Hoi Marcel,

Aan het eind van Kennis in Bedrijf werd door onze collegevoorzitter Karel van Rosmalen gerefereerd naar het advies van de Onderwijsraad dat deze week gepubliceerd is  We zijn goed op weg, zei hij. Zuyd heeft de aanbevelingen, die de Onderwijsraad voor de minister heeft geformuleeerd, al op het netvlies, en dat komt tot uiting op zo’n Kennis-in-Bedrijf-dag. Deze aanbevelingen zijn:

1. leid op tot onderzoekend professionals
2. versterk de inbreng uit het beroepenveld
3. laat het hbo meer bijdragen aan een leven lang leren

en deze sluiten aan bij de beloften van Zuyd:

• studenten ondersteunen gewilde professionals te worde
• professionals helpen succesvol en waardevol te blijven
• met bedrijven, organisaties en de beroepspraktijk samenwerken aan de invulling van hun kennisbehoefte
• praktijkgerichte kennisontwikkeling aanjagen rondom onze zwaartepunten

Mooi! We zijn dus goed bezig met het opleiden van innovatieve professionals met een onderzoekende houding. Het is ook de kernopdracht van het hbo. Ik heb even door het rapport gescrolld, bij elke aanbeveling stond nog wat deelaanbevelingen 🙂

Aanbeveling 1: leid op tot onderzoekende professionals

Versterken van het onderzoek in het hbo is nodig voor het opleiden van innovatieve professionals. De raad adviseert om in iedere opleiding via geïntegreerde leerlijnen systematisch aandacht te besteden aan het onderzoekend vermogen van studenten. Praktijkonderzoek in het hbo vraagt bovendien om het verhogen van het aandeel masteropgeleide en gepromoveerde docenten, het uitbreiden van de capaciteit van lectoraten en een goed toegankelijke kennisinfrastructuur.

• ontwikkel binnen elke opleiding een ge”integreerde leerlijn onderzoekend vermogen, dus geen apart onderzoeksvak maar inhoudelijke en methoudisch vakmanschap tegelijkertijd ontwikkelen. Conclusie van de raad is dat een leerlijn nog geen gemeengoed is in het hbo.
• vergroot het aandeel master en gepromoveerden onder docenten waarbij de middelen voor deze ontwikkeling moet worden verruimd. Meer aandacht voor intervisiegroepen voor docenten die studenten bij onderzoek begeleiden. Het begeleiden van deze studenten moet alleen gedaan worden door (docent)onderzoekers.
• koppel elke opleiding aan 1 of meer lectoraten, de Vereniging Hogescholen streeft naar 1fte lector op 720 studenten in 2015 (geen idee hoever Zuyd in dit streven staat). Zorg meer voor institutionele inbedding van onderzoek.
• geef studenten, docenten en lectoren tot kennisinfrastructuur en stimuleer deze toegang door open acces te bevorderen. De Onderwijsraad schets terecht de andere uitgangspositie van hbo-bibliotheken tov universiteitsbibliotheken. “De minister zou middelen vrij kunnen maken om pilots te starten die bijvoorbeeld kunnen bestaan uit het starten van digitale open-accesstijdschriften gericht op het hbo, en het ombouwen van bestaande papieren tijdschriften gericht op het hbo naar digitale open-accessversies”. Dat zou ze kunnen doen! Als hogescholen die regionale kenniscentra moeten worden dan moeten ze ook gefaciliteerd worden! 🙂
  Ondersteun toegang tot informatiesystemen. Een goed functionerend CRIS (Current Research Information System) is een belangrijke bouwsteen om de verdere ontwikkeling van de onderzoeksfunctie goed te kunnen ondersteunen en te monitoren.

Aanbeveling 2: versterk de inbreng uit het beroepenveld

Om de verbindingen tussen onderwijs, onderzoek en beroepenveld te versterken, zijn strategische regionale netwerken onontbeerlijk. Hogescholen moeten deze samen met de beroepspraktijk vormen en onderhouden, óók met kleine bedrijven. De raad pleit er tevens voor de subsidie voor de huidige centres of expertise te verlengen en belemmeringen voor publiek-private samenwerking weg te nemen.

• realiseer regionale strategische netwerken, meerjarig en betrek hierbij ook kleine bedrijven en instellingen
• verleng de subsidie voor de centres of expertise omdat dit een samenwerking is die in de behoefte voorziet
• neem belemmeringen voor publiek-private samenwerking weg

Aanbeveling 3: laat het hbo meer bijdragen aan een leven lang leren

De drievoudige taakstelling van hogescholen betreft ook een leven lang leren. Extra inspanningen zijn echter wenselijk om hogescholen te positioneren om ook op dat vlak een actieve bijdrage te kunnen leveren.

• neem knelpunten voor een leven lang leren weg. “Instellingen hebben te weinig ruimte om verschillende onderwijsvormen naast elkaar aan te bieden (breed naast smal, aan de doelgroep aangepaste deeltijdopleidingen naast voltijdvarianten, bekostigd naast niet-bekostigd)”.
• breid manieren om te leren verder uit door te verbinden van het formele leren met het informele leren en leren op de werkplek 🙂

Mooie maar voor de hand liggende aanbevelingen. Immers de wettelijke opdracht aan (bekostigde) hogescholen om onderzoek te verrichten, heeft drie doelen:

• professionalisering van docenten en studenten in het hbo (analytische en probleemoplossende vaardigheden);
• kennisontwikkeling bij hogescholen; en
• kennisuitwisseling tussen hogescholen en regionale partijen, waaronder het midden- en kleinbedrijf en lagere overheden.

Het hele advies ademt een sfeer van verbinden en (kennis) delen uit. Samen professionaliseren! Mooi! Waar ik wel een beetje bang voor ben, is die dreigende dominante aandacht voor onderzoek in het hbo. Minister Bussemaker waarschuwt terecht dat hogescholen geen ‘universiteitje moeten gaan spelen’. Echter, je kunt je aandacht, tijd en (financiële) middelen als organisatie en als docent maar éénmalig uitgeven. Door zo te focussen op onderzoek (en zo zwaar te investeren in master docenten) lijkt het belang voor (digitale) didactiek onder te sneeuwen. Terwijl het in het hbo toch ook gaat om onderwijs geven! Het is zoeken naar de juiste balans.

groet,
Judith