Dag Marcel,

Gisteren was ik op de netwerkbijeenkomst van de faculteit Social Work. Via Twitter had ik enige tijd geleden gezien dat Jan Bommerez tijdens deze middag zou spreken. Ik volg hem op twitter, heb er weleens over geblogd en gebruik zijn filmpjes soms tijdens presentaties. Ik wilde hem graag eens live horen spreken. Ik heb me aangemeld. Zo ook collega Ilse. Tijdens de netwerkmomenten hebben ook de tijd genomen even fijn bij te praten.

Na afloop hoorde ik dat deze middag live-gestreamd was (?) en dat de opname openbaar beschikbaar is via media.zuyd 🙂 Nu zullen niet veel mensen 2 uur video terugkijken, dus heb ik het uurtje van Jan Bommerez er tussenuit geknipt. Hoewel het uurtje voorafgaand dat o.a. ingevuld werd door 1e-jaars studenten ook de moeite waard is. Zij namen ons live mee in het creative problem solving proces. Daar was wel wat lef voor nodig. Knap hoor. Ook leuk dat één van hen een buurtgenoot is, en tevens een voormalig klasgenoot van mijn dochter. Wat kunnen mensen groeien!

De vele woorden van Jan Bommerez vervolgens, kwamen binnen en moesten even bezinken.

klik op de afbeelding voor de presentatie van Jan Bommerez tijdens de Netwerkmiddag van de faculteit Social Work

Bommerez sprak over transformatie, over veranderingen in onze huidige ideeëntijdperk. Waarom veranderen zo moeilijk is voor organisaties, voor ons mensen. Waarom wij het zo lastig vinden om oude ideeën los te laten. Wat dit betekent voor de cultuur, voor leiders. Het heeft allemaal raakvlakken met het derde leerarrangement van mijn studie waaraan ik nu moet werken. De herkansing van de leerinterventie. Maar ik blog nu even liever 😉 Het zet mij weer aan het denken. Ook goed voor mijn leerproces van LA3 toch? 🙂

Transformatie heeft te maken met het loslaten en het ontleren, met nieuwe ogen leren kijken. We projecten constant onze denkbeelden op de werkelijkheid zodat we nieuwe dingen niet meer zien. Bommerez gebruikt de mooie metafoor van de rups naar vlinder. Het gaat om het naar buiten brengen van ons potentieel, die net zoals de vlinder in de rups, bij ons aanwezig is. We zouden minder taakgericht bezig moeten zijn, maar meer investeren in relaties. Een belangrijk deel van ons potentieel komt alleen vrij in relatie met anderen, dus als we samenwerken (in teams, netwerken, learning communies, CoP, professionele leernetwerken).

Voor transformatie in organisaties gebruikt Bommerez beelden van wilde ganzen (teamwork), spreeuwen (zelforganisatie) en eikels 🙂 . Een eikel wordt ook geen boom zonder licht, warmte, zuurstof, ruimte, water etc. Je hebt een ecosysteem nodig om te kunnen groeien. Een ecosysteem bestaat uit relaties. Aan de hand van het voorbeeld van Buurtzorg, die voor de 4e x op rij beste werkgever geworden is, liet hij zien dat organisaties met weinig leidinggevende ook kan. Dat als je autonomie en professionaliteit hoog in het vandel hebt en werknemers vertrouwen geeft, er geen anarchie ontstaat, maar een krachtige organisatie.

Kijk, zo’n veranderingsplatform! Gewoon doen!

“We leven niet in een tijdperk van verandering, maar we beleven momenteel een verandering van tijdperk” (Jan Rotmans)

Waar wordt je warm van? Waar sta je ’s ochtend voor op? Energiemanagement, daar draait het blijkbaar om 🙂 Je krijgt energie als je in een flow zit, als je met gedeelde passie iets samen doet. Synergie, in verbinding met anderen. Samen is meer dan de som der delen. En daarbij draait allemaal relaties. Dat dit ook spanningen op kan leveren, daar moeten we dan maar mee leren om gaan. Vanuit je kracht. Het gaat niet alleen om het denken. Het belang van en het meer waarderen van intuïtie zou aandacht moeten krijgen.

Cultuur is de onzichtbare brug tussen plannen en uitvoering (Quinn). Het is niet te managen.

Er is heel wat frustratie binnen organisatie. We werken vanuit een bepaald tolerantieniveau, terwijl je duurzaam vol passie zou willen werken. Hoe gaan we met elkaar om? Kunnen we omgaan met elkaars gestoorde kanten? We zouden meer mededogen moeten hebben voor elkaar. Meer in dialoog. Sommige dingen kunnen we alleen maar samen zien. Niet alleen praten over feiten, maar wat doet dat met mij?

Het egosysteem (ik) loslaten en transformeren naar een egostysteem (samen). Met zijn samenvatting: Verbinding werkt 100 keer beter dan verplichting kan ik alleen maar mee eens zijn. De weg er naar toe is niet eenvoudig. Bij mij komen ook (ik denk bij jou ook) veel “maar …” naar boven borrelen. Wat als ik wel wil, maar die ander niet …. Wat als dialoog elke keer uitmondt in discussie. Kan ik het verleden helemaal loslaten (zoals bij de Theory U?). Kan ik wel zonder oordelen mensen benaderen? Heb ik nog wel energie als ik het al zo vaak geprobeerd heb?

Geduld is een schone zaak hè voor dit juffertje ongeduld 🙂

Op de weg naar huis was het nummer van The Little River band op de radio. Het nummer had ik (dacht ik en dat was ook zo) al eens eerder gebruikt in een blog. Het wordt een beetje mijn lijflied geloof ik 😉

“Hey everybody, don’t you feel that there’s something … And it’s a long way there, it’s a long way to where I’m going….I’m gonna keep on tryin’, keep on tryin”.

Wat we alleen niet kunnen, kunnen we samen wel!

Goede Vrijdag!
Judith

Zoals je weet, Marcel, ben ik afgelopen week op bezoek geweest bij Niekée te Roermond. Je kent het gebouw vast wel van de buitenkant. Ben je er al eens binnen geweest? Het is echt een bijzonder open, kleurrijk, uitnodigend gebouw. Naast (grote!) klaslokalen zijn er ook leerpleinen en leerboxen met elk een eigen thema (zoals deze tijdelijke Dungeons & Dragons box). In onderstaand filmpje krijg je een indruk van het gebouw. Via hun zeer informatieve website kan je nog meer Niekée beleven.

Sjef Drummen, jouw dorpsgenoot, noemt zich zelf onderwijskunstenaar en is de Locatie Unit Leider van Niekée. Zoals hij zelf zei: hij praat in primaire kleuren, niet in 50 tinten grijs, er is weinig ruimte van nuances. We kregen een gepassioneerd verhaal. Voor ons stond een man met visie. Een waterval van woorden werd over ons heen gestort met weinig ruimte voor (kritische) vragen. Ik heb me maar mee laten voeren met zijn enthousiasme.

Het huidige onderwijs is als V&D, het is vertrouwd, we zijn er mee opgegroeid maar we hebben het niet meer nodig!

Toen zij ruim 10 jaar geleden mochten gaan bouwen aan een nieuwe school hebben de ontwerpers zich afgevraagd: wat hebben we nog nodig van het oude onderwijsbestel? Niets was de conclusie. Volgens dit onderwijsconcept is kennis niet het doel van onderwijs, het is het middel voor zelfontplooiing van het individu. Kennis is namelijk niet bepalend voor het denkniveau van het individu, brainactivity wel. En dat stimuleer je ook door meer met ‘verbeelding’ bezig te zijn.

Generaties zitten al in huidige (oude) onderwijsbestel, daardoor zijn we geconditioneerd en kunnen we niet meer outside the box kijken als het gaat om ander onderwijs. Uitgangspunten bij de ontwikkeling tot deze innovatieve school waren/zijn:

1. Gezonde boerenverstand gebruiken.
2. Wat zegt je intuïtie?
3. Wat zegt de wetenschap?

Uiteraard (volgens Drummens) zijn deze leerlingen uitgerust met een iPad. Deze zijn voorzien van GPS waardoor ‘getrackt’ kan worden waar ze zijn. Het onderwijs is volledig ict-gestuurd in een agile-learning-approach. De elektronische leeromgeving Flightplan hebben ze zelf ontwikkeld met een ontwerpers uit Oost-Europa. Helaas ging Sjef Drummen niet verder in op de werking van deze omgeving. Ze leiden zo hun leerlingen op tot ADHD-ers: AutoDidactHelemaalDigitaal.

Het traditionele onderwijs is zo ondynamisch, het ligt te veel vast in rooster. Bij Niekée wordt de jaarplanner tweewekelijks geupdate. Daarnaast kunnen ruimtes ook niet gereserveerd worden, zoals het auditorium waar wij zaten. Het heeft nooit tot problemen geleid.

Leerkrachten willen te veel het leerproces van de leerlingen beheersen. In dit onderwijsconcept wordt het leerproces een gezamenlijke verantwoordelijkheid van leerling, leerkracht en ouders. Er horen geen grenzen te zijn tussen de 4 milieus (1) thuis, (2) school, (3) straat, (4). en het virtuele wereld.

Als je kinderen de toekomst wil ontnemen dan moet je ze een vak leren

Ook zo’n heerlijke ongenuanceerde uitspraak van Sjef Drummen. Hij pleit voor creativiteit, lef en flexibliteit als competenties voor deze snel veranderende samenleving. Wij hebben allemaal een natuurlijke weerstand tegen veranderingen. We moeten echt leren laveren in de storm. De enige zekerheid is de onzekerheid van morgen. Dat betekent ook voor leerkrachten als zij leerlingen de verantwoordelijkheid geven voor hun leerproces, dat zij niet weten hoe hun onderwijs de volgende dag eruit ziet. De leerling vraagt. De leerkracht is de coach. En toetsen is een schijnzekerheid *grinnik*

De uitdaging van het onderwijs is dus die leerknop op ‘on’ te laten staat.

De vernieuwingen bij Niekée hebben geleid tot Agora. Dit nieuw onderwijsconcept noemt Sjef Drummen ‘vlinderonderwijs’ (Kinderen van nu zijn rupsen, zijn getransformeerd in vlinder). Samen met de Open Universiteit is men in een jaar tijd op basis van wetenschappelijke concepten gekomen tot deze vorm van gepersonaliseerd leren. Het gaat om 100 leerlingen, 100 leerroutes. In augustus 2014 zijn ze gestart met 34 leerlingen, een hetrogene groep van VMBO tot gymnasium.

Aan de voorkant ervaren leerlingen vrijheid. Aan de achterkant is Agora structuur. Hoe meer vrijheid aan de voorkant, hoe strakker de structuur aan de achterkant moet zijn. Dat lijkt een paradox, maar is het niet. Zonder die structuur wordt leren willekeur, chaos, doelloos, stuurloos en een gevaarlijk experiment. Leraren werken op Agora op basis van een gedegen pedagogische en didactische aanpak en worden ondersteund door technologie die een leerling in staat stelt om zijn eigen leerroute zichtbaar te maken en per dag te laten zien wat hij vandaag weer meer geleerd heeft dan gisteren.

Bij Niekée volgen 600 leerlingen (52 nationaliteiten) onderijs waarbij 40% minder traditionele lessen worden verzorgd. Dit alles met een team van 55 leerkrachten. Van dit team zijn er 8 leerkrachten die werken binnen het vernieuwde onderwijsconcept Agora. Hier zijn 80% van de traditionele lessen geschrapt. De leerkrachten krijgen veel (alle) verantwoordelijkheid. Door het vertrouwen dat door het management hiermee wordt uitgesproken is de betrokkenheid van deze professionals groot.
(noot: de verhouding leerkrachten – leerlingen lijkt mij wel heel royaal)

Ook bij dit onderwijsconcept is de holistische benadering van het kind uitgangspunt, ouders zijn medeverantwoordelijk. Alle docenten gaan op huisbezoek en ouders worden verplicht 2 dagdelen te participeren op school.

Die wereld is te rijk om niet curriculum-dekkend te zijn. De enige ingreep die we doen is de wereld verdelen in een wetenschappelijke -, kunstzinnige -, sociale -, spirituele – en ethische wereld.

“Laten we gewoon alleen nog doen wat goed is voor leerlingen”, daar kan ik alleen maar mee instemmen. Als je uitgangspunt is zelfontplooiing van kinderen dan moet dit voor leraren ook gelden. En dat blijkt want de docenten geven aan het eind van elke dag een cijfer van welbevinden (goed idee!), dit gemiddelde ligt altijd ruim boven de 7.
En tsja als wilt veranderen dan is dat een kwestie van ‘gewoon doen’:). Dat kan. Dat hebben Sjef Drummen en zijn collega’s bewezen.

Groeten,
Judith

De citaten in dit blog zijn van Sjef Drummen en/of afkomstig van de website van Agora.
Sjef Drummen praat niet alleen in primaire kleuren hij schildert ook zo. Ik vind zijn kunstwerken mooi. Ik weet niet of ik ze hier mag delen? Met verwijzing denk ik wel:)

Dynamisch rood van Sjef Drummen