Categorie archief: Bibliotheken

Einde tijdperk boekenkasten in hogeschoolbibliotheek?

Dag Marcel,

Vorige week was ik uitgenodigd door een hogeschoolbibliotheek om mee te denken over de trends en ontwikkelingen op hun informatiedienstverlening. Nadat eerst 2 directeuren de toekomst van de vloeibare samenleving schetsten (dat aansloot op mijn laatste blogpost) en wat dit volgens hen voor hun onderwijs en de bibliotheek betekende, werd ik ge√Įnterviewd en daarna werd een aantal studenten en docenten bevraagd.
Volgens de directeuren namen ondersteunende diensten te veel eigenaarschap op zich die eigenlijk tot de verantwoordelijkheid van de opleiding hoorde. Tevens zagen zij voornamelijk studenten die via schermen werken ipv papier en vonden zij hen voldoende informatievaardig. Daarnaast werd de app Buku genoemd, een streamingdienst voor (‘al jouw’) studieboeken voor 25 euro per maand.
Op de vraag welke invloed digitalisering op het leren van de student maakte ik de opmerking dat informatie beter wordt verwerkt via boeken gaat. Uit vele onderzoeken blijkt ook dat dit beter beklijfd (kom ik later nog op terug). Mijn kinderen (n=3) gaven ook de voorkeur aan boeken en stilte (zonder smartphone-afleiding) tijdens studeren. De studenten bevestigden dat later. Zij leren uit de boeken die op de verplichte boekenlijst staan. Verschillende studenten waren gefrustreerd over het feit dat groot aantal op de verplichte boekenlijst nauwelijks gebruikt werd, of maar 1 hoofdstukje (dat weer pleit voor invoering van Buku). Zoeken deden zij via Google (Scholar), de aangeboden databanken werden door een enkeling intensief gebruikt, de meeste gebruikten deze niet of waren niet op de hoogte van het bestaan.

Ambitie

Wat betekent dit voor de hogeschoolbibliotheek als je je wilt profileren als informatiepartner van het onderwijs? Maar ook een betrouwbare digitale en fysiek collectie wilt aanbieden voor onderwijs en onderzoek en tevens een inspirerende leeromgeving wilt zijn? En als je ook een bijdrage wil leveren aan de professionele ontwikkeling van studenten?

Intermezzo

Weet je. Aan dit soort waartoe sessie heb ik al zo vaak aan deelgenomen. Met betrokkenen je ambitie bepalen om vervolgens de realiteit onder ogen te zien: Hoe dan? Je bent altijd onderdeel van een groter geheel, je dient te te verhouden tot de strategie, tot de organisatiestructuur, het beschikbare budget en de formatie-omvang. Waar heb je wel invloed op en waarop niet? In deze context moet je kijken welke onderdelen van je ambitie je kunt realiseren, dus zal je je moeten focussen. Als externe kan ik makkelijk zeggen dat je keuzes moet maken. Als je zelf midden in het veranderproces zit, is het niet even makkelijk. Keuzes maken is ook niet mijn grootste kwaliteit ūüėČ

Dus praten over de impact van technologie op onderwijs en bibliotheek kan alle kanten op. Er is zoveel mogelijk …

Dromen kan ik over prachtige leeromgevingen (deze en/of deze of mijn grootste droom: The Hunt Library ūüôā ). Moet je dat beperken tot alleen de bibliotheek, of dienen dat uitgangspunten te zijn voor het hele onderwijsgebouw (zoals bij Niek√©e Roermond)? Dromen over experimenten met mogelijkheden van Artifical Intelligence is ook leuk!

Dat technologie een rol speelt op de manier waarop we communiceren, organiseren en informatie tot ons nemen, is duidelijk. Technologie verandert ons onderwijs, onze bibliotheek. Niet heel snel, maar toch heeft dit al impact op het leren en lezen.

Werkelijkheid

Wat doe je als hogeschoolbibliotheek als studenten alleen boeken van de boekenlijst gebruiken en achtergrondinformatie digitaal zoeken? Als opleidingen niet verwijzen naar de beschikbare fysieke achtergrondcollectie en databanken? Als fysieke leeromgevingen steeds vaker dicht bij de opleiding worden gesitueerd omdat de rol van docent verandert naar coach en zij elkaar steeds vaker opzoeken en elkaar willen ontmoeten?

Keuzes

De belangrijkste taak van een hogeschoolbibliotheek is volgens mij een gids zijn in de informatie-jungle. In de huidige tijd is die veelal digitaal. Zet daarom in op een collectievormingsbeleid ‘digitaal, tenzij …’ en beperk de fysieke achtergrondcollectie. Serendipenty geschiedt door een hbo-student meer digitaal dan fysiek. Ik merk dat ik ook eerst online onderzoek doe alvorens tussen boekenkasten te gaan snuffelen. Digitale ontsluiting is daarom wel erg belangrijk. Hiervoor is de hogeschoolbibliotheek een belangrijke rol weggelegd door in afstemming met het onderwijs al een voorselectie van betrouwbare bronnen te ontsluiten. Zuyd Bibliotheek doet dat door het samenstellen van LibGuides die vervolgens in onze digitale leeromgeving ge√Įntegreerd kunnen worden.
En die Buku streamingdienst is voor de student waarschijnlijk een goed alternatief voor de verplichte boekenlijst.

Zet daarnaast in op integratie van informatievaardigheden in het curriculum.¬†Informatievaardigheden horen ‘just-in-time’ aangeboden te worden. Wees die informatiepartner van het onderwijs. Kijk hoe het curriculum is opgebouwd, welke eindcompetenties er liggen, breng de leerdoelen informatievaardigheid in kaart, train docenten. Hiermee kan je als embedded informatiespecialist het verschil maken.

De rol van hogeschoolbibliotheek als sociale ontmoetingsplaats zie je veranderen omdat die ontmoetingen steeds meer in nabijheid van het onderwijs plaatsvinden. Een ruimte voor rust is (zeker) in tentamentijd zeer wenselijk. Veel studenten gaan hiervoor naar universiteitsbibliotheken, die steeds vaker hbo-studenten weren, zoals de bibliotheek UU sinds vandaag. Misschien ligt daar een rol voor de hogeschoolbibliotheek geen ontmoetingsplek maar studieplek.

Oja nog even over papier vs digitaal. Ik merk dat ik hier ambivalent in ben. Ik kan me geen bibliotheek zonder boekenkasten voorstellen. Toch leer en lees ik zelf ook steeds digitaal. Het is ook een kwestie van gewenning. Het ontsluiten en beheren van een fysieke collectie is een grote kostenpost. Als er keuzes gemaakt moeten worden ….
Ondanks dat volgens onderzoek leren beter van papier kan dan digitaal denk ik dat er steeds meer devices (zoals reMarkable) komen die het ‘papier lezen’ evenaren. Deze ontwikkeling staat nog in de kinderschoenen, maar het komt er aan.¬†Over de snelheid waarmee dit zal gaan, kan ik echt geen zinnig woord over zeggen.
Of er nu wel of niet een keuze gemaakt gaat/moet worden tussen papier en digitaal, voor de informatiespecialist betekent dit sowieso dat zij een rol heeft de docent te helpen bij de selectie van een goede collectie die ook door het onderwijs ingezet wordt.

Mismatch

Het is belangrijk om aandacht te schenken aan verwachtingsmanagement. Ik merk vaak dat vaak een mismatch bestaat tussen verwachtingen en werkelijkheid. En iedereen heeft een eigen perceptie van die werkelijkheid. Het is de kunst om samen te bepalen wat de rol en taak is van je hogeschoolbibliotheek in de gegeven context.

#trots

Het valt me altijd op dat veel bibliothecarissen zich bescheiden opstellen. Ik wens hen toe trots te zijn op hun vak en overtuigd te zijn van hun meerwaarde. Wees als bibliotheek vooral zichtbaar en ga het gesprek aan, f2f en digitaal, met studenten, docenten en elkaar. Communiceer over je bijdrage en deel je successen! Samen bibliotheek zijn is ook een teaminspanning!

Samen. Veranderen. Doen.

Judith

 

Zuyd Library Access

Ha Marcel,

Voor studenten, maar ook voor jou en je mede-docent/onderzoekers van Zuyd biedt onze bibliotheek sinds kort een handige tool aan: Library Access. Met deze browserextensie krijg je ook thuis toegang tot de databanken van Zuyd Bibliotheek. Tevens attendeert deze tool op¬†‘open acces’ alternatieven. Hoe mooi is dat! De extensie werkt trouwens alleen op desktops en laptops.

Ik heb de extensie toegevoegd aan Firefox omdat ik op mijn Zuydlaptop geen rechten heb om extensies toe te voegen aan de standaard browsers IE en Chrome. Ik heb wel rechten om andere browsers te installeren. Daarom ben ik overgestapt naar Firefox. En hierop draait Moodle ook als een zonnetje ūüôā

Als je nu een artikel tegenkomt waar de bibliotheek een abonnement op heeft, word je direct naar het inlogscherm van Zuyd gestuurd. Na inloggen krijg je het volledige artikel te zien. Hoe handig is dat!

Fijne werkdag!
Judith

Informatievaardigheden integraal in curriculum

Hallo Marcel,

Zoals je wellicht weet streeft Zuyd Bibliotheek er naar dat informatievaardigheden vanaf september 2018 een integraal  onderdeel vormt van de curricula. Hiervoor wordt momenteel veel voorbereidend werk verricht zoals het ontwikkelen van videomateriaal en LibGuides. Dit materiaal is geschikt voor zelfstudie maar kan ook door docenten worden ingezet tijdens de lessen.

Uiteraard gaan de collega’s ook in gesprek met opleidingen over de aanpak van deze integratie. Wellicht kan de bijdrage van¬†Carola van Dijk¬†over curriculum + informatievaardigheid die ik een paar weken geleden op LinkedIn heb gedeeld hierbij behulpzaam zijn.

IDEA (Interview, Design, Embed, Assess)

Carola beschrijft op basis van een artikel van Kimberly Mullins het IDEA Model. Dit model is gebaseerd op best practices en ondersteunt het ACRL Framework for Information Literacy for Higher Education.¬†In dit framework wordt informatievaardigheden ook gezien als iets dat niet alleen ‚Äėiets van de bibliotheek is‚Äô, maar¬†dat het alle aspecten van het onderzoeksproces omvat.

De 4 stappen om¬†curricula te ontwerpen waar informatievaardigheid in is verwerkt (met dank aan Carola voor de vertaling ūüôā heb zelf het artikel alleen maar gescand. )

  1. Interview: je voert als informatiespecialist gesprekken met docenten, je verzamelt data over het studentenprofiel van de opleiding, je leert de vakken van de opleiding kennen en je neemt modulehandleidingen door. Daarnaast kijk je naar de literatuur die docenten voorschrijven.
  2. Design & Gap-analyse: je bepaalt per leerjaar welke leerdoelen er op het gebied van informatievaardigheid zijn vastgesteld, je brengt in kaart welke andere Рvaak vakinhoudelijke Рleerdoelen er zijn én hoe informatievaardigheid wordt getoetst/beoordeeld. Op basis van deze informatie stel je als informatiespecialist samen met docenten, na een Gap-analyse, nieuwe leerdoelen op het gebied van informatievaardigheid vast.
  3. Embed: je combineert vakinhoudelijke leerdoelen met informatievaardigheid en je realiseert hierdoor embedded informatievaardigheid die de bestaande opbouw van het curriculum niet verstoort, maar versterkt.
  4. Assess: docenten trainen, behaalde resultaten beoordelen en het curriculum indien nodig bijstellen.

Bron: Mullins, K. (2016). IDEA Model from theory to practice: Integrating information literacy in academic courses. The Journal of Academic Librarianship, 42(1), 55-64. http://dx.doi.org/10.1016/j.acalib.2015.10.008

Bruikbaar, voor de hand liggende stappen die onze informatieprofessionals kunnen gebruiken. Ook in het kader van het programma Succesvol Studeren lijkt mij zo. Dit programma van Zuyd streeft er naar dat alle bacheloropleidingen in 2020 beschikken over een duurzaam studeerbaar curriculum. Dat de bibliotheek hierbij ook een rol kan spelen, lijkt mij evident. Bekijk anders het rapport van ACRL (Association of College and Research Libraries) maar eens: Academic Library Impact on Student Learning and Success. Anneke Dirkx beschrijft op haar blog een aantal onderwerpen waarmee de bibliotheek volgens de auteurs van het rapport haar bijdrage aan studiesucces kan aantonen of vergroten. Ik neem er een paar uit over

  1. Communiceer over de bijdrage van de bibliotheek
  2. Vergroot de rol van de bibliotheek in het onderwijs en in het leerproces. Integreer bronnen in de leeromgeving en in worksflows, regel workshops en onderwijs, en meet de resultaten hiervan.
  3. Werk samen met anderen in het onderwijsveld. Niet alleen in je eigen instelling, maar ook daarbuiten, zoals met musea, openbare bibliotheken, archieven. Onderzoek wat zij doen, maak er gebruik van.

Ik laat het verder aan mijn collega’s van Zuyd Bibliotheek om deze bronnen verder te analyseren en dat eruit te halen wat bruikbaar is voor hun eigen praktijk. Dat geldt ook voor het onlangs verschenen artikel in de Educause Review¬†The Link to Content in 21st-Century Libraries¬†die met prachtige voorbeelden van Amerikaanse universiteitsbibliotheken laat zien hoe je ook digitale content kan verbinden met de fysieke bibliotheek. Nee, je kunt de fysieke Zuyd Bibliotheek niet vergelijken met deze grote bibliotheken, maar het kan wellicht wel als inspiratiebron dienen voor de¬†spannende uitdagingen waar onze bibliotheek voor staat.

Groet,
Judith

Gezien #ExLibris: The New York Public Library

Hallo Marcel,

Maandagavond heb ik in het Filmhuis van De Domijnen Sittard gratis de documentaire Ex Libris: The New York Public Library gezien. Deze documentaire is in november vertoond op het IDFA (International Documentary Film Festival Amsterdam). Op Inside IDFA is nog een interview door Conny Palmen met de 87 jarige maker Frederick Wiseman te bekijken.

De vertoning maandagavond was mogelijk gemaakt door de Vereniging van Openbare Bibliotheken en ProBiblio.

Omdat ik 7 jaar geleden New York bezocht heb en ook de prachtige bibliotheek aan Fifth Avenue wilde ik deze documentaire graag zien. Samen met Liesbeth Mantel en zo’n 30 bibliotheekliefhebbers heb ik de zit van¬†3 uur en 17 minuten uitgezeten.

Ja, ik vond het wel een zit. Ondanks dat er aangekondigd was dat de documentaire zonder pauze zou worden getoond was er gelukkig halverwege even een break en kregen we een gratis consumptie van De Domijnen ūüôā

Van te voren had ik gelezen dat de documentairemaker Frederick Wiseman niet interviewt, geen muziek gebruikt, geen commentaar geeft maar alleen registreert wat er gebeurt. Soms gebeurde er veel en soms helemaal niets. Voor mij had de documentaire ook een uur korter gemogen. Ik miste de duiding van de mensen die aan het woord waren.

Wat ik wel prachtig vond was om al die verschillende NewYorkers te zien, wat een diversiteit zowel van bezoekers als personeel. Maar ook de beelden van de straat. De hectiek van buiten die door de dikke muren van het bibliotheekgebouw tot binnen te horen is. Naast de prachtige centrale bibliotheek heeft de New York Public Library ook vele filialen zoals in Chinatown, The Bronx, Harlem, bibliotheek voor blinden en slechtzienden. Je kreeg een goede indruk van de vele activiteiten die door de bibliotheek wordt ge√Įnitieerd. Van computercursussen in Chinatown, als voorleessessies, boekbesprekingen, banenmarkt, lezingen, discussiebijeenkomsten, muziekvoorstellingen. De bibliotheek biedt een podium voor velen.

Regelmatig was de camera ook aanwezig bij bespreking van¬†directeur Anthony Marx en zijn team. Dilemma’s als private financiering tov publieke financiering, de verhouding van fysieke collectie tov e-books irt lange wachttijden, de daklozen in de bibliotheek. Ook¬†Francine Houben van bibliotheek TU Delft zagen we even aan het woord.

Zie ook artikel in Bibliotheekblad over deze documentaire.

Wat Zuyd Bibliotheek van deze film kan leren? Daarover sprak in de pauze even met Jack Pleumeekers, teamleider Zuyd Bibliotheek en Guido Wolfs, directeur Dienst O&O die ook aanwezig waren. De kracht van deze film is voor mij dat de mens centraal staat. Dus dienstverlening aanpassen op je doelgroep. Dat is per locatie van Zuyd Bibliotheek verschillend. Doelgroep in Sittard is anders dan in Maastricht of Heerlen. Dat biedt wel vele mogelijkheden (en uitdagingen). Voor Ligne Bibliotheek zou ik, zoals ik al eerder schreef in een blog, samen met De Domijnen een paar aansprekende events organiseren. En die hoeven echt niet groots te zijn. Maar wel DELEN! en vooral DOEN! Jouw studenten van de Faculteit ICT hebben al workshops LegoMindStorms verzorgd zoals jij trots meldde in je laatste blog. Een mooie start.

Groet,
Judith

8 februari 2018

Voor de film heb ik ook Jeanine Deckers de hand geschut. Ik kende haar alleen onder haar twitternaam @tenaanval ūüôā Ook zij heeft een blog geschreven over Ex Libris. Zij vond de film prachtig. Het klopt wat zij schreef: “Probeer vooral niet alle gesprekken te volgen want ruim 3 uur bij de les blijven en die soms hoog-intellectuele gesprekken in het Engels volgen is niet te doen. Maar laat je meevoeren met de beelden en kijk naar al die bijzondere mensen die in beeld komen. En ga je vooral niet ergeren aan het feit dat niemand benoemd wordt, dus dat je geen idee hebt wie daar allemaal aan het woord zijn”.¬†Dat heb ik ook gedaan, alhoewel ik het laatste half uur wel erg veel moeite had om mijn ogen open te houden. Maar ik was dan ook errug moe ūüôā

Instruction for information problem solving

Dag Marcel,

Begin december heeft¬†Jimmy Fr√®rejean bij de Open Universiteit zijn proefschrift ‚ÄėInstruction for information problem solving‚Äô verdedigd. Inmiddels is zijn proefschrift ook te downloaden.

Uit de Nederlandse samenvatting:

Het belang van informatievaardigheden als 21e-eeuwse vaardigheid wordt algemeen erkend, maar de meeste onderwijsinstellingen worstelen met het toepassen van onderwijsprincipes en ervaren problemen met de implementatie in hun curriculum (Platform Onderwijs2032, 2016; Thijs, Fisser, & van der Hoeven, 2014). Dit leidt vaak tot suboptimale instructie in korte bibliotheektrainingen die voorbijgaan aan de voordelen van een hele-taak benadering. Het integreren van informatievaardighedenonderwijs in een betekenisvolle context waarbij het gelijktijdig aangeboden wordt met domeinspecifiek onderwijs kan leiden tot dieper leren en een betere transfer (Perin, 2011; Wopereis, Brand-Gruwel, & Vermetten, 2008).

In zijn proefschrift onderzocht Frèrejean verschillende manieren om studenten (van lerarenopleiding) te ondersteunen tijdens zoeken naar en beoordelen van informatie, maar vond daarbij weinig verschillen. Zijn onderzoeksvragen:

  • Wat zijn de effecten van ingebouwde taakondersteuning (aanvultaken, nadrukmanipulatie) op het aanleren van informatievaardigheden?
  • Wat zijn de effecten van een voorbeelduitwerking op het aanleren van informatievaardigheden?
  • Wat zijn de effecten van ge√Įntegreerd informatievaardighedenonderwijs op het aanleren van informatievaardigheden?
  • Wat zijn de algemene karakteristieken van een Informatie Problem Solving proces, en hoe voorspellen student-, query-, en broneigenschappen de selectie van relevante en betrouwbare bronnen?

Informatie Problem Solving of Informatievaardigheden werd als volgt gedefinieerd:

Wel bleek dat het gebruik van een goed ontworpen modelvoorbeeld nuttig is voor het ontwikkelen van informatievaardigheden. In zo‚Äôn voorbeeld demonstreerde een expert via video hardop pratend hoe een informatieprobleem op effectieve en effici√ęnte wijze kon worden opgelost. “Onderwijzers en instructieontwerpers wordt daarom aangeraden gebruik te maken van goed ontworpen voorbeelden in hun instructie.”,¬†schrijft hij.

Ook het ge√Įntegreerd informatievaardighedenonderwijs werd onderzocht, maar uit dat onderzoek bleken geen sterke leereffecten.¬†De verbetering zakte een aantal weken na de training weer weg, dus oefening over een langere periode lijkt nodig. Tja, de kracht zit in de herhaling ūüėČ

Tot slot geeft Frèrejean terecht aan:

De huidige strategie√ęn voor het effici√ęnt en effectief oplossen van¬†informatieproblemen zijn waarschijnlijk over een aantal jaren alweer achterhaald,¬†wanneer zoekmachines doorontwikkeld zijn en talloze nieuwe tools en informatiebronnen¬†zijn ontstaan.

en:

We moeten doorgaan met het informeren van onze onderwijzers, en hen uitrusten met de vaardigheden om informatievaardighedenonderwijs te ontwerpen en aan te bieden aan onze studenten nu en in de toekomst.

Het proefschrift sluit mooi aan bij het proces dat Zuyd Bibliotheek dit studiejaar is gestart, nl dat informatievaardigheden onderdeel van het curriculum dient te zijn. Het geven van niet contextgebonden informatievaardigheden heeft weinig leereffect. Ik heb ook jarenlang informatievaardighedenlessen verzorgd. In een introductieperiode is het zinloos. Studenten worden dan overladen met informatie. Ze hoeven dan alleen te weten dat er een fysieke en digitale bibliotheek is. Pas als het ingebed was in een opdracht hadden wij, bibliothecarissen, de aandacht van de studenten. Ze moesten weten hoe databanken werken, dat was noodzakelijk voor de opdracht die ze hadden. Just-in-time instructie!

De tip om video in te zetten en al pratende een informatieprobleem op te lossen lijkt me √©√©n waar de ‘instructional library designers’¬†ūüėČ van Zuyd Bibliotheek hun voordeel kunnen doen. En als ik me niet vergis zijn ze daar zelfs al mee bezig. Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe het staat¬†met de integratie van informatievaardigheden in de curricula van Zuyd. Hoe is dat bij jullie faculteit, Marcel?

groeten,
Judith

%d bloggers liken dit: