dienst van een hbo-instelling. En ook voor ons bloggers. Tsja.
Nu verwacht ik niet dat onze werkgever, ondanks dat er nog geen publicatiebeleid is, het auteursrecht van al de werken van de lectoren, onderzoekers, docenten en bloggers op zal eisen. Ik weet dat Team Onderzoek van Zuyd Bibliotheek het college geadviseerd heeft een publicatiebeleid te ontwikkelen. Zover ik weet gaat het hierbij over afspraken rondom Open Access. Ik heb ze al ingefluisterd ook iets over Open Educational Resources op te nemen. Hierbij een aanvullend advies aan hen om ook eens naar het auteursrecht van haar werknemers te kijken.

licenties tot publiceren

Tot die tijd is het raadzaam dat als je als werknemer van Zuyd (maar ook voor studenten slim om te doen) gaat publiceren van te voren goed na te denken over de licentie waaronder je je werk verspreidt. Regel je niets dan krijg je automatisch het auteursrecht zoals hierboven toegelicht. Dat betekent dat iedereen (wettelijk gezien) jou om toestemming moet vragen wanneer men jouw publicatie wilt gebruiken. Als jij dit zo wilt, dan is dat prima. Maar er zijn mogelijkheden om vooraf je copyright te regelen. Dit zijn de CREATIVE COMMONS licenties.

Creative Commons biedt auteurs, kunstenaars, wetenschappers, docenten en alle andere creatieve makers de vrijheid om op een flexibele manier met hun auteursrechten om te gaan. Met een keuze uit zes (gratis) beschikbare standaardlicenties bepaalt de auteursrechthebbende in welke mate zijn of haar werk verder verspreid mag worden, en onder welke voorwaarden dit mag.

cclicenties

Klik hier voor meer uitleg

Met een Creative Commons-licentie behoud je al je rechten, maar geef je aan anderen toestemming om je werk te verspreiden, met anderen te delen of bij sommige licenties ook om het werk te bewerken. Het aanbieden van je werk onder een Creative Commons-licentie betekent niet dat je je auteursrechten opgeeft. Zonder een Creative Commons-licentie zou iedereen expliciet toestemming aan je moeten vragen voor elk gebruik van je werk. Met een Creative Commons-licentie kan je in een keer aan iedereen duidelijk maken onder welke voorwaarden ze je werk mogen gebruiken zonder dat er telkens toestemming nodig is.

Op dit blog zit ook CC-BY-SA

Oja, Marcel. Als je gaat publiceren in tijdschriften met een abonnementsmodel (maar waarom zou je dat doen? Jij gaat toch Open Access publiceren? ūüôā ) check dan deze licentie van SURF, zodat je in ieder geval je auteursrecht in eigen hand houdt.

Open Onderzoek

In je blog van gisteren¬†schreef je dat je¬†bang bent je eigen ramen in te gooien als je open gaat onderzoeken omdat andere onderzoekers met je idee√ęn er vandoor¬†zouden kunnen gaan. Nu denk ik dat het nooit goed is om vanuit angst te handelen ūüėČ En als die onderzoekswereld nog niet zo werkt, wat let je om het dan toch te doen? Dat is ook de Plek der Moeite ūüėČ .

Als je het filmpje over auteursrecht bekeken hebt, weet je nu dat auteursrecht geldt vanaf het eerste kladje, het werk hoeft dus nog niet af te zijn. Maar op idee√ęn in je hoofd, zit geen auteursrecht. Dus leg ze maar snel vast in een blogpost *grijns*.

Ja, ik ben je een beetje aan het plagen. Ik weet uit eigen ervaring dat tijdens onderzoek ‘systemen’ veranderen, bijna niet te doen is. Als ‘critical friend’ van je promotietraject blijf ik je wel wijzen op open research, open licences, open science, open data, open education, open acces. En je daarbij helpen natuurlijk!

En laat nu 2017 the YEAR OF OPEN zijn!

Print

Judith

Nog een leestip:¬†In 5 stappen naar Open Science ‚Äď niet voor mietjes¬†ūüôā

Promoveren & Werkgeversauteursrecht

Ha Marcel,

Je weet dat ik als informatieprofessional ook wel iets ‘heb’ met auteursrecht. Het merendeel¬†van mijn¬†activiteiten is inmiddels opgepakt door het Auteurechten Informatiepunt van Zuyd Bibliotheek. Ik ben/voel me in mijn streven naar meer ‘open’ nog wel nauw betrokken bij het thema Open Access.¬†Daarom volg ik altijd nog met veel belangstelling de blogberichten van Raymond Snijders, senior informatiebemiddelaar van Hogeschool Windesheim. Raymond heeft onlangs een presentatie verzorgd bij de HBO Kennisbank (waar Zuyd ook bij aangesloten is. Je weet wel … waar studenten en medewerkers hun publicaties kunnen delen ūüôā ) over¬†de auteursrechtelijke aspecten van het publiceren van scripties en onderzoekspublicaties in die HBO Kennisbank. In zijn blog hierover¬†had hij het over het werkgeversauteursrecht. Wat is werkgeverauteursrecht? Ook daarover heeft Raymond uitgebreid geblogd.

Volgens de auteurswet is de maker van een werk ook de auteursrechthebbende. Echter, in artikel 7 Aw staat: Indien de arbeid, in dienst van een ander verricht, bestaat in het vervaardigen van bepaalde werken van letterkunde, wetenschap of kunst, dan wordt, tenzij tusschen partijen anders is overeengekomen, als de maker van die werken aangemerkt degene, in wiens dienst de werken zijn vervaardigd. 

En dan hebben we het over het vermaledijde werkgeversauteursrecht. En zoals Raymond schrijft:

Dit vormt daarmee ook de basis van de discussies over auteursrecht voor iedereen die werkzaam is in een hoger onderwijsinstelling. Een discussie die ook lastig te voeren is want artikel 7 Aw kun je makkelijk ‚Äėomzeilen‚Äô door te claimen dat het maken van een werk helemaal geen onderdeel is van jouw takenpakket. Of ‚Äď en dit is een populair argument ‚Äď door je te beroepen op het feit dat je dat werk in je eigen tijd gemaakt hebt. En niet in de baas zijn tijd.

Voor het hbo gelden deze argumenten echter niet want in de cao-hbo (PDF) een artikel E-7 opgenomen die expliciet stelt dat de hogeschool de auteursrechthebbende is. Het auteursrecht op werken in de zin van de Auteurswet komen toe aan de werkgever indien het vervaardigen door de werknemer in de uitoefening van zijn functie is. Of wordt verricht ten behoeve van de werkgever. Het maakt hierbij dan niet meer uit of je dat onder werktijd of in je eigen tijd gemaakt hebt, alleen maar of het in het verlengde ligt van je werkzaamheden.

Bron: Vakblog – http://rsnijders.info/vakblog/2016/05/14/auteursrecht-op-scripties/

Iedereen met een arbeidsovereenkomst op basis van de cao-hbo is werknemer. Jij en ik dus ook. Na het lezen van deze blogs moest ik aan jou denken. Wat hoe zit het dan als je als werknemer van een hbo-instelling onderzoek doet en promoveert? Omdat Raymond ook dé expert is op dit gebied, heb ik hem gevraagd:

Hi Raymond, hoe zit het dan met een werknemer van een onderwijsinstelling die binnen de instelling onderzoek doet en daarop promoveert. Valt dat dan ook onder het werkgeversauteursrecht? Lijkt me toch niet hè?

Zijn antwoord:

Toch wel, Judith. Zolang die werknemer een arbeidsovereenkomst heeft valt die daardoor onder het werkgeversauteursrecht en is de hogeschool feitelijk de auteursrechthebbende van de onderzoeksresultaten en -publicatie(s).

Er is geen enkele hogeschool die daadwerkelijk hier actie op onderneemt ‚Äď voor zover ik het weet ‚Äď en het zou ook bijzonder onpraktisch zijn om diverse redenen maar het is dus wel zo.

In de praktijk is de discussie over wie het auteursrecht heeft op kennisproducten van werknemers ook knap zinloos. Zodra er delen van werken van anderen in een publicatie of leermiddel wordt gebruikt of er bijvoorbeeld wordt samengewerkt met anderen (onderzoekers, docenten maar ook bedrijven) wordt de discussie over auteursrecht zeer complex. Vandaar dat het ook veel handiger is om als hogeschool afspraken te maken wat je wilt dat er met die kennisproducten gaat gebeuren. En dan beleid te maken om dat te realiseren.

Bij Windesheim ligt er een publicatiebeleid dat (open access) publiceren wil stimuleren en expliciet onderzoekers de ruimte geeft om zelf alle afspraken hierover te kunnen maken met leidinggevenden maar ook uitgevers. Inclusief auteursrechtelijke zeggenschap over hun eigen werken.

Bron: Vakblog – http://rsnijders.info/vakblog/2016/05/17/auteursrecht-open-access-hbo-kennisbank/

Je hoeft niet erg veel zorgen te maken. Gelukkig. Toch blijft het een vreemd artikel in onze cao-hbo. Voor universitair docenten geldt dit namelijk niet. Indien hogescholen onderzoek steeds belangrijker vinden, steeds meer lectoraten instellen, is het misschien toch eens goed naar deze artikelen te kijken.

In zijn reactie heeft Raymond het over een publicatiebeleid. Ook daar heb ik jaren geleden al¬†veel tijd en energie gestopt om dat van de grond te krijgen. Ik was verheugd om in het Jaarplan van Dienst O&O te lezen dat team Onderzoek van Zuyd Bibliotheek dat nu oppakt.¬†Open Access is zoals je weet ook een speerpunt van¬†staatssecretaris Dekker¬†die vindt dat alle wetenschappelijke publicaties in 2024 vrij toegankelijk en gratis online beschikbaar moeten zijn. Als dat publicatiebeleid er bij Zuyd is, zal er veel aandacht moeten blijven voor¬†bewustwording en advisering op dit gebied. Velen zijn toch onbewust onbekwaam op dit gebied. Het is en blijft een weerbarstig thema in onze wereld van alles ‘gratis’ vinden op internet.

Tot slot nog deze tips voor jou. Ik las over je PhD-activiteiten. De Universiteit Maastricht heeft deze week haar vernieuwde website gelanceerd. de new look van hun thesis portal zie er erg mooi uit. Misschien heb je er wat aan.thesisUM

Groet,
Judith

Wetenschappelijk artikelen gratis via Sci-Hub (wel illegaal)

Dag Marcel,

Als promovendus ben je natuurlijk hard op zoek naar wetenschappelijke artikelen. Je hebt naast Google Scholar, als Zuyderling de beschikking over DiZ. Maar dan nog zul je niet altijd alle artikelen full text kunnen vinden. De laatste dagen lees ik het ene na het andere bericht over Sci-Hub.

sci-hub

Sci-Hub is een Pirate Bay voor wetenschappelijke artikelen. Ja het is illegaal, maar dat deert de vele wetenschappers en studenten niet, die inmiddels massaal gebruik maken van Sci-Hub (via NRC). De website is in 2011 opgericht door Kazachse onderzoekster Alexandra Elbakyan die het doel heeft om alle wetenschappelijke artikelen die achter betaalmuren staan, gratis beschikbaar te maken. In het kader van de Open Education Week (7 Р11 maart) wilde ik dit initiatief toch delen.

Je snapt dat uitgevers hier niet blij mee zijn. Het bedreigt hun inkomsten. Er zijn al rechtzaken aangespannen. En uiteraard luidde het vonnis dat Sci-Hub onrechtmatig bezig. Maar Alexandra Elbakyan vindt gewoon weer een andere manier om door te gaan. Ondanks dat het illegaal is en een schending van de auteursrecht, het wakkert in ieder geval de discussie over Open Access aan.

Heb je nog een artikel nodig dan kan je via het URL van het artikel, Pubmed Identifier (PMID) of het DOI nummer van de publicatie het artikel wel vinden tussen de inmiddels 49 miljoen wetenschappelijk artikelen. Je krijgt wel wat Russische teksten voorgeschoteld in tussenschermen, maar vul de captcha maar in en je krijgt wat je zoekt.

Dank ook Raymond Snijders voor zijn blog over Sci-Hub

Groet,
Judith

Auteursrechten InformatiePunt & Open Access

Goemorgen Marcel,

Vandaag heb ik een afspraak met het CvB over mijn auteursrechtennotitie. Al jaren schrijf en herschrijf ik stukken om auteursrechten onder de aandacht van het management te krijgen met als doel het formeel inrichten van een Auteursrechten InformatiePunt binnen Zuyd Bibliotheek. Het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal door docenten (Stichting Pro) en plagiaat (Ephorus) zijn al 2 redenen om deze dienstverlening voor medewerkers en studenten aan te bieden. Maar zeker net zo belangrijk is publicatiebeleid voor onderzoekers en medewerkers, waarbij ik veel aandacht vraag voor Open Access.¬†Heb je het over ‘Open Onderwijs’ dan heb je het ook over ‘Open Access’.

De Open Access-beweging streeft naar vrije, gratis online toegang tot wetenschappelijke informatie, zoals tijdschriftartikelen, proefschriften en boeken. Open Access legt de nadruk op het zonder beperkingen beschikbaar stellen van informatie. De auteur stelt zijn werk gratis online beschikbaar en stemt in met het verspreiden van zijn werk.

In Nederland zijn er al goede voorbeelden, zoals de website Verwerken en Delen van Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (bron ScienceGuide). Onlangs heeft ook de University of California Open Access Policy vastgesteld. Onderstaand filmpje verduidelijkt veel.

UCLA_OA

Via Vimeo

De HBO-raad heeft in 2009 namens de hogescholen de ‚ÄėBerlin Declaration on Open Access‚Äô ondertekend. Dit houdt in dat hogescholen hebben toegezegd zich te zullen inspannen om hun kennisproducten kosteloos beschikbaar en toegankelijk te maken voor iedereen. Zuyd kan bijdragen door bewustwording en delen van eigen producten, hiervoor is de¬†HBO Kennisbank. In deze repository zijn ook¬†scripties, onderzoeken, afstudeerverslagen, papers en artikelen van onze studenten, docenten en lectoren ¬†te vinden. Maar nog wat weinig. Herlees het gastblog van Lilian van de Burgt nog maar eens.

In het onderzoek naar de onderzoeksinfrastructuur van Zuyd wordt ook nadrukkelijk aandacht gevraagd om voorlichting en ondersteuning bij Open Access publiceren en rondom het groter thema auteursrechten.  Het zou goed zijn als de publicaties van onze lectoren ook meer zichtbaar zijn via Open Onderzoek (etalage voor praktijkgericht onderzoek van lectoren.nl) en NARCIS (toegang toe wetenschappelijke Open Access publicaties).

En dan is er afgelopen weekend ineens het bericht dat staatssecretaris Dekker meldt dat alle wetenschappelijke publicatis over 10 jaar vrij toegankelijk en gratis online beschikbaar moeten zijn. Hulp uit onverwachte hoek? Pierre Gorissen zet wat kritische kanttekeningen bij dit mooie bericht, want wie gaat dat betalen?. Het blijkt dat als je je artikelen open beschikbaar wilt stellen je daar nu zo’n ‚ā¨3.000,- voor moet betalen. Dat wordt sparen Marcel! Of je onderzoeksbudget wat oplaten schroeven ;).
Frank Huysmans heeft op zijn blog WareKennis de conclusie getrokken: de intentie is goed maar de uitwerking fout. Staatssecretatis Dekker beperkt Open Access tot het beschikbaar stellen van wetenschappelijke publicaties, terwijl de Nederlandse wetenschappelijke wereld door ondertekening van de Berlin Declaration on Open Access hiermee ook hergebruik (reproductie én remixen) mogelijk maakt. En  de kosten van de overgang op Open Access worden nu op het bordje van de wetenschappelijke instellingen gelegd.

Kortom, het hele auteursrechtenverhaal is ingewikkeld. Ik hoop dat deze mindmap me kan helpen in het gesprek.

Mindmap_Auteursrechten (1)
Wish me luck!
Groet,
Judith

%d bloggers liken dit: