Categorie archief: Social Media
Social Media kan je inzetten als didactisch hulpmiddel, als marketinginstrument maar ook voor personal branding. Blogposts in deze categorie kunnen al deze gebieden omvatten.
Social learning, mogelijkheden voor de MLI
Geplaatst door Judith van Hooijdonk
Hallo Marcel,
Als afronding van de MLI heb ik in augustus een publicabel artikel moeten schrijven. De meeste studenten schrijven een artikel over hun onderzoek. Omdat ik tijdens de integratiefase constateerde dat alles wat ik wat ik aan producten heb opgeleverd in de 5 MLI-leerarrangementen te maken had met het thema waar ik zo warm voor loop: ‘social learning’, besloot ik hierover het artikel te schrijven. Social learning is niet echt een thema binnen de MLI, terwijl ik wel mogelijkheden zie. Hierover heb ik de afgelopen twee jaar ook geregelmatig geblogd. Deze blogs zijn ook verwerkt in het artikel. Ik heb mijn onderzoeksbegeleidster Petra het boek over Social Learning van Marcel de Leeuwe en Wilfred Rubens kado gedaan om haar meer over dit onderwerp te laten lezen, zodat zij met mij mee kon denken over social learning bij de MLI. Het onderstaand artikel is ook als pdf te downloaden.
Het artikel had ik nog niet ter publicatie aangeboden. Ten eerste omdat ik reactie van het management van de MLI wilde afwachten. Dat is inmiddels gebeurd. Zij gaan de inhoud intern verder bespreken en vonden het uiteraard prima dat ik dit zou publiceren. Op welke wijze dan ook 😉 Ten tweede vind ik het meer passend een artikel over social learning via sociale media te verspreiden dan via een fysiek tijdschrift. Er is toch geen betere weg dan via ons blog. Daar waar het ooit (deze maand 6 jaar geleden) allemaal begon met mijn sociaal leren!
Benieuwd wat je / jullie er van vinden.
Groet, Judith
Over de auteurs
Judith van Hooijdonk is als I-adviseur bij Zuyd Hogeschool betrokken bij ict-innovaties in het onderwijs en ict-docentprofessionalisering. Zij is een fervent gebruiker van sociale media, Twitter noemt zij haar ‘permanente bijscholingscursus’ en haar diverse blogs haar ‘buitenboordbrein’. Binnen haar mastertraject ‘Leren en Innoveren’ van Fontys Hogescholen heeft zij het leren met sociale media vanuit theoretisch en onderwijskundig perspectief op verschillende terreinen verkend.
judith.vanhooijdonk@zuyd.nl
twitter: @jujuutje
blog: 2beJAMmed.org
linkedin: https://nl.linkedin.com/in/judithvanhooijdonk
Petra Swennenhuis is onderzoekster en docent aan de Master Leren en Innoveren (MLI) van Fontys Hogescholen en heeft Judith begeleid in haar onderzoek over social learning bij hbo-docenten. Zij is een beginneling op het gebied van sociale media, maar ziet veel mogelijkheden om dit in te zetten in professionele leergemeenschappen.
petra.swennenhuis@fontys.nl
linkedin: https://www.linkedin.com/pub/petra-swennenhuis/a/796/878/nl
Naar aanleiding van het praktijkgericht onderzoek dat Judith in het kader van de MLI heeft verricht, verkennen zij in deze publicatie samen aan de hand van de recente uitgave van De Leeuwe & Rubens (2015) vanuit student- en docentperspectief de mogelijkheden van social learning voor de MLI. Deze master is gericht op het professionaliseren van de leraar. De lerenden zijn afkomstig uit alle onderwijssectoren en hebben vele jaren onderwijservaring. Deze volwassen studenten leren onderwijsvernieuwingen kritisch te begeleiden en deze te onderscheiden van trends, mythes en hypes op onderwijskundig terrein. Binnen de MLI staat actief, motiverend, samenwerkend leren centraal, waarbij peerfeedback in de leerteams een centrale rol speelt.
Veranderende samenleving
We leven en leren in een samenleving waarin de verandering centraal staat en zekerheden er niet meer zijn. Het leren, kennis delen en het communiceren gebeurt meer en meer met behulp van ict, in het bijzonder sociale media. Samenwerkend leren is niet iets van de laatste decennia maar door de opkomst van internettechnologie wel sterk onder de aandacht gekomen en sluit daarmee aan bij de onderwijskundige opvattingen van de afgelopen 20 jaar dat leren vooral plaatsvindt via sociale interactie. De term social learning die hiervoor nu gebruikt wordt, is niet nieuw. In de jaren zeventig van de vorige eeuw ging Bandura in zijn Social Learning Theory er al van uit interactie belangrijk is voor leren. Door sociale media krijgt social learning wel een nieuwe dimensie. De Leeuwe & Rubens (2015) definiëren social learning als “samenwerkend leren met behulp van sociale media, waarbij de lerende veel controle heeft over wat, hoe, waar en waarmee er geleerd wordt”.
Social learning staat voor verandering in leren. Met name flexibiliteit, veerkracht, wendbaarheid en weerbaarheid worden belangrijker in ons onderwijs zoals dat ook centraal staat in de onlangs gepubliceerde strategische agenda van de Vereniging Hogescholen voor de komende tien jaar. Ook de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) benoemt aanpassingsvermogen naast kenniscirculatie als cruciaal in haar rapport ‘Naar een lerende economie’. In onderwijstrendrapporten zoals #hbo2025 en de jaarlijkse Horizon van Educause wordt het samen professionaliseren door met, van en door elkaar te leren, al dan niet binnen communities of netwerken, met behulp van sociale media, steeds benadrukt.
Sociale media spelen een belangrijke rol bij social learning. Door sociale media is het gemakkelijk om informatie en ‘peers’ te vinden, om samen problemen op te lossen en nieuwe kennis te ontwikkelen en te delen, op elk moment vanaf elke plaats. Mede door de mobiele technologie zijn sociale media niet meer weg te denken uit ons leven en hebben ze ook invloed op de visie op leren. Gepersonaliseerd leren, actief leren en dat levenslang zijn belangrijke thema’s die ons beeld van het onderwijs van nu beïnvloeden. Tevens wordt informeel leren tegenwoordig steeds meer gezien als een belangrijke manier van professionaliseren. Vanuit de literatuur wordt de maatschappelijke noodzaak van het (kunnen) participeren in (sociale) netwerken in de huidige kennissamenleving regelmatig benoemd. Sociale media zijn de hypefase voorbij; over een paar jaar zijn wellicht de huidige populaire netwerken vervangen door anderen, maar het fenomeen blijft bestaat. Het gaat bij social learning niet om de sociale media tools maar over ontwikkelingen als samenwerken, kennis delen, openheid en verbinding. Onderwijsprofessionals zouden social learning ‘voor moeten leven’. Het is immers de verantwoordelijkheid van het onderwijs leerlingen en studenten voor te bereiden op de samenleving en uiteindelijk op het arbeidsproces. Dit geldt ook voor de MLI-student, de werkende onderwijsinformatieprofessional afkomstig uit verschillende onderwijssectoren. Het is interessant om te onderzoeken in hoeverre social learning en het leren met behulp van sociale media is ingebed in een masteropleiding rondom de nieuwste inzichten op het gebied van leren en innoveren.
Social learning en professionalisering
Vanuit (onderwijs)organisatieperspectief is het belang van samenwerken en kennis delen in netwerken evident. Aanleiding van het onderzoek van Van Hooijdonk (2015) is de aandacht voor samenwerken en kennis delen in netwerken dat steeds meer vorm krijgt door middel van ict, met name sociale media. Het onderzoek vond plaats bij een docententeam van een hbo-gezondheidszorgopleiding, waarin 47 docenten via een vragenlijst (n=33) zijn bevraagd naar hun digitale competenties, in een focusgroepbijeenkomst (n=5) is verder ingezoomd op de kansen en mogelijkheden die sociale media voor de netwerken van dit docententeam kunnen bieden. Uit dit onderzoek blijkt dat de betrokken docenten samenwerken in netwerken belangrijk vinden. Ook zijn zij gemotiveerd hun onderwijs met behulp van ict te verbeteren en willen ze aansluiten bij de technologische veranderingen. Toch blijkt dat het merendeel van de docenten sociale media nauwelijks inzet in hun onderwijs en netwerken. Hoewel uit de literatuur blijkt dat sociale media een positieve invloed hebben op betrokkenheid van studenten, de netwerkvorming, en de participatie bij leeractiviteiten, zien de docenten uit het onderzoek nog geen mogelijkheden en kansen om met sociale media open kennis te delen en het online samenwerken te ondersteunen. De docenten gaven aan dat het gebruik van sociale media (Twitter en Facebook) nog veel als privé activiteiten gezien worden. “Ik gebruik het privé echt minimaal, mijn meeste sociale media activiteiten zijn werk maar ik voel me niet zo prettig als iemand ziet dat ik mijn Twitter of Facebook open heb. Ja dat is heel gek maar het is gewoon zo.” Om op de hoogte te blijven van nieuwe ontwikkelingen gebruikt eenderde van de docenten sociale media (vooral LinkedIn). Het online delen van kennis of ideeën gebeurt relatief weinig, een ruime meerderheid zegt dit nooit via internet te doen. Dit beeld komt overeen met de resultaten van het onderzoek van iXperium HAN (Uerz, Kral, & de Ries, 2014).
Binnen de MLI wordt gebruik gemaakt van diverse leertechnologieën: een portal, een elektronische leeromgeving, blogs, en e-mail. In de lespraktijk gebruiken de MLI-docenten diverse sociale media tools, zoals Glogster, Padlet, YouTube, Socrative. Blogs worden veel ingezet, echter niet om het actief leren te bevorderen maar vooral ter vervanging van de elektronische leeromgeving, dus als éénzijdig communicatiemiddel en verzamelbak van PowerPoint en hyperlinks. Recentelijk, met de introductie van een leerarrangement als een game, is binnen de MLI een nieuwe stap gezet naar het online, gezamenlijk en motiverend leren van studenten. De ervaringen van zowel studenten als docenten zijn positief en vormen de basis voor doorontwikkeling.
Tijdens wekelijkse fysieke MLI-studiebijeenkomsten is veel aandacht voor samenwerkend leren en het geven van feedback. De elektronische leeromgeving die de MLI gebruikt, faciliteert dit samenwerkend leren niet. Deze omgeving wordt alleen gebruikt voor het opslaan van onderwijsinhoud en het inleveren van opdrachten. De afstand tot de opleiding kan verkleind worden door het aanbieden van een online leer- en samenwerkingsomgeving die tegemoet komt aan de behoefte van relationele verbondenheid en die kan bijdragen aan het zelfgeorganiseerd leren. Het met elkaar in verbinding blijven, ook online, creëert een nabijheid die belangrijk is voor de intrinsieke motivatie (één van de psychologische basisbehoefte volgens Ryan & Deci). In zijn proefschrift stelt Hermans (2015) dat volwassen lerenden zelf de regie willen hebben over hun eigen leerprocessen, autonoom zijn in wat en hoe zij leren, waarbij zelfgeorganiseerd (informeel) leren een belangrijke rol speelt. Een online leer- en samenwerkingsomgeving als sociaal leernetwerk waar op basis van profielen interactie en kennis en reflecties delen tussen studenten wordt, bevordert social learning.
Het inzetten van sociale media bij leer- en werkprocessen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. De open cultuur en de snelheid waarmee deze veranderingen plaatsvinden, vragen van docenten en studenten om een nieuwe toolset, mindset en skillset. Participatie in sociale media vraagt naast digitale competenties om in een bepaalde mate van openheid relaties op te bouwen, om vrijelijke kennis en ervaringen te delen, om een proactieve houding en het benutten van je netwerk. Uit het onderzoek van Van Hooijdonk (2015) bleek dat veel hogeschooldocenten hun digitale competenties ten aanzien van online samenwerken en open kennis delen niet hoog inschatten. Dit beeld komt overeen met de ervaringen van veel MLI studenten; ook zij voelen zich vaak bewust onbekwaam ten aanzien van digitale competenties. Naast digitale competenties worden ook privacy-issues als argument gebruikt om sociale media niet voor leren, samenwerken en kennis delen te gebruiken. Er zijn ook wel juridische vragen te stellen bij het gebruik van sociale media binnen een formele onderwijssetting. Kan een docent een student verplichten tot het aanmaken van een account op Facebook, Google, WordPress, Dropbox? Sociale media bieden prachtige kansen voor co-creatie maar als onderwijsontwerper moet je wel goed nadenken met wel doel je welke tool inzet. Immers de keuze om sociale media te gebruiken ligt bij de gebruiker zelf en is niet af te dwingen. Toch zijn er ook veilige, meer afgesloten leeromgevingen beschikbaar waarmee social learning gestimuleerd kan worden. Leeromgevingen zoals Feedbackfruits of Simulise (bijvoorbeeld het Leerplein van de Nieuwste Pabo) bieden sociale media-achtige tools waarmee studenten en docenten meer open kunnen communiceren en kennis kunnen uitwisselen, kunnen reflecteren en elkaar open feedback geven. Hierdoor wordt het onderwijs interactiever en wordt de mogelijkheid geboden om samenwerkend leren online buiten de fysieke studiebijeenkomsten voort te zetten. Deze omgevingen zouden voor de MLI een mooie uitdaging zijn om social learning te faciliteren waarbinnen sociaal leeractiviteiten plaats kunnen vinden zodat interactie tussen studenten kan toenemen.
