Categorie archief: Bibliotheken
Informatietrends
Ha Marcel,
De decemberuitgave van IP (InformatieProfessional) is een trendnummer.
Interessant om het artikel over machine learning te lezen, voor mij was (en is) dat nog een ongrijpbaar begrip. Zelflerende machines zoals Watson gaan mijn verstand te boven. Machine Learning staan nu in de ‘peak of inflated expectations’ in de Gartners hype cycle.
De highlights voor mij uit dit nummer:
- Slimme chatbot
In de laatste jaren dat ik in de bibliotheek werkzaam was, hebben we geëxperimenteerd met MSN om digitaal ook vragen van studenten te beantwoorden. Van deze manier om synchroon te communiceren met een bibliotheekmedewerker werd niet heel veel gebruik van gemaakt. Dit is later vervangen door asynchrone comunnicatietoools als Facebook en Twitter, of de oude vertrouwde mail natuurlijk. De ontwikkelingen op het gebied van Artificial Intelligence en machine learning (zie Siri en Google Now) staan niet stil. Zou zo’n digitale gesprekspartner toekomst hebben voor bibliotheken? Voor Zuyd Bibliotheek? Vooralsnog lijken goede FAQ’s een betere oplossing te zijn dan een zelflerende bot. Ervaring leert dat deze chatbots eerder ondeugender worden dan slim, zodat ze nog niet als een professioneel communicatiemiddel kunnen worden ingezet. Als ik naar de reacties van de bibliotheekmedewerkers in dit artikel kijk, zijn ze hier niet rouwig om. Echter, als je naar de onlangs gelanceerde Jarvis van Facebook kijkt, komen er steeds meer virtuele assistenten in ons huis. Ervaring leert ook dat als vernieuwingen in ons persoonlijk leven hun intrede doen, we deze in onze werksituatie ook gaan gebruiken. Ik ben benieuwd hoe lang dit nog duurt.
- Robotcollega
In Muntpunt Brussel hebben ze sinds een half jaar een nao robot in dienst: Zora. Zij leest verhaaltjes voor, kinderen mogen haar programmeren. Een beetje vergelijkbaar met onderwijsrobots, als Charlie. Zo’n humaoïde robot lijkt me wel wat. Nu kan Zora geen boeken vinden of opruimen. Hugh kan dat bijvoorbeeld wel, deze wandelende bibliotheekcatalogus loopt binnenkort in Aberystwyth University rond. Of een RFID scan-robot die dit jaar in Singapore elke avond controleert of de boeken op de juiste plek staan. Zo’n gastvrije robot waarmee in Japanse hotels al wordt geëxperimenteerd zie ik wel zitten ter ondersteuning van de bibliotheekcollega’s.
Uiteraard mogen trends als open data, algoritmes en privacy net ontbreken in het lijfblad voor informatieprofessionals.
- Open als het kan, gesloten als het nodig is
In dit artikel aandacht voor ‘privacy by design’ bij wetenschappelijk onderzoek. We weten natuurlijk dat je enkele vuistregels bij gegevensbewerking in acht moet nemen: het doel waarom je data verzamelt moet duidelijk zijn, dat niet meer gegevens bewaard mogen worden dan nodig is voor het doel (dataminimalisatie), dat betrokkene toestemming moeten geven, er een overeenkomst aan ten grondslag ligt en je mag de gegevens niet gebruiken voor een ander onderzoeksdoel.
Nu er steeds meer data wordt verzameld, ligt ook het gevaar van het koppelen van gegevens op de loer. We zijn meer dan onze data, zegt Melanie Peters, directeur van het Rathenau Instituut. Zij zegt dat je 5 zaken moet regelen waardoor de digitale samenleving beter functioneert.
- veilige opslag van persoonlijke gegevens
- duidelijke scheiding tussen open en gesloten data
- niet meer gegevens verzamelen dan nodig
- wettelijke kaders en inregelen controle
- burgers naast digitale vaardigheden ook ‘databewust’ maken
- Digitale nalatenschap
Bij leven moet je dus weten wat er met je data gebeurt (‘databewust’). Maar wie is er verantwoordelijk voor je data na je overlijden? Wat gebeurt er dan met je digitale footprint? Het zijn geen fijne dingen om over na te denken, helaas zo nu en dan pijnlijk actueel. Sociale netwerken bieden mogelijkheden om gegevens na overlijden permanent te verwijden (of om te zetten in een Facebook herdenkingspagina). Er bestaat zoiets als een Legacy Locker van PasswordBox om een digitale erfgenaam aan te wijzen.
Toch is niet alles digitaal. Het papieren boek blijft nog steeds populair naast de beschibare ebooks. En een ‘digitale detox’, vrijwillig een tijdje offline gaan, om los te komen van onze technologische verslaving blijkt ook erg ‘in’ te zijn. In dit kader las ik vanmorgen op mijn Blendle Premium (over informatietrends gesproken …) een artikel over Tristan Harris en zijn ‘Time Well Spent‘ beweging. In onderstaande TEDtalk hoor je meer over zijn gedachtegoed.
Zijn dit nu allemaal nieuwe trends? Nee, deze onderwerpen staan al langer op de agenda, zegt ook Marleen Stikker van de Waag Society in het inleidend artikel. In ieder geval is de technologie er al langer, de toepassingen in de verschillende werelden veranderen wel ingrijpend.
Kijk ik nog even naar de relevante trends op het gebied van online leren waarover Wilfred Rubens onlangs blogde: (1) credentials (2) learning analytics (3) kunstmatige intelligentie (4) online cursussen op nieuwe vakgebieden dan zie ik in ieder geval overlap op het gebied van big data en kunstmatige intelligentie. Mbt de trend ‘credentials’ wordt in het onderwijs gesproken over digitale badges en edublocks (blockchaintechnologie). In een vorig nummer van IP is deze technologie uitgebreid besproken en welke invloed deze zou kunnen hebben op informatieprofessionals die van nature intermediairs, bemiddelaars zijn. De rol van de tussenpersoon vervalt bij toepassingen van blockchain. Wat dit allemaal voor de IP’er gaat betekenen? Laat ik het dan maar houden bij de woorden van Marleen Stickker dat informatieprofessionals vooral op de hoogte moeten blijven van de technologieën en een kritisch onderscheidend vermogen moeten ontwikkelen.
Judith
Workshop Ligne Innoveert: samenwerken, creëren, beleven, verbinden.
Dag Marcel,
Voor de zomervakantie ontving ik een uitnodiging van Zuyd Bibliotheek voor een Workshop Innoveert. Als voormalig teamlid van Zuyd Bibliotheek voel ik me nog zeer betrokken bij de bibliotheek en als I-adviseur ben ik ook al eens gevraagd mee te denken over bibliotheekinnovatie. Ik deel via dit blog en de Yammergroep van de bibliotheek inspirerende ideeën die ik zo overal lees. De eerlijkheid biedt te zeggen dat ik hierop weinig respons ontvang.
Ik ging dan ook met een gemengd gevoel naar deze bijeenkomst. En ik kwam in verwarring uit deze bijeenkomst. Ik zal proberen toe te lichten waar mijn schoen wringt. Allereerst complimenten voor Petra Koevoets die dit initiatief heeft genomen. Ik begreep dat zij en teamleider Jack Pleumeekers al met diverse docenten en medewerkers hadden gesproken over de mogelijkheden voor innovaties in Ligne Bibliotheek. De prachtige ruimte (zie de foto’s van mijn bezoek gisteren) biedt vele kansen. Tijdens de workshop waren 6 docenten van de Sittardse faculteiten (Social Work, Juridische opleiding, Commercieel Management) aanwezig. De creatieve sessie werd geleid door Henk Giesbers van Orgfit.
Uit de brainstormsessie kwamen ideeën als: faciliteiten voor online samenwerken, burgerschapsvorming, buitenwereld (start-ups) binnenhalen, makerspaces, gaming. De meeste stemmen gingen naar virtuele gespreksvaardigheden voor studenten en verbinding maken met bedrijfsleven (maar ook non-profit en burgers) door het aanbieden van oplossingen en adviezen van vragen/problemen.
Uitgangspunt van de bijeenkomst: ‘innovatieve ideeën vanuit de faculteiten met elkaar delen en versterken’ is gehaald. En een selectie voor een pilot ook.
