Ben jij op de hoogte van je auteursrecht?


Dag Marcel,

Mijn bericht over Bloggen in het onderwijs eindigde ik met de belofte nog iets over auteursrecht te schrijven.

auteursrecht

Ken jij artikel 1 van de Auteurswet?

‘Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgende, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.’

Dat betekent dat iedereen die iets schrijft of maakt hiervan eigenaar (rechthebbende) is. Het auteursrecht beschermt 2 rechten: het recht om je werk openbaar te maken en het recht om je werk te verveelvoudigen. Dit betekent dat een ander toestemming nodig heeft van de rechthebbende om (gedeelten) van een werk openbaar te maken of te verspreiden. Onderstaand filmpje van auteursrecht.nl legt in een paar minuten duidelijk uit wat auteursrecht inhoudt.

Ter verduidelijking, omdat hier veel misverstanden over zijn:

  • Het versturen van een (gescand) artikel via de mail aan wie dan ook, het plaatsen van een artikel, afbeelding e.d. op een website (of dit nu wel of niet achter een inlog zit, geldt dus ook voor intranet en elektronische leeromgevingen) zijn allemaal vormen van openbaar maken, en dus niet toegestaan zonder toestemming van de rechthebbende.
  • Je mag wel hyperlinken naar een bron op internet, dit is geen vorm van openbaarmaking.
  • Het is toegestaan om zonder toestemming van de rechthebbende een digitale of papieren kopie van een werk voor eigen gebruik te maken.
  • Voor onderwijsdoeleinde is het wel toegestaan korte gedeelte van werk te gebruiken. Het AuteursrechtInformatiePunt van Zuyd Bibliotheek kan je precies vertellen wat deze regeling inhoudt.

Zie ook de toolbox van SURF met praktische hulpmiddelen rondom auteursrecht.

werkgeversauteursrecht

Bloggers (dus ook studenten als studieopdracht) hebben recht op hun eigen geschreven blogposts. Echter voor docenten/medewerkers van een hbo-instelling ligt dat iets anders. In artikel 7 van de Auteurswet staat

Indien de arbeid, in dienst van een ander verricht, bestaat in het vervaardigen van bepaalde werken van letterkunde, wetenschap of kunst, dan wordt, tenzij tusschen partijen anders is overeengekomen, als de maker van die werken aangemerkt degene, in wiens dienst de werken zijn vervaardigd.

Je zou denken dat je dit werkgeversauteursrecht kunt omzeilen door te zeggen dat je je blogs of artikelen in je eigen tijd schrijft. Dit geldt niet voor het hbo. In de cao-hbo staat in artikel E-7 namelijk dat de hogeschool auteursrechthebbende van publicaties van werknemers.

De rechten op het auteurs-, octrooi- of kwekersrecht alsmede de baten voortvloeiend uit: het vervaardigen van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst in de zin van de Auteurswet;

Dit betekent dus ook voor alle publicaties van docenten en onderzoekers in dienst van een hbo-instelling. En ook voor ons bloggers. Tsja.
Nu verwacht ik niet dat onze werkgever, ondanks dat er nog geen publicatiebeleid is, het auteursrecht van al de werken van de lectoren, onderzoekers, docenten en bloggers op zal eisen. Ik weet dat Team Onderzoek van Zuyd Bibliotheek het college geadviseerd heeft een publicatiebeleid te ontwikkelen. Zover ik weet gaat het hierbij over afspraken rondom Open Access. Ik heb ze al ingefluisterd ook iets over Open Educational Resources op te nemen. Hierbij een aanvullend advies aan hen om ook eens naar het auteursrecht van haar werknemers te kijken.

licenties tot publiceren

Tot die tijd is het raadzaam dat als je als werknemer van Zuyd (maar ook voor studenten slim om te doen) gaat publiceren van te voren goed na te denken over de licentie waaronder je je werk verspreidt. Regel je niets dan krijg je automatisch het auteursrecht zoals hierboven toegelicht. Dat betekent dat iedereen (wettelijk gezien) jou om toestemming moet vragen wanneer men jouw publicatie wilt gebruiken. Als jij dit zo wilt, dan is dat prima. Maar er zijn mogelijkheden om vooraf je copyright te regelen. Dit zijn de CREATIVE COMMONS licenties.

Creative Commons biedt auteurs, kunstenaars, wetenschappers, docenten en alle andere creatieve makers de vrijheid om op een flexibele manier met hun auteursrechten om te gaan. Met een keuze uit zes (gratis) beschikbare standaardlicenties bepaalt de auteursrechthebbende in welke mate zijn of haar werk verder verspreid mag worden, en onder welke voorwaarden dit mag.

cclicenties

Klik hier voor meer uitleg

Met een Creative Commons-licentie behoud je al je rechten, maar geef je aan anderen toestemming om je werk te verspreiden, met anderen te delen of bij sommige licenties ook om het werk te bewerken. Het aanbieden van je werk onder een Creative Commons-licentie betekent niet dat je je auteursrechten opgeeft. Zonder een Creative Commons-licentie zou iedereen expliciet toestemming aan je moeten vragen voor elk gebruik van je werk. Met een Creative Commons-licentie kan je in een keer aan iedereen duidelijk maken onder welke voorwaarden ze je werk mogen gebruiken zonder dat er telkens toestemming nodig is.

Op dit blog zit ook CC-BY-SA

Oja, Marcel. Als je gaat publiceren in tijdschriften met een abonnementsmodel (maar waarom zou je dat doen? Jij gaat toch Open Access publiceren? 🙂 ) check dan deze licentie van SURF, zodat je in ieder geval je auteursrecht in eigen hand houdt.

Open Onderzoek

In je blog van gisteren schreef je dat je bang bent je eigen ramen in te gooien als je open gaat onderzoeken omdat andere onderzoekers met je ideeën er vandoor zouden kunnen gaan. Nu denk ik dat het nooit goed is om vanuit angst te handelen 😉 En als die onderzoekswereld nog niet zo werkt, wat let je om het dan toch te doen? Dat is ook de Plek der Moeite 😉 .

Als je het filmpje over auteursrecht bekeken hebt, weet je nu dat auteursrecht geldt vanaf het eerste kladje, het werk hoeft dus nog niet af te zijn. Maar op ideeën in je hoofd, zit geen auteursrecht. Dus leg ze maar snel vast in een blogpost *grijns*.

Ja, ik ben je een beetje aan het plagen. Ik weet uit eigen ervaring dat tijdens onderzoek ‘systemen’ veranderen, bijna niet te doen is. Als ‘critical friend’ van je promotietraject blijf ik je wel wijzen op open research, open licences, open science, open data, open education, open acces. En je daarbij helpen natuurlijk!

En laat nu 2017 the YEAR OF OPEN zijn!

Print

Judith

Nog een leestip: In 5 stappen naar Open Science – niet voor mietjes 🙂

Over Judith van Hooijdonk

Informatie professional, fervent kennisdeler, HNW-fan, Social Media, Web2.0, Onderwijs2.0, Bibliotheek2.0 "Just start somewhere and make a world of difference"

Geplaatst op 3 januari 2017, in 21st century skills, onderzoek en getagd als , , . Markeer de permalink als favoriet. 6 reacties.

  1. Goed dat je in je blog weer aandacht besteedt aan dit belangrijke en o zo moeilijke onderwerp Auteursrecht waarover ondanks alle voorlichting nog altijd zoveel onduidelijkheden zijn.
    Een Creative Commons-licentie is in elk geval een heel goed hulpmiddel waarmee je op een relatief eenvoudige manier de toestemming voor het gebruik van je eigen werk kunt regelen.
    Qua publicatiebeleid van Zuyd loopt het nog niet zo hard, maar toch beweegt er wel het een en ander. Er zijn wel seintjes dat het bewustzijn bij diverse key-spelers er is of groeiend is.
    De focus van Team Onderzoek ligt in eerste instantie inderdaad met name op het Open Access publiceren van de resultaten van praktijkgericht onderzoek, maar in breder verband hoort OER hier zeker ook bij. Hopelijk draagt het feit dat 2017 ‘The year of Open’ is bij aan mooie ontwikkelingen op dit gebied!

    • Judith van Hooijdonk

      Dank voor je reactie Lilian. Ja, het is bij tijd en wijle nodig om aandacht te schenken aan dit niet ‘sexy’topic ;)Het vergt veel doorzettingsvermogen bij jullie van het AIP om dit op de agenda te krijgen. Mooi dat jij beweging ziet. Is ook nodig *imho*. Ik zal het ook nog eens onder de aandacht brengen bij O&O, en dan met name ook het auteursrecht van publicerende Zuyderlingen.
      Hoe staat het trouwens met het datamanagement binnen Zuyd? Kan Marcel (en andere onderzoekers) al gebruik maken van de opslagmogelijkheid van zijn onderzoeksdata? Op de bibliotheeksite staat daarover nog weinig informatie.
      Groetjes!

  2. Lilian van de Burgt

    En altijd fijn dat jij bereid bent om mee te denken, actie te ondernemen en zoals onlangs kritisch mee te lezen met notities die wij als AIP schrijven!
    De stand van zaken m.b.t. datamanagement: de interne opslagruimte bij Zuyd is er. Daar heeft Team Onderzoek via diverse kanalen over gecommuniceerd, en er heeft een mededeling op Zuydnet over gestaan (https://www.zuydnet.nl/actueel/nieuws/2016/06/belangrijke-stappen-in-datamanagement-en-open-access). Marcel en andere onderzoekers kunnen hun data dus veilig opslaan, effe contact opnemen met Ingrid, Marsha of mij.
    Het externe platform voor dataopslag, beheer, delen en publiceren Figshare is inmiddels ook aangeschaft. We zijn druk bezig met de implementatie ervan, een flinke klus die we de komende maanden gaan klaren. Dit betekent dat er bij Zuyd in de loop van 2017 een volledige infrastructuur op het gebied van datamanagement is.
    Groetjes!

    • Hoi Lilian,

      Ik lees dat jullie daarmee bezig zijn en dat is mooi. Maar ik heb in de wandelgangen vernomen dat het uitgeven van autorisaties op submappen niet goed kan worden ingesteld (iedereen in de map heeft op alle submappen rechten). Is dit verholpen?

      Een individuele onderzoeker zoals Marcel heeft daar mogelijk geen last van, maar bij iemand die meerdere onderzoeken doet eventueel met meerdere (per projectgroep verschillende) mensen of een groep van onderzoekers die samenwerken aan diverse projecten in verschillende samenstelling (lectoraat), kan dat wel een probleem zijn. Je wilt de data het liefste centraal op een plek hebben staan, waarbij de leden van de onderzoeksgroep rechten krijgt om te bekijken (op submapniveau) of wijzigen/verwijderen. Dus decentrale autorisatie moet mogelijk zijn.

      Is dat geregeld?

      • Lilian van de Burgt

        Hallo Chris,

        Natuurlijk moet decentrale autorisatie mogelijk zijn. Dat was dus ook het eerste probleem waar we tegenaan liepen toen we enkele onderzoekers toegang verleenden tot de server. Het basisprincipe van de server is ‘parenting’. Iemand die toegang heeft tot de lectoraatsmap krijgt automatisch toegang tot de onderliggende submappen. Absoluut niet wenselijk. In de lectoraatsmap kunnen data gedeeld worden met Zuyd collega onderzoekers, maar een onderzoeker wil vaak ook nog een ‘eigen’ map om data in op te slaan die hij (nog) niet wil delen. Gelukkig konden we dit snel oplossen en testen. En het werkt zoals het moet.

        Groet, Lilian

Kennis delen? Ja graag!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: