Wat zou het mooi zijn om samen te werken met: University of Michigan
Ha Judith,
Surf onderwijsdagen was wederom geweldig. Het was een soort van reünie voor me, omdat ik denk ik de afgelopen 5 jaren niet bij dit congres geweest ben. En het was inspirerend als vanouds: Prof. Melton knalde van het podium, De Rockstart keynote was geniaal en bracht mijn ‘ondernemerschapsgevoel’ naar boven. Maar de wens om samen te werken met de University of Michigan is groter geworden.
Prof. McKay was zeer inspirerend en daar had ik al op gehoopt, maar hij maakte het waar. Het is jammer dat de presentatie zelf nog niet te vinden is maar bijgevoegde presentatie lijkt er op:
https://www.youtube.com/watch?v=h-nadk-HCow
Ik had al eerder een mooie presentatie van iemand van de University of Michigan gezien, namelijk van Stephanie Teasley. Zij is de voorzitster van SOLAR een belangrijke community rondom Learning Analytics. Haar heb ik gezien op de ECTEL in Estland. Ook hiervan zijn geen te delen opnames, maar wel van een van haar andere presentaties:
Klinkt goed he. Jaloers was ik bij beide presentaties en het zou toch mooi zijn om met ze samen te werken.
Groet Marcel
Zet onderwijs in beweging! #OWD17
Hallo Marcel,
Gezellig was het om samen met jou en Evelien de 2 SURF Onderwijsdagen te beleven. En natuurlijk samen met onze collega’s van het lectoraat Technologie-Ondersteund Leren, mijn collega’s van Dienst O&O en andere Zuyderlingen die ik daar ontmoet heb. Want dat is voor mij wel de kracht van dit congres. Een ontmoetingsplek met mensen uit mijn netwerk. Elkaar even zien, zwaaien, knuffelen en met elkaar praten is zo waardevol voor mijn werk.
Ik heb nagedacht over hoe en waarover ik zou bloggen. SURF heeft zelf inmiddels al een mooie overzichtspagina met een terugblik op deze 2 dagen. Daarop vind je naast hoogtepunten, publicaties, ook links naar blogs van diverse Edubloggers die ook al hebben geschreven over sessies waar ik bij heb gezeten. Omdat nu nog een keer dunnetjes over te doen … mwah. Delen was toch wel het woord dat in elke sessie een paar keer viel. Dus laat ik daar ook maar gebruik van maken.
Het thema van deze onderwijsdagen was Zet onderwijs in beweging! Technologie in onderwijs is nog steeds weinig zichtbaar. Het wordt eens tijd voor een echte transformatie, zo werd gesteld. Eens! Om in beweging te komen moet je eerst versnellen. En uiteraard versnelt iedereen in zijn eigen tempo.
Veel nieuwe dingen heb ik niet gehoord. Dat heeft verschillende redenen. Als je zoals ik het onderwijsinnovatiewereldje op de voet volgt, weet je wel wat er speelt. Wat natuurlijk wel interessant is om te horen hoe iedereen vanuit zijn/ haar context hier mee om gaat. Daar kunnen we van leren. Daarnaast heb ik vooral sessies bezocht rondom thema’s waar ik nu volop mee bezig ben:
- hoe het digitaliseren van onderwijs aan te pakken cq te faciliteren?
- (ict-)docentprofessionalisering
Voor 2 ‘off-topic’ (niet helemaal natuurlijk) die ik gevolgd heb, verwijs ik graag naar anderen:
- Edu Robots, presentatie van mijn MLI-studiegenoot Rick Vermult (blog Wilfred Rubens)
- Beoordelen als kans binnen flexibel en blended onderwijs, featured sessie door onze Zuyd-lector Dominique Sluijsmans (blog Esther van Popta)
Mijn insteek is: wat neem ik mee van deze 2 onderwijsdagen en ga ik voor mijn werk als adviseur en onderzoeker onderwijs & technologie-ondersteund leren gebruiken?
De kracht van delen
De Onderwijsdagen begon met een pre-conferentie over open leermaterialen. Een thema naar mijn hart maar wat binnen Zuyd niet echt van de grond komt ondanks ons initiatief een paar jaar geleden. Alhoewel …. ik hoorde tijdens de OWD van een boegbeeldproject hbo Verpleegkunde waar Zuyd aan deelneemt. Tof om te horen dat ook onze collega’s in deze community participeren waar men leermateriaal ontwikkelt en ontsluit en beschikbaar stelt onder een open licentie. Benieuwd wie onze contactpersoon is. Lijkt mij goed om dit soort goede voorbeelden ook binnen Zuyd te delen. [todo: op zoek naar deze collega en ervaringen delen in Nieuwsflits]
Martin Weller duidde in zijn keynote ‘Navigating the Open Education Landscape’ (mooie slides) de uitdagingen en kansen van deze open benadering voor het onderwijs. Dat zijn er vele (zie afbeelding). Welke zijn voor Zuyd relevant? Zuyd Bibliotheek zet inmiddels al stappen rondom Open Access publiceren. Ik zou Open Educational Resources (open leermaterialen) een kans willen geven binnen Zuyd. Jammer genoeg blijven er hardnekkige weerstanden zoals ‘het not-invented here syndrome’. Tijdens de pre-conferentie hoorde ik vaak dat docenten geen materiaal van anderen willen (her)gebruiken omdat ze twijfelen aan kwaliteit. Maar docenten gebruiken toch al jaren (hand)boeken van anderen? Omdat het gedrukt is, heeft het een kwaliteitsstempel? Zo eenvoudig is het toch niet? Dat het zoeken naar open leermaterialen veel tijd kost, is waar. Los je dat op door allerlei repository te bouwen? Ik vraag het me af. Volgens mij is bewustwording (rondom auteursrechtrechten), waardering voor docenten die hier mee wel aan de slag gaan (delen van goede voorbeelden) en scholing (een docent is een professional met content curation vaardigheden) een duurzamere oplossing. Repositories kunnen alleen goed door informatieprofessionals worden opgezet en onderhouden (metadateren is een vak!), dat lukt niet (hoe goed bedoeld ook) door vakcommunities (docenten hebben daar geen tijd voor). Daarnaast zou ik open pedagogy een kans willen geven en informeel leren meer een plek gunnen in ons onderwijs.
Mooi om te horen dat er een kwartiermaker is aangesteld om open onderwijs te versnellen.
Tijdens deze pre-conferentie werd de website beleidopenleermaterialen.surf.nl gelanceerd. Een stappenplan om beleid te maken voor het delen en (her)gebruiken van open leermaterialen. Echt mooi dat al het materiaal dat de SIG Open Education in de loop der jaren heeft verzameld en hun ervaringen uit het hoger onderwijs nu bijeen zijn gebracht in deze website. Top! [Todo: dit materiaal onder de aandacht brengen van mijn O&O-collega die betrokken is bij ontwikkeling van de nieuwe strategische visie van Zuyd. Immers de ambitie van het ministerie van OCW is dat in 2025 alle docenten hun leermateriaal open beschikbaar stellen].
Terugblik preconferentie Open leermaterialen
Waardeer docenten
Wil je echt stappen zetten in het digitaliseren (of het blended) maken van je onderwijs dan is enige versnelling gewenst. De vooroplopers zijn er mee aan de slag. Het wordt tijd dat ook de early en late majority gaan aanhaken. Dat betekent dat er meer gestuurd moet worden. De vrijblijvendheid moet er af. Bij Zuyd is een vierjarig innovatieprogramma afgesloten waar we ervaringen hebben opgedaan met onderwijsvernieuwing. Dat is nu opgevolgd door een programma Succesvol Studeren waarin meer gestuurd gaat worden op een studeerbaar curriculum. Hoewel digitalisering daar nog niet echt een thema is, kunnen we daar zeker niet om heen. Zeker niet
met de (waarschijnlijke) komst van een nieuwe digitale leeromgeving. Wat ik van ervaringen van de vooroplopers (zoals Saxion, Universiteit Utrecht, TU Delft, Erasmus Universiteit Rotterdam en Hogeschool Utrecht) heb gehoord is dat eigenaarschap in de faculteit moet blijven, maar dat support van buiten gegeven moet. Geld helpt niet. Ondersteuning wel. Vooral het belonen en waarderen van de innovatieve docenten vind ik ook erg belangrijk.
Uit ervaring weet ik dat, hoewel je misschien tijd en ruimte krijg voor onderwijsvernieuwingen, het altijd meer tijd en energie kost. Dat vindt bijna niemand erg als het maar gezien en gewaardeerd wordt (door leidinggevende).
Binnenkort verschijnt een SURF-rapport over het faciliteren van online en blended onderwijs en hoe je dat inricht.
Voor het adoptieproces is naast faciliteren, ondersteunen en ontzorgen van docenten, ook het professionaliseren belangrijk. Bij Zuyd wordt momenteel het hele aanbod van docentprofessionalisering door HR in kaart gebracht en wordt een uitvoeringsorganisatie ingericht. Dat is een goede stap. Buttom up is al jarenlang gevraagd om docentprofessionalisering. Er moet nu gestuurd. Ik zag een mooi conceptueel model docentprofessionalisering blended learning waarop je keuzes kunt maken. Immers de ene vorm is niet beter dan de ander. Het hangt van de context af. [Todo: plaatje doorgeven aan HR-collega].
Tijdens de onderwijsdagen werd door Vereniging Hogescholen, Vereniging van Universiteiten en SURF een Versnellingsagenda voor onderwijsinnovatie aangeboden aan het ministerie van OCW. Als we willen aansluiten op de arbeidsmarkt, het onderwijs flexibiliseren, slimmer en beter leren met behulp van technologie dan kan Zuyd ook iets met dit document. [Todo: Versnellingsagenda delen binnen Zuyd en geven aan mijn collega die betrokken is bij de nieuwe strategie van Zuyd].
Dat we ons niet kunnen veroorloven om in onderwijswereld achterover te leunen terwijl de Internet of Everything oprukt, liet de heerlijke Amerikaanse over-the-top keynotespeaker Robbie K. Melton zien (ik vind haar presentatie met alle filmpjes helaas nog niet op Slideshare). In haar keynote kwam de link met het onderwijs niet echt duidelijk over. Kijk daarvoor maar op haar website APP-a-pedia (dank voor de tip!).
Daarnaast was er nog een interessante keynote van Timothy McKay over Learning Analytics maar ik verwacht dat jij daarover nog wel iets met ons wilt delen. En ik zag ook vele tweets over de sessie van Arnoud Engelfriet over data-driven leren en de (nieuwe) privacywetgeving. Was voor velen een eye-opener, ook voor jou? Het heeft collega Frans Roovers wel tot denken gezet. Zie zijn blog.
Kortom: Goede ondersteuning en duidelijk beleid, herkenning en beloning voor docenten is wat ik meeneem van deze onderwijsdagen. En de kracht van delen natuurlijk! 🙂
Stop talking. Start building.
Persoonlijk neem ik ook nog wat mee van deze dagen. Ten eerste was het ontroerend mooie postuum eerbetoon aan Hester Jelgerhuis. Haar openheid en sprankelende persoonlijkheid hebben een diepe indruk op mij gemaakt. Haar motto: Blijf ontdekken – blijf leren – blijf delen draag ik met me mee.
De afsluitende keynote op dag 1 van Oscar Kneppers (oprichter Rockstart) hebben mij wel weer aan het denken gezet. Vooral ook de woorden van hun manifest (zie filmpje hieronder). Ben ik wel die pionier die ik denk dat ik ben? Pivot was volgens Kneppers waar het omdraait. Nee, het vermogen om alles los te laten bezit ik niet. Ik zit al ruim 30 jaar bij Zuyd en haar voorgangers. Ja, ik ontwikkel me wel. Ik ben nu met heel andere dingen bezig dan 30 jaar geleden. Een ondernemend type ben ik wel. Zoek ik de grenzen van mijn comfort zone wel voldoende op? ….
De 5 mantra’s van Rockstart kwamen weer even binnen:
- Step Forward, Start
- Team up. Do it!
- Stop Talking. Start Building.
- Learn. Pivot. Start over
- Keep up
De ideeën rondom het opstarten van TPACK-game-achtige Suffle’ige inspiratiesessies borrelden weer op. Ik blijf toch wel pionieren 🙂
Naast netwerken is er ook veel getwitterd tijdens deze dagen, ook door jou. Ook door mij. Ik heb mijn tweets verzameld in een Storify, handig voor mijn buitenboordbrein 😉
Groet,
Judith
BIO-netwerk #kennisdelenisprachtigkrachtig
Heej Marcel,
Gisteren hoorde ik van collega edu-biblio-blogger Daniëlle Quadakkers dat ze mijn blogs miste. Ja …. sinds de zomer heb ik op 2beJAMmed niet veel geblogd. Ik ben wel heel veel aan het WordPressen. Daarover op een ander moment meer. Gisteren was een dag waarover ik wel een blogje kan schrijven.
BIO = Bomen, Brainstormen, Bijkletsen, Bediscussiëren, Bijleren over ICT
Voor de 10e keer kwam het BIO-netwerk bijeen. In november 2013 kwamen op initiatief van onze Zuyd oud-collega Harry Vaessen, Jan Snijders (Avans) en Marion Keiren (HAN) ICTO-collega’s van deze drie hogescholen samen om kennis uit te wisselen over ict-in-onderwijs aangelegenheden. Het bleek en blijkt nog steeds dat we (hoewel contexten heel divers zijn) veel gemeenschappelijk hebben en veel van elkaar kunnen leren. Inmiddels is de groep uitgebreid met Saxion. En recentelijk zijn ook Hanze hogeschool en Windesheim aangesloten. Meestal hebben we een thema zoals ict-docentprofessionalisering, video, digitaal toetsen, digitale leeromgeving, visie en aanbesteding, learning analytics. Gisteren kwamen bijna al deze thema’s wel even voorbij.
Verschillende hogescholen zijn bezig met een visietraject rondom ict en onderwijs. Zo kwam Esther van Popta van de HAN vertellen over hun traject en de daaruit geformuleerde ontwerpprincipes. In een aantal projecten wordt deze visie verder uitgewerkt. Ook Avans presenteerde hun ambitieuze visie op ict in onderwijs, met heel veel aandacht voor scholing. Mooi!
Thema’s als Office 365, het onderwijsapplicatielandschap, de positionering van functioneel beheerders, centraal en/of decentrale ICTO-coaches (DLO-coördinatoren). De volgende keer gaan we de rollen en taken van deze collega’s bespreken. Iets waar wij nu in het kader van onze nieuwe DLO ook mee bezig zijn. De BIO-collega’s hadden veel interesse in ons aanbestedingstraject voor de nieuwe DLO. Collega Alexandra en ik hebben veel mooie werkvormen gezien die wij kunnen inzetten voor de curriculumscan die wij nu aan het ontwikkelen zijn ihkv het programma Succesvol Studeren. En alles wordt open met elkaar gedeeld. Zo fijn!
Avans Innovative Studio

foto Michel Kao
Gisteren waren we bij Avans in Den Bosch. Daar is ruim een jaar geleden Avans Innovative Studio opgezet. Jan Snijders had enkele jaren geleden verteld over zijn droom over dit nieuwe onderwijsconcept. Zo mooi om dat nu echt te zien. Het is een combinatie van de pop-up school (vraagstukken uit het werkveld / design thinking) en fablabs. Het is een beetje scrummen en in 2 weken een protype maken, het is vooral multidisciplinair samenwerken. Er wordt gewerkt aan competenties: realisatiekracht – creativiteit – probleemoplossend vermogen – innovatiekracht – reflectieve professional – interdisciplinair samenwerken. Iedere student heeft een personal coach, er wordt ontwikkelingsgericht getoetst (ipsatief), veel peerfeedback. Studenten kunnen in hun vrije studieruimte voor 10 weken inschrijven. De studio is erg succesvol, studenten beoordelen deze manier van leren heel positief. Over enige tijd wordt ook zo’n ruimte ingericht in Avans Breda. De studenten worden geacht van 9 tot 3 in de ruimte aanwezig te zijn. En dat doen ze ook. Alles in de ruimte staat op wieltjes zodat deze learning space heel flexibel is en snel omgebouwd kan worden.
https://www.youtube.com/watch?v=7yVnShYhRro
Na afloop hadden jij en ik een meet-greet-game and eat date met onze Avans-vriend Jeroen Alessie 🙂 Een super gezellige afronding van deze prachtige krachtige kennisdeeldag!
Dank voor het ritje terug naar het zuiden.
Judith
Zuyd Innoveert. Het waren vier fantastische jaren! #zuydin
Hallo Marcel,
Jammer dat je niet bij de feestelijke afsluiting van het Zuyd Innoveert programma kon zijn. Ook bij deze vijfde en laatste innovatiemiddag was ik present. In de afgelopen jaren heb ik binnen het programma verschillende rollen vervuld. Als expertgroeplid mocht ik vele mooie facultaire (macro)projecten beoordelen en feedback geven op pitches. Ook als innovator heb ik bijgedragen aan twee bijzondere innovatieprojecten waar ik met veel plezier onlosmakelijk aan verbonden blijf. Het MOOCZI-project waar jij als vlaggendrager fungeerde waarin we open en online onderwijs en open educational resources verkenden binnen de faculteit ICT. En het onlangs afgeronde project met FeedbackFruits waarin ik samen met een aantal docenten heb onderzocht of deze applicatie een goede manier is om feedback in het onderwijs te stimuleren. Dit project hebben ik samen met Jan Hein Gooszen van FeedbackFruits en collega Chris Kockelkoren ook gepresenteerd op de Zuyd Innoveert Markt tijdens deze innovatiemiddag.
Daarnaast waren wij bij de lekkere pizzasessies en was ik betrokken bij de Pop-Up School.
Van al deze bijeenkomsten en de lerende audits heb ik veel geleerd. Vooral dat innovaties heeeeeel langzaam gaan. Het veeeeeeel tijd kost en dat het voor docenten heel lastig is om dit naast al hun docententaken uit te voeren. Maar als je er dan mee bezig bent, komt er zo veel enthousiasme, passie, inspiratie en energie naar boven borrelen. Heerlijk om hier mee bezig te zijn.
Eerlijk is eerlijk. Innoveren is soms ook wel frustrerend. De bureaucratie van uren schrijven en verantwoorden. Pfff die kan me gestolen worden. Ook vond ik zeker in de beginjaren de aanvraagprocedure erg omvangrijk. Later zag ik in dat de intensieve begeleiding van het programmamanagement ook zeker zinvol was. Voor de kleinere microprojecten (in de begintijd van het programma) had ik docenten meer snelheid in procedure en innovation-failures toegewenst.
Misschien ben ik te braaf en probeer ik me te veel aan de regels te houden. Ik moet wellicht de wijze woorden van Wim Gijseleaers uit het laatste innovatieboekje me ter harte nemen.
Mijn advies is: laat stoplichten zoals accreditaties, visitaties en jaarverslagen, de innovatiekracht die je net hebt aangeboord niet stilleggen. Ons doel is jonge mensen helpen ontwikkelen. En om dit doel te bereiken moet je soms de regels doorbreken.
Wim sprak, net als Daan Roosegaarde die ook bij de kick off van het programma aanwezig was, tijdens de innovatiemiddag 12 oktober vele wijze en herkenbare woorden. Daan liet ons verwonderen aan zijn landscapes of the future. Prachtig hoe hij, door gebruik te maken van de natuurlijke energiebronnen, wonderschone ontwerpen creëert. Kern van zijn verhaal voor mij was:
Innovatie is nieuwe verbindingen maken. Verbeelding centraal stellen Samen maken. Je moet ook leren wat je wel en niet kan.
Wim sprak over anderen of nee O? … veranderen 🙂 Aan de hand van onderzoeken en eigen ervaringen vertelde hij ons dat de sleutel om te innoveren niet bij allerlei methoden ligt maar bij mensen. De kern van zijn verhaal was voor mij:
Verandertraject moet je laten gaan. Mensen laten onderzoeken. Loslaten. Niet te veel sturen. Dat komt veranderprocessen ten goede.
Deze twee presentaties heb ik ook in tweets samengevat, zie hiervoor mijn Storify van deze middag.
En gelukkige hebben we naast de boekjes dit blog nog 🙂 Behalve dit blog over het afsluitende ‘Naar de finish’ bijeenkomst heb ik ook over de andere innovatiemiddagen geblogd in de periode 2013-2016
- 2013 Kick off met Daan Roosegaarde
- 2014 Uit de startblokken met de omdenk-clinic
- 2015 Volop in beweging met Marjolein ten Hoonte en Paul Smit
- 2016 Een pas op de plaats met Pedro de Bruyckere
Prachtige middagen vol inspirerende sprekers.
Het was een feestelijke afsluiting van vier mooie jaren. Dank. Heel veel dank aan de programmamanagers Dominique Sluijsmans en Marcel van der Klink. Zonder jullie expertise en energie was het programma nooit in deze vorm (met zoveel aandacht voor feedback en leren van elkaar) uitgevoerd. Mooi dat het programma zelf ook lerend was en dat gedurende de jaren ook verbeteringen zijn aangebracht.
Zuyd Innoveert maakte de Zuyd wereld mooier!
Judith
ECTEL 2017: Measuring the things we value…
Op 14 en 15 september 2017 vond in Tallinn (Estland) de ECTEL plaats, het 12de Europese Congres over Technologie Ondersteund Leren (TOL). Evelien van Limbeek heeft als tijdelijk teamleider van het lectoraat TOL, het congres met als thema ‘Data Driven Approaches in Digital Education’ samen met Marcel Schmitz. Evelien doet verslag.

OUR 2bejammed GUEST: Evelien van Limbeek
Ik wilde met mijn bezoek aan dit congress graag wat meer ‘voeling’ krijgen met de thema’s die binnen Europa in het TOL-domein spelen. Marcel presenteerde op dit congress zijn eerste publicatie, maar daar zal hij zelf over bloggen.
De parallelsessies gingen over MOOCs, gamification en met stip bovenaan Learning Analytics, waarmee meteen de belangrijkste thema’s duidelijk werden. Ook bij de key-note speakers was learning analytics een terugkerend thema. Prof. Stephanie Teasley, professor aan de Universiteit van Michigan en voorzitter van SOLAR (Society for Learning Analytics Research), gaf in haar presentatie gebruik van Learning Analytics in het algemeen twee foci heeft:
- Learning Analytics om het leerproces in beeld te brengen; denk hierbij aan data vanuit een LMS (LeerManagementSysteem) zoals Blackboard;
- Learning Analytics om de opbrengsten van het leerproces in kaart te brengen; denk hierbij vooral aan data die inhoudelijke aanwijzingen geeft over leeropbrengsten, zoals tweets, posts op discussion boards, informatie op blogs
Beide foci zijn belangrijk om het doel van Learning Analytics te bereiken: “Using data to optimize learning”. Vervolgens presenteerde zij drie projecten over het inzetten van data voor het verbeteren van het onderwijs. Hierbij moet wel verteld worden dat, door een investering van 1 miljoen, de universiteit er in is geslaagd om een data-ecosysteem op te zetten. Hierbinnen zijn alle systemen van de organisatie waar studentgegevens worden geregistreerd aan elkaar zijn gekoppeld en daarmee ontsloten voor onderzoek. De onderzoekers van de vakgroep van Stephanie kunnen een verzoek indienen tot het gebruik van de data voor onderzoek en dan krijgen ze een keurige dataset aangeleverd.
“How can we measure things we value, instead of valuing things we measure?”
Deze uitspraak kwam verschillende keren terug tijdens het congres. Vooral de key-note speakers vroegen hier aandacht voor. Wat men bedoelde was: Denk na over het doel, voordat je onderzoek gaat doen met Learning Analytics! Vaak zien we de situatie – en daar zagen we er tijdens het congres ook een aantal van – dat er data beschikbaar is en dat hier analyses op worden losgelaten, terwijl niet duidelijk is op welke manier de data zou kunnen bijdragen aan het verbeteren van het leren. Dit is een boodschap die we binnen dit lectoraat van harte onderschrijven, met ontwerpgericht onderzoek in een authentieke praktijk willen we bijdragen aan het optimaliseren van het leren van onze studenten.
Referentielijst
Teasley, S. D. (2017). Student Facing Dashboards: One Size Fits All? Technology, Knowledge and Learning, 22(3), 377–384. https://doi.org/10.1007/s10758-017-9314-3
Dit blog is eerder gepubliceerd op het inmiddels opgeheven blog van het voormalig lectoraat Technologie-Ondersteund Leren van Zuyd







