Het ontwerpen en ontwikkelen van een social MOOC #exploresocial
Zoals je weet Marcel heb ik vorig jaar meegedaan aan de MOOC Exploring Social Learning. Marlo Kengen & Petra Peeters, de ontwerpers en moderatoren van deze MOOC hebben een artikel schreven voor het tijdschrift Opleiding & Ontwikkeling (nr. 2, 2016) waarin ze hun ontwerpprincipes en leermomenten beschrijven.
Ontwerpprincipes
Stem zorgvuldig af op de doelgroep
Dit was door de diversiteit van de groep (zowel qua MOOC-ervaring als qua voorkennis, werkervaring) lastig, daarom werden zowel funderende als verdiepende en theoretische als praktische bronen aangeboden. Tevens werd alleen Curatr als leeromgeving gebruikt en niet van andere sociale media. En er werd nauwelijks gebruik gemaakt van de beschikbare spelelementen in het platform Curatr.
Werk vanuit heldere doelen
Deze waren tweeledig: inhoudelijk over social learning en gerelateerd aan de leervorm (kennismaken met toepassingsmogelijkheden van MOOC en leren cureren).
Maak deelname laagdrempelig
De MOOC was gratis en kort (4 weken) en een tijdsinvestering van 2à 3 uur per week. Wekelijks werden vijf tot acht bronnen (zoals artikelen, blogs, etc.) aangeboden en bij elke bron werd een inschatting van de benodigde tijd gegeven. Tevens in een paar zinnen werd de bron beschreven.
Creëer een heldere opbouw
Een heldere opbouw biedt deelnemers zicht op waar ze nu mee aan de slag gaan en wat verderop volgt. Het doel was nieuwsgierigheid te prikkelen.
Bied afwisseling in bronnen
Om tegemoet te komen aan verschillen in de doelgroep werden blogs, animaties, websites, fi lmpjes, artikelen, infographics en hoofdstukken uit boeken ingezet met een mix van ‘staande kennis’, meningen en praktijkervaringen.
Werk met vragen
Bij elke bron was een vraag geformuleerd om deelnemers aan het denken te zetten en om discussie binnen het platform op gang te brengen.
Plan contact
Wekelijkse werden e-mails verstuurd om deelnemers betrokken te houden. Hierin werd ook teruggekeken op interessante discussies in de week daarvoor.
Uitgangspunten voor het modereren
De moderatoren Petra Peeters en Marlo Kengen hebben de MOOC top begeleid, schreef ik al eerder. Snelle reacties, verdiepende vragen, goed hoor. Het kostte hen minimaal 1 à 2 uur per dag.
- Deelnemers verwelkomen
De eerste vraag in de MOOC was: ‘Stel je voor! Veel deelnemers werden persoonlijk welkom geheten door bijvoorbeeld hun naam te gebruiken en hen, aansluitend bij hun toelichting, succes te wensen of verder te helpen. Hier werden deelnemers en moderatoren ‘zichtbaar’ en werd de basis gelegd voor verdere bijdragen en discussies. - Verdiepen door doorvragen
- Verbinden. Door de vele reacties was het voor deelnemers lastig om overzicht te houden. De moderatoren verwezen mensen naar elkaar.
- Uitnodigen. Auteurs van verschillende bronnen modereerden ook hun eigen materiaal.
- Bijdragen waarderen. Er was veel aandacht aan het sociale aspect van de MOOC.
- Snel actie ondernemen
- Autonomie stimuleren
Lessons learned van de moderatoren
Stuur bij
Je leert de behoeftes van de deelnemers kennen door hun reactie en de analytics van het platform te gebruiken. Gebruik deze input. Tackel ook snel bij technische problemen.
Vragen als katalysator voor het leren
Door vragen te stellen bij de aangeboden bronnen wordt het leren verdiept. De ontstane discussie ondersteunt ook het sociale leren.
Kies bronnen bewust
Omdat het een gegeven is dat activiteiten minder worden gedurende de MOOC worden eerste bronnen vaker bekeken. Selecteer daarom eerder minder dan meer bronnen.
Autonomie komt niet automatisch
Er was geen verplichting om alles te lezen of om alle vragen te beantwoorden. MOOC werd niet afgerond met een toets. Weinig deelnemers maakten eigen keuzes, passend bij hun doelen en agenda. De meeste lazen alles (vrij schools) in de aangeboden volgorde. De volgende keer zal expliciet aandacht besteed worden aan autonomie van leren.
Het behouden of loslaten van overzicht
Het Curatr platfom kan aan sociale kracht winnen door meer zoekmogelijkheden aan te bieden, en ook door de opties voor het ordenen van bijdrages en volgen van deelnemers toe te voegen
Heb vertrouwen
Als moderator moet je vertrouwen hebben en durven los te laten.
En zoals Marlo en Petra tot slot opmerkten:
Er werd gezamenlijk en vanuit gelijkwaardigheid geleerd door mensen van alle niveaus, achtergronden en contexten. Samen met de open en positieve grondhouding bij het modereren zorgde dit voor een vruchtbare omgeving voor sociaal leren over social learning.
Een ervaring die ik elke deelnemer van een MOOC, student in het reguliere onderwijs of profesional die vanaf september een Zuyd Professional leereenheid gaat volgen, van harte gun.
Judith
Lectoraat Technologie-Ondersteund Leren bij Zuyd
Ja, wij wisten het al enige tijd Marcel, maar nu stond het in het Besluitenlijst van het College van Bestuur en dan is het openbaar! 
Dr. Hendrik Drachsler is op voordracht van de benoemingsadviescommissie door het College van Bestuur benoemd tot lector Technologie-Ondersteund Leren. Het nieuwe onderwijslectoraat is ingesteld voor de duur van 8 jaar. Het lectoraat is erop gericht innovatief en praktijkgericht onderzoek te initiëren en uit te voeren op het snijvlak van didactiek, technologie en onderwijs. Dit in nauwe samenwerking met de onderwijspraktijk binnen Zuyd Hogeschool.
Hendrik Drachsler werkt bij onze buren: de Open Universiteit en is (inter)nationaal bekend vanwege zijn onderzoek naar Learning Analytics (zie zijn keynote van vorig jaar tijdens Dé Onderwijsdagen). Op de OU-website staat over Hendrik te lezen dat hij universitair docent is. Dat hij werkt aan het personaliseren van leren met behulp van systemen voor het vinden, ontsluiten en beheren van informatie (‘information retrieval’) en adviessystemen (‘recommender systems’). Ook is hij geïnteresseerd in onderzoek naar leernetwerken en persoonlijke leeromgevingen.
Prachtig nieuws! Het vastgestelde lectoraatsplan heb ik met veel plezier gelezen, vooral ook omdat Hendrik een nauwe samenwerking met het I-team nastreeft. In zijn SWOT-analyse benoemt hij ons als één van de sterktes. Dat doet goed. Het is verder aan de lector om zijn plannen verder te delen binnen en buiten de organisatie. In afwachting van zijn eigen lectoraat website mag hij met alle plezier ons blog of het blog van het I-team als platform gebruiken 🙂
Hendrik, hartelijk gefeliciteerd met je benoeming. Op een mooie samenwerking!
Marcel & Judith
Op zoek naar de zone van de collectieve naaste ontwikkeling. Oratie van Marjan Vermeulen.
Hallo Marcel,
Heb je ook meegekregen dat Marjan Vermeulen onlangs is benoemd als bijzonder hoogleraar Docentprofessionalisering aan het Welten-instituut van de Open Universiteit? De leerstoel is ingesteld door het onderwijsadviesbureau KPC Groep. Marjan Vermeulen onderzoekt via de leerstoel scholen als: ‘rijke en uitdagende leeromgevingen voor leraren, zodat er met plezier geleerd wordt.’ Met bijzondere belangstelling heb ik haar oratie Leren Organiseren gelezen. Als I-adviseur is één van mijn belangrijkste drijfveren het professionaliseren van docenten op het gebied van leren en lesgeven met ICT.
Prof. dr. Marjan Vermeulen stelt dat “professionaliseren docenten anders moet”. Docenten moeten niet van elkaar leren maar met elkaar. Het lezen van haar oratie was een feest der herkenning. Professionaliseren van docenten is een van de belangrijkste pijlers als het gaat om innoveren van ons onderwijs, schrijft zij (zoals ik dat ook schreef in mijn onderzoek 🙂 ). Innovatief gedrag kan het best gestimuleerd worden in een omgeving waar collectief geleerd wordt. Mijn masteronderzoek heet ook niet voor niets Leren professionaliseren: Leer-Ontwikkel-Werk-Samen-Onderzoek-Kennis-Deel.
Vermeulen begint haar oratie met een korte beschrijving van de karakteristieken van de belangrijkste leertheorieen: cognitivisme, behaviorisme, sociaal-constructivisme en connectivisme. Ze benadrukt dat het belangrijk is om te weten vanuit welke leertheoretisch perspectief onderzoek is uitgevoerd. Een behaviorist denkt anders over leren dan een cognitist. En vanuit het sociaal-constuctivisme zal het leren anders georganiseerd worden dat bij connectivisme. “Omdat er nogal verschillende processen en verschillende uitkomsten achter een leertheorie zitten is het jammer dat deze opvattingen zo zelden geëxpliciteerd worden in onderzoek en praktijk” zo schrijft Vermeulen (p. 13). Vervolgens beschrijft ze op basis van veel (bekende) wetenschappelijke onderzoeken uit de organisatiekunde (lerende organisaties), personeelswetenschappen en onderwijswetenschappen het professionaliseren van docenten.
Ontwikkeling in de onderwijspraktijk moet meer karakter van groei krijgen. Collectieve groei is complex, schrijft Vermeulen. Onderwijsonderzoek hebben neiging alles te secuur te onderzoeken en daardoor een te lange tijdsduur voor innovatie. Daarnaast vindt Marjan Vermeulen het van belang om docenten niet als uitvoerders van ideeën van anderen, maar als ontwikkelaars te benaderen. En vraagt zij zich af is de docent in controle (eigenaar van eigen professionalisering) of onder controle (is er sprake van verplicht professionaliseren?).
Uit paragraaf 6.3:
Er wordt wel over collectief leren gesproken maar dan veelal leren van elkaar ipv leren met elkaar gericht op gezamenlijke leeropbrengsten. We hebben het over professionele leergemeenschappen of learning communities, maar een leergemeenschap ontwikkelt zich niet vanzelf, ondersteuning is belangrijk in de vorm van een facilitator. Ook is de ontwikkeling tot een professionele leergemeenschap waar samengewerkt en geleerd wordt een langdurig proces. De sociaal kapitaal theorie verklaart dat langdurige en intensieve proces.
Ook is interactie in gelijkwaardigheid op basis van een professionele dialoog een belangrijk kenmerk om elkaars expertise te gebruiken en inbreng te waarderen.
Er is geen blauwdruk van wat een lerende organisatie is, de kennis daarover zal blijven toenemen en de toepassing daarvan is in iedere context anders. Wetenschap en onderwijspraktijk zullen in het onderzoek daarna gezamenlijk moeten optrekken. Omdat innovatiestrategieën met een open einde, blijvende input van nieuwe referentiekaders nodig hebben voor continue ontwikkeling.
Uit paragraaf 6.4:
Die nieuwe praktijken ontstaan niet door de kennisketen op te knippen zoals nu het geval is, maar door hecht samen te werken en daarmee de kennisketen tot een leercyclus om te vormen. Alle partners hebben een eigen expertise die samen innoveren mogelijk maakt. Samen in de zin van het nastreven van gemeenschappelijke opbrengsten waar in gezamenlijkheid met ieder vanuit zijn eigen expertise in gelijkwaardigheid aan gewerkt wordt.
Zie ook nieuwsberichten OU en KPC
Door het lezen van haar oratie kreeg ik meer zicht op de verschillende opvattingen over leren in wetenschappelijk onderzoek. Ik herken de dominante behavioristische en cognitieve opvattingen over leren en het professionaliseren van medewerkers. De klassieke (individuele) functionerings- en beoordelingsgesprekken stimuleren de (brood)nodige collectieve groei niet. Er wordt snel gezegd dat we moeten transformeren naar een lerende organisatie. Dat is net zo snel gezegd al: ‘we moeten meer samenwerken en kennis delen’. Makkelijk gezegd. Moeilijk gedaan. Laten we op zoek blijven naar de zone van collectieve naaste ontwikkeling. Docenten blijven begeleiden, activiteiten rondom onderwijs ontwerpen en leren en lesgeven met ict blijven bijsturen. De opgedane kennis delen. Zo ontstaat collectieve groei en ontwikkelt Zuyd zich als een lerende organisatie.
Ik hoop dat de verschillende initiatieven en plannen die er zijn op het gebied van (ict) docentprofessionalisering binnen Zuyd elkaar het komende jaar zullen vinden. Zou die droom van een ‘learning en teaching centre’ realiteit kunnen worden?
Judith
Self Compassion [video]
Ha Marcel,
Vorige week liep mijn emmertje even over. En ik zie om mij heen meer collega’s die het moeilijk hebben. Werkdruk, ander manier van willen werken, geen invloed hebben op ontwikkelingen, organisatieperikelen … het gaat ons allemaal niet in de koude kleren zitten….We zijn zo gepassioneerd over ons werk. We willen zo graag. Dit filmpje deed me goed. We moeten vaker ook gewoon wat liever voor onszelf zijn. Een pas op de plaats en eens bekijken wat we allemaal wel gedaan en bereikt hebben. Een depressie ligt snel op de loer…
We moeten zoveel van onszelf. We vinden ons vaak niet goed genoeg. Dat betekent niet, zo las ik ergens dat we de lat lager moeten leggen, maar gewoon weghalen. En wat vaker lachen als je denkt dat je je weer eens gek gedragen of niet goed genoeg gepresteerd hebt. Om dit filmpje moest ik wel grinniken 🙂
Er zijn goede en minder goede momenten in het (werk)leven. De minder goede momenten verdiepen ons en de goede momenten voeden en verrijken ons. Gelukkig heb ik nog steeds dierbare collega’s om me heen waarbij ik kan spiegelen. Dat is fijn. Dat heb ik ook nodig. Dank.
Trouwens die School of Life heeft meer mooie filmpjes. Interessant in het kader van Bildung. Zie hun YouTube kanaal.
Fijne (werk)dag!
Judith
Ervaringen gebruik Coursera MOOC: Serious Gaming Course
Ha Judith,
Deze week ben ik begonnen aan de Coursera MOOC van de Erasmus Universiteit over Serious Gaming. Wat ik gedaan heb is geprobeerd de gecertificeerde versie te doen. Gewoon voor de leuk en om van te leren (niet alleen van het onderwerp, maar zeker ook van de manier waarop zo’n MOOC werkt).
Het is nog de eerste week en het onderwerp is natuurlijk geen onbekende voor me dus het valt nog mee. Maar ik moest natuurlijk het quizje proberen wat er al stond. En daar ging ik toch de mist in 😉 De mensen van de Erasmus Universiteit hebben het zo gemaakt dat je daadwerkelijk de lectures gezien moet hebben en hier en daar heb ik wat ‘lompe’ foutjes gemaakt. Maar over 8 uur heb ik nog een poging en waarschijnlijk voor de volgende poging wel de lectures gekeken 😉
Ik ben benieuwd naar de reviews op mijn ingeleverde assignments, maar toen ik zelf wilde reviewen ging het technisch mis. Coursera heeft dan een helpcenter met FAQs en daar stond mijn probleem niet in. Dus maar naar de chat. En daar werd ik inderdaad geholpen. Of het nu een bot was met de naam Henry of iemand aan de andere kant van de wereld die zich Henry noemde het hielp. Gebruik Chrome was het uiteindelijke antwoord en nu kan ik inderdaad een aantal andere collega’s reviewen. Dus wederom aan de slag. En ik hou je op de hoogte. Momenteel heb ik nog niet echt iets geleerd waarover ik nog niet geblogged heb, maar gezien de fouten die ik gemaakt heb in de toets van week twee gaat dat wel komen!
Groet Marcel
2 BE JAMMED 