Mijn vragen/tips hierbij:
- Hoort Ligne bibliotheek initiator te zijn van onderwijsvernieuwing? Of is zij partner? Wat staat er precies in het service concept van Ligne Bibliotheek? Ik begreep dat interactie tussen bibliotheek, onderwijs en bedrijfsleven in dit concept gezien wordt als onderdeel van de innovatie van Ligne Bibliotheek.
- Tijdens de brainstormsessie kwam al naar voren dat deze onderwijsvernieuwing geïntegreerd dient te worden in het curriculum wil je studenten gemotiveerd krijgen (EC’s als extrinsieke stimulatie). Duidelijk werd ook dat dit niet op korte termijn te realiseren is. Dan aanbod alleen richten op excellente studenten die wel bereid zijn tot extra curriculaire activiteiten? (Ik heb wel hardop afgevraagd of hiertoe maar een beperkte groep studenten bereid zijn. Volgens studenten betrokken bij Zuyd Living Lab is behoefte aan (1) hen voorbereiden op het multidisciplinaire beroepsveld, (2) extra curriculaire activiteiten en (3) onderwijsactiviteiten verrijken met digitale middelen).
Tip: kijk ook eens naar het iniatief Avans Innovative Studio een vernieuwend onderwijsconcept dat in een minorperiode is ondergebracht. - Ligne Bibliotheek is een samenwerking tussen Zuyd Bibliotheek en de Openbare Bibliotheek. Waar was deze partner bij deze bijeenkomst? Ik denk dat door de wettelijke opdracht van de openbare bibliotheek: ‘het bevorderen van de persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke kansen van burgers’ en de steeds grotere vragen naar Bildung in het hoger onderwijs (ook bij Zuyd) hier mooie aanknopingspunten liggen. En wat denken van een thema als Mediawijsheid?
- Zoek naar goede (interfacultaire) voorbeelden binnen Zuyd, want die zijn er: Battle of Concepts, Hackathons, gaming-events, robots, start-up events etc etc. Met diverse ideeën uit de brainstormsessie is op een of andere manier al eens geëxperimenteerd. Leer daar van. Zoek samenwerking met initiatieven als Seats2Meet, Open Coffee etc.
In mijn blog ‘hoge verwachtingen van Ligne bibliotheek‘ schreef ik al: “Ik zie vele geweldige mogelijkheden voor de Ligne bibliotheek als organisatie en voor bibliotheek als ruimte. Toch zul je toch eerst samen moeten bepalen wat een bibliotheek is en welke rol de informatieprofessional hierin speelt. En daarnaast ook hoeveel tijd, ruimte en financiën beschikbaar zijn om innovaties te bedenken en uit te voeren”.
Ik droom graag. Het is ook goed om als bibliotheek ambitieus te zijn. En dan ook te delen waar je voor staat. Want eerlijk gezegd weet ik dat niet van Ligne Bibliotheek of Zuyd Bibliotheek (en zit daar een verschil tussen?). Als je weet waar je voor staat, als je weet welke behoefte er in het onderwijs is (via accountmanagers) dan kan je als bibliotheek daar op inspelen en je rol als facilitator van onderwijsinnovaties oppakken. De realiteit is dat de bibliotheekcollega’s nu vooral bezig zijn met de bibliotheek draaiende te houden. En dat geldt voor docenten in het onderwijs net zo. Wil je echt dat een andere koers gevaren wordt, dan moeten rigoureuze keuzes gemaakt worden. In bibliotheekland en onderwijsland. Want met het houdt een keer op met vrijetijdsinvestering van collega’s die zo graag willen….
Als werkgroep bibliotheekinnovatie zou ik in Ligne Bibliotheek vooral klein beginnen. Geen grote innovatieprojecten aanpakken, maar samen met de openbare bibliotheek een paar aansprekende events organiseren. En die hoeven echt niet groots te zijn. Maar wel DELEN! en vooral DOEN!
Succes!
Nog even verder dromen dan ….
- in de ‘sleep pods‘ 🙂
- opzetten van een tinker table om een beetje te experimenteren met leuke gadgets?
- event over het nieuwe zitten? want zitten is een groot gezondheidsrisico. Hierover is al veel gepubliceerd en heb ik in mijn andere blogs met tips (hier en hier) ook al geschreven.
Judith
Mooie resultaten van Team Onderzoek Zuyd Bibliotheek #openaccess
Hi Marcel,
Heb je ook op Zuydnet het nieuwsbericht ‘Belangrijke stappen in datamanagement en Open Access’ gelezen? Supertrots ben ik op de meiden van Team Onderzoek van Zuyd Bibliotheek: Lilian van de Burgt, Marsha Bokhorst en Ingrid Kars.
Vaak genoeg heb ik op ons blog aandacht gevraagd voor Open Access en Open Onderzoek daarom wil ik dit goede nieuws (ook belangrijk voor jou als onderzoeker) delen.
Bij lectoren en onderzoekers van Zuyd bestaat een dringende behoefte aan een veilige infrastructuur voor het opslaan, beheer, delen en publiceren van onderzoeksdata. Ook visitatiecommissies, financiers en wetgeving stellen steeds strengere eisen aan goed datamanagement. Voor alle Zuyd-onderzoekers is nu interne serverruimte beschikbaar voor het veilig opslaan, beheren en met Zuyd-collega’s delen van onderzoeksdata. Naast interne opslag is echter ook externe opslag van onderzoeksdata nodig: om data te delen met externen en ze te publiceren. Inmiddels is hiervoor het platform Figshare aangeschaft.
Team Onderzoek heeft in haar verslag van de pilotperiode geadviseerd om de publicaties van alle lectoren op te nemen in de Zuyd repository en deze van hieruit te tonen op de websites van de lectoraten en te linken naar de HBO-Kennisbank en Narcis. Dit is de zogenaamde groene route. Ik weet (en jij ook :)) dat de wereldwijde ontwikkelingen rond Open Access publiceren razendsnel gaan. Dat Team Onderzoek adviseert publicatiebeleid te ontwikkelen waarin ook aandacht is voor de gouden route van Open Access publiceren, is een hele logische en wenselijke. Bij zo’n gouden route publiceren onderzoekers in een peer reviewed Open Access Journal. Zelf vind ik het doel dat ze hierbij stellen (10 à 25 OA artikelen) erg bescheiden. Dat in het pubicatiebeleid *imho* ook aandacht besteed moet worden aan het ontwikkelen en gebruiken van Open Educational Resources, fluister ik ze hierbij in :).
En voor jou en al die onderzoekers van Zuyd is de databank Web Science aangeschaft. Ken je die? Echt een prachtig mooi onderzoekstool. De meerwaarde zit hem vooral in de vele citaties waardoor achterhaald kan worden hoe een artikel van invloed is geweest. Binnen Zuyd kan doorgelinkt worden naar de fulltext (lees meer op de bibliotheeksite). In de lijn der verwachting volgen Academic Search Premier, Business Source Premier en Taylor and Francis nog. Mooimooi!
Geweldig goed werk meiden!
Groeten, Judith
Libraries are important to community education ecosystems
Hallo Marcel,
Vorige week heb ik IP, het vakblad voor informatieprofessionals weer even meegepikt van het aanwinstenrek van Zuyd Bibliotheek. Het laatste nummer van 2015 is een onderwijsspecial, een lezenswaardig nummer. Vooral het artikel van Heino Logtenberg ‘Van docent naar meestergids, van informatieprofessional naar co-creator’ en de bijdrage van Hilde van Wijngaarden ‘Heeft Nederland OER librarians nodig?’ (wat uitgebreider te lezen in Trendrapport Open en online onderwijs). Beide refereren naar de rol van de bibliothecaris / informatieprofessional bij de toenemende ontwikkeling naar open en online onderwijs via de huidige trend blended onderwijs.
Logtenberg focust vooral op het ontzorgen van docenten door instructional designers die docenten onderwijskundig ondersteunen. De informatieprofessionals kunnen docenten ondersteunen door het aanleveren van bronnen. Dat doen de collega’s van Zuyd Bibliotheek natuurlijk al. Ik merk in mijn gesprekken met docenten wel dat het nog niet bij iedereen opkomt om hen daarvoor te vragen. Logtenberg ziet ook een rol voor bibliothecarissen bij het opzetten van een online open educational resources-plein waarin door docenten aangeleverde onderwijsmaterialen (bv kennisclips, video’s die studenten in het werkveld hebben gemaakt) interactief wordt gemaakt en verrijkt met koppelingen naar de bibliotheekcollectie en sociale media als Twitter, Facebook en Whatsapp. Uiteraard dienen bibliothecarissen ook samen met uitgevers te bekijken hoe ze toegang tot hun materialen beter in de leeromgeving kunnen realiseren. In een ander artikel in dit IP-nummer las ik over een mooi initiatief ‘spotify voor juridische literatuur‘ en het ‘all you can read’-model eStudybooks binnen het project Flexibele en persoonlijke leeromgeving van de programmalijnen van SURF voor 2016 ‘Onderwijs op maat’. Een mooi scenario deze verandering van bibliothecaris naar co-creator. Ik ben voor!