Nieuwe kansen
Casus ‘Nieuwe kansen voor praktijkgericht onderzoek’
Het kunnen benutten en opzetten van praktijkgericht onderzoek behoort tot de competenties van aan afgestudeerde MLI-er. Aangezien MLI studenten in hun dagelijkse werk vaak niet veel ervaring opdoen met praktijkgericht onderzoek vormt dit leerarrangement voor veel studenten een grote uitdaging. In de huidige opzet werken de studenten tijdens het eerste jaar aan een onderzoeksvoorstel en voeren zij in het tweede jaar een onderzoek uit. Hoewel ze hierbij intensief worden begeleid, blijkt dat in de praktijk niet altijd just-in-time. De studenten komen één keer in de acht weken (zoiets?) samen met hun leerteam. Het onderzoekstraject geschiedt vooral in eigen tijd en tempo.
Ook bij het uitvoeren van een praktijkgericht onderzoek kan social learning ondersteunend zijn. In de rol van reflective practioner dient de MLI-student te beschikken over vaardigheden als het kunnen geven van feedback, het kritisch beoordelen en reflecteren. Door bijvoorbeeld het inzetten van blogs kunnen studenten worden gestimuleerd na te denken en te reflecteren over hun onderzoeksproces. Door vervolgens medestudenten te stimuleren (al dan niet met credits) hierop te reageren ontstaat er een gesprek waardoor besproken concepten worden aangescherpt. Door reflecterend bloggen in plaats van e-mailen naar de onderzoeksbegeleider (en enkele mede-studenten uit het leerteam) kunnen de studenten van elkaar leren, zo ontstaat er een kennisbron die just-in-time beschikbaar is voor iedereen met toegang. Social learning gaat om verantwoordelijkheid bij de student te leggen, dat betekent ook dat hij/zij moet kunnen bepalen hoe ‘open’ zijn blogs zijn, en of ook het werkveld waar het onderzoek plaatsvindt, toegang krijgt tot zijn blogberichten. Als opleiding kun je er voor kiezen gebruik te laten maken van beschikbare blogtools als WordPress of Blogger. Een leeromgeving als het Leerplein van de Nieuwste Pabo biedt vergelijkbare tools. Het voordeel van het inzetten van zo’n omgeving is dat studenten in veilige omgeving sociaal kunnen leren. Tevens wordt binnen zo’n omgeving een community gevormd waarbinnen de MLI-studenten elkaar kunnen ontmoeten . De MLI-studenten zien elkaar immers maar één dag in de week. Het meeste leren vindt buiten de leerteams plaats. Het opbouwen en onderhouden van een profiel is in zo’n omgeving dan ook belangrijk. Binnen het leerproces van de MLI speelt peerfeedback een centrale rol. Bij peer feedback wordt gebruik gemaakt van elkaars kennis, daarom is het ook belangrijk dat de profielen van de studenten actueel zijn. Door ook persoonlijke informatie aan de profielen toe te voegen wordt onderling vertrouwen bevorderd waardoor onderlinge relatie versterkt worden.
Bespiegelingen
Een perfecte leeromgeving bestaat niet. Niet iedereen ziet de mogelijkheden van informeel leren en gepersonaliseerd, gamified, open onderwijs. In de publicatie van De Leeuwe & Rubens (2015) benoemen zij “om lerende te leren hoe zij als professional bij kunnen blijven op hun vakgebied door sociale media te gebruiken voor informeel leren” als een valide reden om sociale media binnen het onderwijs in te zetten. Terecht stellen zij dat implementatie van social learning in het onderwijs als een “complexe en radicale verandering”. Dat komt omdat hiermee meer regie bij de lerende wordt gelegd, zij krijgen daarmee een grote mate van eigen verantwoordelijkheid ten aan zien van het leerproces.
De vraag waarom doen we de dingen zoals we ze doen en waartoe dient ons onderwijs zijn vragen die passen in een masteropleiding rondom leren en innoveren. Juist op zo’n opleiding waar onderwijsprofessionals uit alle onderwijssectoren samen leren en vernieuwingen in het onderwijs onderzoeken, zou het zelf ervaren en evalueren van trends centraal moeten staan. In deze bestaande cultuur van lerend vernieuwen zouden gedeelde perspectieven gevormd kunnen worden en gezamenlijke handelingspraktijken ontwikkeld. Al lerend vernieuwen wordt dan kennis uitgewisseld, onafhankelijk denken gestimuleerd en ruimte gecreëerd om verschillende opvattingen te onderzoeken en alternatieven af te wegen.
Social learning past binnen de ontwikkelingen van onze netwerksamenleving. Sociale media stellen lerende in staat om samen te werken, kennis te creëren en te delen. Het inbedden van informeel leren binnen een curriculum kan zelfgeorganiseerd leren bevorderen. Dat past binnen het streven naar een lerende economie en de veranderende visie op leren ten aanzien van gepersonaliseerd en levenlang leren. Het inzetten van sociale media lijkt positieve effecten te hebben op de autonomie en relationele verbondenheid van studenten. Toch zijn er nog geen onderzoeksresultaten naar de effectiviteit van social learning bekend. Voor een masteropleiding rondom de nieuwste inzichten op het gebied van leren en innoveren zou het een mooie uitdaging zijn om dit te onderzoeken.
Referenties
De Leeuwe, M. & Rubens, W. (2015). Social learning en leren met sociale media. Groningen : Noordhoff.
Hermans, H. (2015). OpenU: design of an integrated system to support lifelong learning (Doctoral dissertation, Open University, Heerlen, Netherlands). Retrieved from http://dspace.ou.nl/handle/1820/5998
Uerz, D., Kral, M., & De Ries, K. (2014). Lerarenopleiding voor de 21ste eeuw: Leren en lesgeven met ict. Nijmegen: iXperium/Centre of Expertise Leren met ict. Retrieved from http://specials.han.nl/sites/ixperium/blijf-op-de-hoogte/nieuwsberichten/lerarenopleiding-voor-de-/Lerarenopleiding-voor-de-21e-eeuw-Dana-Uerz.pdf
Van Hooijdonk (2015). Leren professionaliseren: Leer-ontwikkel-werk-samen-onderzoek-kennis-deel (Master’s thesis Fontys Hogescholen, Eindhoven, Netherlands)
Deel of Bewaar
- Share op Facebook (Opent in een nieuw venster) Facebook
- Delen op X (Opent in een nieuw venster) X
- Delen op LinkedIn (Opent in een nieuw venster) LinkedIn
- Delen op Pocket (Opent in een nieuw venster) Pocket
- Delen op WhatsApp (Opent in een nieuw venster) WhatsApp
- Delen op Pinterest (Opent in een nieuw venster) Pinterest
- Afdrukken (Opent in een nieuw venster) Print
- E-mail een link naar een vriend (Opent in een nieuw venster) E-mail
- Meer
- Delen op Telegram (Opent in een nieuw venster) Telegram
- Delen op Tumblr (Opent in een nieuw venster) Tumblr
- Deel op Diigo (Opent in een nieuw venster) Diigo
- Deel op Delicious (Opent in een nieuw venster) Delicious
- Deel op Delicious (Opent in een nieuw venster) Delicious
- Delen op Reddit (Opent in een nieuw venster) Reddit
Geplaatst in MLI, Social learning, Social Media
Studenten leren argumenteren? Gebruik weblog als leertechnologie!
Geplaatst door Judith van Hooijdonk
Ha Marcel,
Voor de herfstvakantie had ik een leuk gesprek met docent van de faculteit International Business Emmy Nelissen-Pierik over bloggen. Vorig jaar heeft zij voor de eerste keer weblog als leertechnologie ingezet. Ik wilde graag haar ervaringen horen om deze binnen en buiten Zuyd te delen.
Aanleiding
Binnen het Europees beleid speelt economie steeds vaker een hoofdrol. De opleiding European Studies vindt het daarom belangrijk dat hun studenten meer toegepaste economische kennis zich eigen moeten maken. Emmy, docent internationale economie, bedacht daarom een nieuwe economische cursus in het derde studiejaar waarin Europees economisch beleid en vooral een eigen mening hierover vormen centraal staat. Als onderdeel van de cursus moesten de studenten blogberichten plaatsen waarin ze hun mening moeten beargumenteren.
Emmy had zelf nog geen ervaring met bloggen. Op internet is zij gaan zoeken naar voorbeelden en beoordelingscriteria. In een duidelijke studiehandleiding is aan studenten uitgelegd wat van hen verwacht werd. Omdat het voor haar ook nieuw was heeft ze zelf ook een blog aangemaakt om hetzelfde te ervaren als haar studenten. In haar blog beschreef ze haar ervaringen met deze andere vorm van lesgeven.
Het schrijven van blogs
Studenten moesten in groepjes van 3-4 minimaal één blog per week schrijven over economisch beleid in de EU. Zij waren vrij om over hun eigen interesses te schrijven. Met aanvullende literatuur die ze voorafgaande aan elke werkgroep (bijeenkomst) moesten lezen, werd tijdens de les opinievorming gestimuleerd door middel van het aanbieden van een theoretisch kader en praktische informatie. In de 7 weken dat deze module duurde, betekende dit dat iedere student minimaal 2 blogberichten moest posten. Wekelijks moest ook iedere groep aan Emmy een document doorsturen met hierin informatie over hun blogposts, een screenshot van de blogstatistieken, een beschrijving van het aantal blogs, reacties op het blog en hoeveel reacties ze zelf hadden gepost. Tot slot moesten ze zelf reflecteren op hun blogactiviteiten en dit beoordelen op een schaal van 1 tot 5.
- Studenten werden ook gestimuleerd inhoudelijk te reageren op elkaars blogs en om reacties van experts ‘uit te lokken’.
- Tijdens elke werkgroep werden de blogposts van de studenten besproken.
- Iedere student moest een eindblog schrijven over een pittig economisch onderwerp wat individueel beoordeeld werd.
- De beoordeling bestond uit een gedeeld cijfer van de groeps- en individuele opdracht (50-50).
Ervaring van docent
Bloggen was zowel voor studenten als docent nieuw. Tijdens de werkgroepen ging veel tijd op aan blogtechnische vragen. Studenten moesten bijv ook leren dat als gereageerd wordt op een blogbericht dat je als blogger daar ook weer op moet reageren.
Studenten werden gestimuleerd hun blogs te delen met de wereld te delen. Hoe ze dat slim konden doen met behulp van sociale netwerken waren vaardigheden die studenten nog niet beheersen. Het aanbod sociale media binnen de opleiding is vooral marketing gericht en niet op hoe je persoonlijk met sociale media (zakelijk) kunt profileren.
Op basis van beoordelingskaders die Emmy op internet had gevonden heeft ze dit beoordelingsformulier gehanteerd om de blogs te beoordelen. Als ik dit vergelijk met de rubric van de University of Wisconsin die ik destijds met mijn MLI-docenten heb gedeeld (via) is de verhouding inhoud (60%) en blogpresentatie (40%) vergelijkbaar.
- Emmy constateerde dat door het bloggen een open sfeer werd gecreëerd onder de studenten.
- De beoordelingen van de docent en de zelfevaluatiecijfers van de studenten kwamen overeen.
- Een blog met argumentatie schrijven is wat anders dan academisch schrijven.
- 80% van de studenten vonden het een motiverende werkvorm.
Ondanks de hoge workload (als docent wilde Emmy graag alle blogs lezen en ook feedback op geven) heeft Emmy de smaak te pakken met bloggen. Binnenkort start ze ook bij een minor van de opleiding Orientaalse Talen en Cultuur met groepsbloggen in een andere variant. Dit keer wordt het gebruikt door een groep studenten om als consultants hun ‘fictieve klant’ te informeren over de voedingsindustrie in de Oriënt.
Deze module Economic policy in the EU wordt dit studiejaar door een andere docent verzorgd. Het zou interessant zijn om de ervaring van deze docent te vergelijken met die van Emmy.
Tips
Al pratend heb ik haar nog wat tips kunnen geven:
Bij het groepsblog was niet altijd duidelijk welke student het blogbericht geschreven had. Emmy adviseerde studenten hun naam onder het blog te zetten. In de handleiding staat dat een blog maar aan één e-mailadres/facebookaccount kan worden gekoppeld. In principe klopt dat maar je kunt altijd gebruikers toevoegen. Deze gebruikers kan je de rol geven van beheerder-redacteur-auteur-schrijver-abonne, elk met eigen bevoegdheden. Zo kan elke student die bijdraagt onder eigen naam inloggen, zijn/haar bericht toevoegen en dan wordt bij het blogbericht naast de datum ook de naam van de bijdrager vermeld.
Emmy merkte dat studenten ook veel vragen over het bloggen hadden, dit ging ten koste van de economische inhoud van haar lessen. Als tip heb ik haar gegeven dat ze ook een een gedeelte van deze economische inhoud ‘flipped’ kan aanbieden. In de vorm van een blogpost. Zoiets kan je voorafgaande aan de lessencyclus al klaar zetten en per week publiceren. Omdat zij in haar lessen vooral actuele economische onderwerpen behandelt, kan dit niet maanden van te voren. Uiteraard hoef je bij het bloggen niet te beperken tot tekst, een video, foto’s of animaties kunnen ook prima hiervoor gebruikt worden.
Emmy kreeg via mail de blogberichten (het wekelijkse formulier) aangeleverd. Dit was soms onoverzichtelijk omdat dit tussen de andere werkmail terecht kwam. Hierbij zou RSS-reader als Feedly een oplossing kunnen bieden. Hiermee is het mogelijk om blogs in mapjes onder te verdelen. Zie Ding 2 RSS op Dingen@Zuyd hoe je RSS ook in je onderwijs kunt inzetten.
Het eindblog moest aan bepaalde eisen voldoen, zoals verplicht 4 woorden gebruiken uit een woordenlijst (goed idee!). Fijn om te lezen dat ook het gebruik van afbeeldingen werd beoordeeld op correct citeren. De eis van 1,5 pagina vind ik zelf niet zo duidelijk. De lengte van pagina bij een blog is afhankelijk van vormgeving. Ik zou eerder aantal woorden als eis stellen.
Wil je meer weten van het gebruiken van weblogs in het onderwijs, zie Ding 1 via Dingen@Zuyd.
Dank Emmy voor het delen van deze succeservaring!
Groet, Judith
Geïnteresseerd in de bijbehorende studiehandleiding? Zie Course outline Economic policy in the EU 2014-2015_student version
Deel of Bewaar
- Share op Facebook (Opent in een nieuw venster) Facebook
- Delen op X (Opent in een nieuw venster) X
- Delen op LinkedIn (Opent in een nieuw venster) LinkedIn
- Delen op Pocket (Opent in een nieuw venster) Pocket
- Delen op WhatsApp (Opent in een nieuw venster) WhatsApp
- Delen op Pinterest (Opent in een nieuw venster) Pinterest
- Afdrukken (Opent in een nieuw venster) Print
- E-mail een link naar een vriend (Opent in een nieuw venster) E-mail
- Meer
- Delen op Telegram (Opent in een nieuw venster) Telegram
- Delen op Tumblr (Opent in een nieuw venster) Tumblr
- Deel op Diigo (Opent in een nieuw venster) Diigo
- Deel op Delicious (Opent in een nieuw venster) Delicious
- Deel op Delicious (Opent in een nieuw venster) Delicious
- Delen op Reddit (Opent in een nieuw venster) Reddit
Onderzoek naar werkgerelateerde tweets
Geplaatst door Judith van Hooijdonk
Ha Marcel,
Een paar weken geleden kreeg ik Daniëlle Quadakkers een mail met het artikel How employees use Twitter to talk about work: A typlogy of work-related tweets. Ik had nu tijd over om dat eens te bestuderen, zei ze 🙂 Ik heb uiteindelijk in mijn masteronderzoek geen tweets meer geanalyseerd. Het leek me wat te veel van het goede (en wist ook niet precies hoe ik het toen aan moest pakken). Deze onderzoekers van de The Amsterdam School of Communication Research ASCoR van de Universiteit van Amsterdam: Ward van Zoonen, Joost Verhoeven en Rens Vliegenthart hebben het wel gedaan. In dit onderzoek hebben zij 38.124 tweets, verstuurd door 433 werknemers handmatig gecodeerd en geanalyseerd! Ik vermoed dat zij wel wat studenten hadden die hen daar behulpzaam bij waren, althans dat hoop ik dan.
De samenvatting
In organizational research employees’ use of personal social media for work remains an understudied phenomenon. Yet, it is important to gain understanding of these online behaviors as they might have consequences on the individual and organizational level. We provide a typology for work-related Twitter use based on a large-scale content analysis (N = 38,124) of tweets sent by 433 employees across different organizations. We found that work-related topics were prevalent in 36.5% of all tweets. Employees’ work-related tweets paint a picture that is consistent with the archetypical social media behaviors – i.e., knowledge sharing and socialization – identified in earlier research. Employees share profession-, organization- and work-related tweets strategically with professional contacts, enhancing horizontal communication among organization members. Furthermore, Twitter enhances the integration of personal and professional life domains, as employees often tweet about their work outside regular work hours but also tweet on a personal title while at work.
In dit onderzoek ging het om persoonlijke twitteraccounts (geen corporate of namens afdelingen). De reden voor dit onderzoek naar tweets is dat uit onderzoek blijkt dat Twitter
- het meest populaire sociale mediakanaal is voor werkgerelateerde informatie, zelfs meer dan LinkedIn;
- een effectieve tool is voor communicatie binnen en buiten organisaties;
- in principe open en publieke communicatie betreft (je kunt het wel afschermen natuurlijk). Het is ook mogelijk de communicatie tussen andere tweeps volgen;
- er is nog weinig bekend over werkgerelateerde tweets. Twitter wordt veelal geassocieerd met riskant gedrag en tijdsverspilling (tsja 😉 ). Er is wel veel bekend over de motivatie en gevolgen van twittergebruik, maar niet over de inhoud van tweets.
Op basis van vele vele onderzoeken (theoretische veronderstellingen en empirische bevindingen) hebben zij werkgerelateerde tweets ingedeeld in verschillende categorieën van kennisdelen zoals: werkgelateerd, beroepsgerelateerd, organisatiegerelateerd, vragende tweets, commentaar, communicatie tussen werknemers. Maar ook sentiment werd onderzocht: was een tweet positief, negatief of neutraal?
Uit dit onderzoek blijkt dat 8 van de 10 werknemers werkgerelateerde tweets verzenden vanuit hun persoonlijk twitteraccount. Deze werknemers delen het meest (in volgorde) over 1) beroepgerelateerde informatie, 2) de organisatie-gerelateerde informatie, en 3) werkgedrag, en zijn vaak betrokken bij 4) communicatie met collega’s. Tweets worden vooral op werkdagen verstuurd, maar niet alleen tijdens werkuren (piektijd om 8 uur ’s avonds).Eenderde van de tweets zijn retweets en 35% bevatte een hashtag. In bijna de helft van de tweets stond een hyperlink, en bij 70% een @ (mention). In het onderzoek is de optie ‘favorite’ buiten beschouwing gelaten. De onderzoekers vonden een belangrijk verschil tussen werkgerelateerde en persoonlijke tweets. Werkgerelateerde tweets bevatten veelal verwijzingen naar andere bronnen (hyperlinks) en zijn overwegend neutraal van toon.
Dit onderzoek bevestigt het social mediagedrag van kennis delen en interactie bij de twitteraars. De werknemers zetten Twitter vooral strategisch in als het gaat om kennis delen en ze gebruiken twitter verantwoordelijk. Ze zijn zich bewust van de (negatieve) effecten van twittergebruik (er vindt een vorm van zelfcensuur plaats). Tevens hebben ze veel contact met andere twitterende collega’s en met mensen buiten de organisatie (boundary crossing! 🙂 ). Ja, ik herkende me wel in dit beeld :).
The challenge for organizations is not banning social media from the workplace, instead they should focus how work related use impedes personal time and might increase work to life conflicts.
Een respondent in mijn masteronderzoek zei: “Ik gebruik het privé echt minimaal, mijn meeste sociale media activiteiten zijn werk maar ik voel me niet zo prettig als iemand ziet dat ik mijn Twitter of Facebook open heb. Ja dat is heel gek maar het is gewoon zo.” Het wordt toch hoog tijd dat dit gevoel bij collega’s verdwijnt. Onderzoek heeft aangetoond dat …. 🙂
Twittergroetjes,
Judith
Van Zoonen, W., Verhoeven, J. W., & Vliegenthart, R. (2016). How employees use Twitter to talk about work: A typology of work-related tweets. Computers in Human Behavior, 55, 329-339.
Deel of Bewaar
- Share op Facebook (Opent in een nieuw venster) Facebook
- Delen op X (Opent in een nieuw venster) X
- Delen op LinkedIn (Opent in een nieuw venster) LinkedIn
- Delen op Pocket (Opent in een nieuw venster) Pocket
- Delen op WhatsApp (Opent in een nieuw venster) WhatsApp
- Delen op Pinterest (Opent in een nieuw venster) Pinterest
- Afdrukken (Opent in een nieuw venster) Print
- E-mail een link naar een vriend (Opent in een nieuw venster) E-mail
- Meer
- Delen op Telegram (Opent in een nieuw venster) Telegram
- Delen op Tumblr (Opent in een nieuw venster) Tumblr
- Deel op Diigo (Opent in een nieuw venster) Diigo
- Deel op Delicious (Opent in een nieuw venster) Delicious
- Deel op Delicious (Opent in een nieuw venster) Delicious
- Delen op Reddit (Opent in een nieuw venster) Reddit
Bezocht Themamiddag Mediawijsheid & Social Learning #Innovatiehuis
Geplaatst door Judith van Hooijdonk
Ha Marcel,
Afgelopen vrijdag heb ik tussen de verhuisactiviteiten door een bezoek gebracht aan het Innovatiehuis. De zon op het dakterras maakte deze sfeervolle ontmoetingsruimte voor de MBO sector nog aangenamer. Na een heerlijke lunch presenteerden de auteurs hun recentelijk gepubliceerde boeken. Uiteraard zijn beide boeken reeds in mijn bezit.
#Mediawijsheid in de klas: samen aan de slag
Patrick heeft een heel praktisch boek geschreven met veel opdrachten om je als docent in mediawijsheid te bekwamen. Het is prachtig vormgegeven en persoonlijk vanuit zijn eigen (mbo)praktijk geschreven. Ik heb het boek nog niet echt goed bestudeerd, maar dat ga ik zeker nog doen. Ik denk dat ik het erg goed kan gebruiken bij de steeds groter wordende vraag naar ict-docentprofessionalisering binnen Zuyd.
“Mediawijsheid is alles wat je nodig hebt om vandaag, morgen en overmorgen te (over)leven in een media vol media”.
In mijn masteronderzoek rondom ict-docentprofessionalisering hanteerde ik de term ‘digitale competenties’. Hiermee bedoel ik naast instrumentele vaardigheden (het kunnen omgaan met ict en ict-toepassingen), informatievaardigheden (het kunnen zoeken, selecteren, gebruiken en verwerken van informatie) en mediawijsheid (bewust, kritisch en actief om kunnen gaan met media) bedoeld. Patrick gebruikt de term mediawijsheid, dat hij als synoniem ziet van ict-geletterheid (de ‘digitale competenties’).
In zijn presentatie ging Patrick in op de twee docentenrollen: docenten Mediawijsheid en mediawijze docenten. Vermoedelijk zal de rol van
docent Mediawijsheid binnen het hbo niet zo ingevuld worden, informatievaardigheden wordt nu immers al binnen onderzoekvaardigheden en als bibliotheekinstructie aangeboden. Aandacht voor mediawijze (digitaal competente) hbo-docenten is er zeker wel.
Het boek gaat uit van het Mediawijsheid-competentiemodel dat Patrick op basis van het model van Family Online Safety Institute en het werk van Margreet van de Berg heeft ontwikkeld. De 3 C’s (Content, Contact en Conduct) zijn de centrale elementen van het model. Een mooi uitgangspunt dat we misschien ook voor de vernieuwing van onze dingen@zuyd website kunnen gebruiken.
Tijdens de presentatie werd nog verwezen naar het artikel van Justine Pardoen: Het web houdt jongeren gevangen in hun eigen kringetje. Zij schrijft dat er een onverwacht neveneffect optreedt nu er steeds meer jongeren mediawijs zijn: zij wantrouwen alle media. Zij beperken hun activiteiten in sociale netwerken tot het opsteken van een duimpje of het aanklikken van een sterretje of hartje. De interactie vindt vooral plaats in hun eigen kringetje via Whatsapp of Facebookmessenger. Justine Pardoen heeft het over een uitdaging waar we voor staan: burgerschap 2.0, échte participatie in online sociale netwerken. Ik zie deze beweging trouwens niet alleen bij jongeren. Ook in mijn masteronderzoek heb ik geconstateerd dat de docenten uit mijn onderzoek nog geen mogelijkheden en kansen om met sociale media open kennis te delen en het online samenwerken te ondersteunen. (Ik vraag me trouwens af deze observatie van Justine Pardoen (alleen) door mediawijsheid komt. Is het niet gewoon zo dat jongeren niet willen dat ouders zich met hun interactie bemoeien? Immers ook ouders zijn actief op Facebook. Door de gesprekken niet open te voeren maar in die superhandige en snelle whatsappgroepen hebben zij weer hun privacy.)
Patrick begon zijn presentatie trouwens met een heel aardig introfilmpje, gemaakt met Adobe Voice (alleen beschikbaar voor iPad).
Zie hier zijn slides.
Social learning en leren met sociale media
Dit boek van Wilfred en Marcel heb ik de afgelopen maanden al een paar keer gelezen 🙂 Als afronding van mijn studie heb ik een vakpublicatie geschreven over social learning en de mogelijkheden voor de MLI. Daarbij was dit boek zeer bruikbaar! Als je de blogs van Marcel en Wilfred een beetje volgt is de inhoud herkenbaar. Ik was blij met deze publicatie waarin de schrijvers de informatie rondom social learning overzichtelijk presenteren. Het een zeer toegankelijk boek. Het is geen praktisch boek met een overzicht van tools zoals het boek van Patrick maar “het nodigt uit om na te denken over leren, onderwijzen en kennis delen” zoals op de achterflap staat te lezen.
Wilfred en Marcel presenteerden samen (zie hier de slides). Marcel begon met de veranderende samenleving door de komst van smartphone en sociale media. Wilfred ging vervolgens in op de Social Learning Theory van Bandura die vreemd genoeg niet vaak in relatie wordt gebracht met social learning. Volgens deze sociaal-cognitivistische leertheorie (die ook wel tot het behaviorisme wordt gerekend) vindt leren plaats in een sociale context waarbij observeren, modelleren en self efficacy (;) zelfinschatting) uitgangspunt zijn. Elementen die goed passen bij de mediawijze docent. Wilfred toonde de driehoek waarin leren volgens Bandura gebeurt: persoon, omgeving en gedrag. Karin Winters (die gezellig naast mij zat) merkte terecht op dat deze veel overeenkomsten vertoont met de driehoek van Illeris. Volgens dit model bepalen de drie dimensies: inhoud , drijfveren en interactie het leerproces. Leren is fundamenteel sociaal en vindt plaats in een sociale omgeving en bestaat uit samenwerking, relaties, participatie en communicatie.
Social learning definiëren de auteurs als
“samenwerkend leren met behulp van sociale media, waarbij de lerende veel controle heeft over wat, hoe, waar en waarmee er geleerd wordt”.
Vervolgens ging Marcel via The Conversation Prism in op het toepassen van social learning binnen bestaande leeromgeving zoals Moodle. Ook vroeg hij aandacht voor zaken als eigenaarschap en privacy van data. Iets waarvan hij zich afvroeg of schoolorganisaties het belang hiervan zich voldoende realiseerden. Scholen gebruiken vele sociale media tools waarvan data in Amerika bewaard worden (hoe actueel dit is, zie het vonnis van gisteren van het Europees Hof van Jusititie inzake opslaan van gegevens EU-burgers in de VS. Zie ook berichtgeving van Kennisnet hierover). En hoe zit het met eigenaarschap van data van leerlingen? Mogen ouders wel zomaar online inzage hebben in leerresultaten? Interessante vragen en uitdagingen.
Zoals ik in mijn vakpublicatie heb geformuleerd: Het gaat bij social learning niet om de sociale media tools maar over ontwikkelingen als samenwerken, kennis delen, openheid en verbinding. Onderwijsprofessionals zouden social learning ‘voor moeten leven’. Het is immers de verantwoordelijkheid van het onderwijs leerlingen en studenten voor te bereiden op de samenleving en uiteindelijk op het arbeidsproces. En of je dit nu burgerschap 2.0 of 3.0 of zelfs 4.0 noemt, is hierbij niet zo belangrijk. Onderwijs gaat (of zou misschien nog meer) ook over persoonsvorming, zoals Biesta bepleit?
Mooie themamiddag #innovatiehuis uiteraard m’n boeken laten signeren dr auteurs @wrubens @marceldeleeuwe @PJKoning 🙂 pic.twitter.com/lvlFnqnhG9
— Judith van Hooijdonk (@jujuutje) 2 oktober 2015
De presentaties waren boeiend, de dialoog die ontstond onder de bezielende leiding van Addy de Zeeuw interessant. Daarnaast is het altijd superleuk om tweeps (al dan niet voor de 1e keer) life te ontmoeten. Of kennis te maken met nieuwe tweeps.
Na afloop nog gezellig nagepraat en weer terug naar Utrecht om verder te gaan met uitpakken en schoonmaken.
Groet,
Judith
Deel of Bewaar
- Share op Facebook (Opent in een nieuw venster) Facebook
- Delen op X (Opent in een nieuw venster) X
- Delen op LinkedIn (Opent in een nieuw venster) LinkedIn
- Delen op Pocket (Opent in een nieuw venster) Pocket
- Delen op WhatsApp (Opent in een nieuw venster) WhatsApp
- Delen op Pinterest (Opent in een nieuw venster) Pinterest
- Afdrukken (Opent in een nieuw venster) Print
- E-mail een link naar een vriend (Opent in een nieuw venster) E-mail
- Meer
- Delen op Telegram (Opent in een nieuw venster) Telegram
- Delen op Tumblr (Opent in een nieuw venster) Tumblr
- Deel op Diigo (Opent in een nieuw venster) Diigo
- Deel op Delicious (Opent in een nieuw venster) Delicious
- Deel op Delicious (Opent in een nieuw venster) Delicious
- Delen op Reddit (Opent in een nieuw venster) Reddit
MOOC Exploring Social Learning afgerond #exploresocial
Geplaatst door Judith van Hooijdonk
Hi Marcel,
Tussen alles wat moest door heb ik toch nog de afgelopen 4 weken tijd gevonden om de MOOC Exploring Social Learning te volgen. Ik ben natuurlijk intrinsiek gemotiveerd 🙂 Inhoudelijk heb ik niet veel nieuws geleerd. Veel wat aangedragen werd had ik op een of andere manier al een keer voorbij zien komen. Het heeft wel mijn mening over social learning wat aangescherpt tijdens de discussie over wat nu het verschil is tussen informeel leren en sociaal leren. Voor mij zit het onderscheid toch in het inzetten van sociale media bij het (informele) leren. Ik merkte dat ook op het eind van de MOOC deze begrippen toch nog steeds door elkaar liepen. Over deze MOOC heb ik vier blogberichten geschreven (en dit is dan nummer 5 )
Voor mij is social learning:
I define social learning as participating with others to make sense of new ideas. Augmented by a new slew of social tools, people can gather information and gain new context from people across the globe and around the clock as easily as they could from those they work beside.
Maria Conner
En ik heb tijdens deze MOOC ervaren dat het theoretisch model Illeris waar is. Volgens dit model bepalen de drie dimensies: inhoud , drijfveren en interactie het leerproces. Leren is fundamenteel sociaal en vindt plaats in een sociale omgeving en bestaat uit samenwerking, relaties, participatie en communicatie. Het platform Curatr is een uitnodigend platform. Met toch hier en daar wel wat haken en ogen. Zoals ik al eerder heb gezegd mis ik een zoekfunctie naar mensen en inhoud. Het was ook fijn geweest als ik mijn eigen reacties nog ergens terug had kunnen vinden. Ik merkte dat ik vooral de meest recente reacties las en daar evt op reageerde. Ik heb kennis gedeeld en bronnen aangereikt. Ik had dit wellicht nog meer kunnen doen, maar daarvoor ontbrak dan echt de tijd. Het is leuk dat er een MOOC meet up bij de HAN in Nijmegen is georganiseerd op 25 juni. Daar ga ik zeker naar toe. Als is het maar om de moderatoren Petra Peeters en Marlo Kengen de hand te schudden. Zij hebben het echt top gedaan! Snelle reacties, verdiepende vragen, goed hoor. Dat zal echt veel tijd hebben gekost, maar ik vermoed ook veel energie opgeleverd. Interactie is een van die dimensies die volgens Illeris het leerproces bepalen. En ik heb daarbij ook Gilly Salmon genoemd die dit ook zo benoemd in haar carpe diem methode.
Wat voor mij en ook voor de andere deelnemers in de MOOC een uitdaging is: hoe kan je social learning inzetten voor het leren van anderen. Dit is nog niet zo gemakkelijk. Inzetten van sociale media bij leer- en werkprocessen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Hier hebben we nog wel een slag te slaan in het kader van lerend vernieuwen.
Social learning is much more a cultural outcome than a process or a program to be followed.
Sahana Chattopadhyay
Hierover ben ik natuurlijk ook aan het nadenken ivm mijn MLI-onderzoek. En volgens mij blijft faciliteren, inspireren en stimuleren een voorwaardelijke rol. Joitske Hulsebosch had voor deze MOOC een mooi overzicht gemaakt met betrekking tot de bekwaamheden voor sociaal leren. Participeren in sociale media vraagt om
- een bepaalde mate van openheid en intimiteit in de uitwisseling om een relatie op te bouwen.
- een ‘open source style of thinking’: sociale media zijn gebaseerd op participatie en vrijelijk delen van kennis en ervaringen
- een proactieve houding: neem initiatief, leg contact, reageer, plaats een bericht
- feedback te kunnen organiseren: maak gebruik van de meedenkkracht van anderen, benut je netwerk
- snel informatie te kunnen scannen en verwerken; je hoeft niet alles te kunnen volgen
- een balans te vinden tussen afleiding en focus
- single-tasking: één ding tegelijkertijd blijven doen
Het valt niet mee om te leven in deze VUCA-wereld, een prachtige term die wel nieuw voor mij was.
De MOOC is afgerond. De badges hebben ik niet allemaal gehaald, één maar geloof ik. Dit spelelement kwam wat minder uit de verf in deze MOOC. Ik hoop dat er nog een mooi overzicht komt met alle gebruikte bronnen en alle door de deelnemers ingebrachte bronnen. Als tip voor de volgende keer zou ik ook een link naar de bronnen opnemen. Het was soms lastig te lezen via het Curatr platform, en merendeel was open beschikbaar op het internet.
Volgende week komt het boek van Wilfred Rubens en Marcel de Leeuwe: Social learning en leren met sociale media uit. Ik zal ‘m onmiddelijk aanschaffen en meteen ook kopen voor mijn begeleidster van mijn onderzoek. Ik moet als afstudeeropdracht van de MLI namelijk ook nog een vakpublicatie schrijven. Mijn onderzoekbegeleidster is daarbij 2e auteur, maar daar mag ze natuurlijk wel wat voor doen 🙂 Ik vind social learning wel een mooi onderwerp om samen over te schrijven. Nu alleen nog een tijdschrift zoeken ….. alhoewel ….. Hoort het gewoon niet ergens op een blog gepubliceerd te worden? Niet? Wel? Tips? Ideeën?
Thanks mate!
Judith
Deel of Bewaar
- Share op Facebook (Opent in een nieuw venster) Facebook
- Delen op X (Opent in een nieuw venster) X
- Delen op LinkedIn (Opent in een nieuw venster) LinkedIn
- Delen op Pocket (Opent in een nieuw venster) Pocket
- Delen op WhatsApp (Opent in een nieuw venster) WhatsApp
- Delen op Pinterest (Opent in een nieuw venster) Pinterest
- Afdrukken (Opent in een nieuw venster) Print
- E-mail een link naar een vriend (Opent in een nieuw venster) E-mail
- Meer
- Delen op Telegram (Opent in een nieuw venster) Telegram
- Delen op Tumblr (Opent in een nieuw venster) Tumblr
- Deel op Diigo (Opent in een nieuw venster) Diigo
- Deel op Delicious (Opent in een nieuw venster) Delicious
- Deel op Delicious (Opent in een nieuw venster) Delicious
- Delen op Reddit (Opent in een nieuw venster) Reddit