Wijngaarden constateert nav de inventarisatie in 2015 dat er in Nederland weinig OER bibliothecarissen zijn, zoals dat in de Verenigde Staten al wel meer gebruikelijk is. Veel meer informatieprofessionals zouden moeten helpen bij zoeken, vinden, ontsluiten en gebruiken van open educational resources. Tenminste als wij de doelstelling van de minister willen halen om in 2025 al het onderwijsmateriaal open te laten delen. Jep! Ook voor!
De rol van de bibliothecaris bij het ontwikkelen van onderwijs is zoooo belangrijk. Dit sluit aan bij de presentatie van Lee Rainie, director of Internet, Science, and Technology research at Pew Research Center (via Pedro De Bruyckere). Zie onderstaande presentatie waarin hij de resultaten van het onderzoek Libraries at the crossroads presenteert.
new survey findings about how people use libraries, the kinds of services and programs people would like from libraries, and how libraries are connected to communication education and learning environments
Hoewel dit onderzoek en de cijfers over Amerikaanse Public Libraries gaat, zie ik (of wens ik?) overeenkomsten met de rol die onze bibliotheek en haar informatieprofessionals volgens mij dienen te vervullen in de door mij gewenste learning design teams.
Groet,
Judith
Bibliotheek Ligne en innovatie
Zoals ik je al eerder geblogd heb, Marcel, ben ik lid van de Adviesgroep Innovaties Bibliotheek Ligne. In dit clubje zijn al diverse ideeën besproken. Sommige gemakkelijke te realiseren (als je een zak vol centen hebt) zoals grote schermen in de samenwerkingsruimte en touchscreens & sommige zijn ook heel goedkoop, zoals een feel good bord onder ander de trap om mensen tot meer bewegen te stimuleren, zie dit verkeersbord in Den Haag :).
In de herfstvakantie was ik in Het Noordbrabants Museum in ‘s-Hertogenbosch en daar zag ik zo’n ontdek en doe tafel. Maar wat ik nog leuker vond was de vloeranimatie. Op de vloer was de provincie Noord-Brabant gepresenteerd, door op een plaats te gaan staan activeer je het beeld van een bepaalde periode in een Brabantse plaats. Ik moest natuurlijk even op Bergen op Zoom staan 🙂
Zo’n vloeranimatie lijkt me ook wel wat voor in Ligne. Leuk voor klein én groot!
Waar we het eigenlijk te weinig over gehad hebben is gaming in de bibliotheek. Wij hebben samen al eens sessies gehad met bibliotheekcollega’s over gamification van informatievaardigheden. De lessen Informatievaardigheden maken onze collega’s steeds interactiever, o.a. met Shakespeak. In dit bericht lees je dat met Augmented Reality ook de bibliotheekruimte steeds interactiever kan worden. Zie ook onderstaand filmpje
En wat volgens mij gewoon een must moet zijn, is een ED-/X-/FAB-lab. Dit is wat lastiger te realiseren, niet wat betreft aanschaf van materialen maar vooral om voldoende en deskundig personeel hiervoor beschikbaar te hebben.
Daarnaast zou een Seats2Meet-achtig aanbod niet misstaan in de Bibliotheek Ligne, dat aangevuld met ruimtes zoals BBox van Hotel Beaumont in Maastricht 🙂 Zo’n fishbowl-opstelling voor inspiratiesessies met studenten, medewerkers, voor zzp-ers en studenten van Zuyd Academy lijkt mij een goede investering. Het is maar een idee hoor 😉
Dit blogje heb ik geschreven omdat ik woendag niet bij de Adviesgroep kan aanschuiven.
Groet, Judith
2 BE JAMMED 