Categorie archief: Visietraject Zuyd Bibliotheek

InHolland bibliotheek voor 2015 volledig digitaal #VisieZuydBibl

15 feb

Geplaatst door

Dag Marcel,

Tijdens mijn verblijf in London kwam deze tweet voorbij

Wow! Hoewel deze ideeën van volledig digitaal binnen HBO-bibliotheken niet nieuw zijn (wie heeft ze in het kader van bezuinigingsvoorstellen al niet eens gehoord?) Maar nu gaat het dus echt gebeuren? Je snapt dat in het kader van het Visietraject Zuyd Bibliotheek dit een interessante ontwikkeling is. Toen ik woensdag weer thuis was, heb ik Ria Paulides (manager InHolland bibliotheek) een mailtje gestuurd. Ik ken Ria nog als de projectleider uit de begintijd van IHOL, het project waardoor alle HBO-bibliotheken in Limburg hun catalogus en uitleen automatiseerden.
Ik was wel benieuwd naar onderliggend plan en reacties van bibliotheekpersoneel, onderwijs en studenten. Ria belde mij een uur later om al mijn vragen te beantwoorden. Hieronder mijn interpretatie van ons telefoongesprek.

InHolland heeft in 2011 een flinke reorganisatie gehad (470 arbeidsplaatsen verloren) nadat ze in zwaar weer waren gekomen door de misstanden bij diverse opleidingen. Kwaliteitsverbetering van onderwijs staat in alle reorganisatieplannen centraal. Door nu uit te spreken dat de bibliotheek vanaf 2015 helemaal digitaal is, wordt een stevige tijdsdruk op het onderwijs gelegd om te transformeren naar het ‘onderwijs van de toekomst’, zo zegt Ria Paulides.
Ria vertelde me dat hun collectie (nog 145.000 fysieke exemplaren) al voor 75% digitaal is. Ze hebben (in tegensteling tot Zuyd) al jaren een aanschafbeleid ‘digitaal, tenzij…’. InHolland heeft een uitgebreide databankcollectie  (Zuyd ook); ze hebben een federatieve zoekmachine (grote wens van Zuyd Bibliotheek) en beschikt over vele eBooks. InHolland biedt geen uitleenbare eBooks aan (zoals via de voorheen bekende Netlibrary) maar gebruiken het ‘streaming model’, het Spotify concept zeg maar (bv. Boom Doc)  Gebruikers hebben alleen leesrechten op de content, maar op het moment dat ze de inhoud willen downloaden of printen moeten ze hier zelf voor betalen. Voor de buitenlandse literatuur is dit al gebruikelijk, voor Nederlandstalige vakliteratuur nog niet. Hierin ziet Ria Paulides ook de uitdaging om samen met de Nederlandse uitgevers een nieuw business model te ontwikkelen.

Door alles digitaal aan te bieden, wordt uiteraard een bezuinigingslag gemaakt: geen bibliotheeksysteem meer want catalogus met uitleen zijn overbodig, geen catalogiseerwerk en rappeladministratie, de uitleenbalie verdwijnt, geen mensen meer nodig die boeken van etiketjes voorzien en boeken opruimt. Dus naast een visie op hoe de bibliotheek van de toekomst eruit moet zien, is dit ook een bezuinigingsoperatie. Een sociaal plan moet geschreven worden, want welke functies blijven over en welke competenties zijn hiervoor noodzakelijk?

Door deze radicale koerswijziging wil de bibliotheek een andere positie binnen het onderwijs afdwingen. Nu wordt alleen de uitlening gezien als een functie van de bibliotheek. Iedereen binnen de HBO-bibliotheekwereld vecht tegen deze eenzijdige kijk op de bibliotheek. De bibliotheek is zoveel meer …
De informatiespecialisten van InHolland gaan zich naast digitale collectievorming, volledig focussen op trainingen informatievaardigheden, zowel voor studenten als docenten. Tevens gaan ze ondersteuning bieden bij publiceren (het auteursrechtenloket!), willen een rol spelen bij digitaal archiveren tbv scripties in HBO-kennisbank. De informatiespecialisten werken inmiddels samen met de curriculumcommissies en schrijven collectievormingsplannen, zo worden zij onderdeel van het onderwijs. Dit zijn allemaal ontwikkelingen die voor Zuyd Bibliotheek ook niet vreemd zijn en die we nu in het kader van het Visietraject beter gepositioneerd willen krijgen.
De inzet is wel dat InHolland organisatorisch 1 bibliotheek blijft. De kracht van samen deze rol (‘toegang tot content’) voor het onderwijs aan te bieden is sterker dan als alle informatiespecialisten eenlingen worden binnen de diverse domeinen, volgens Ria.

De boeken verdwijnen, in welke vorm de fysieke ruimte blijft, is nog niet helemaal duidelijk. De behoefte aan rustige werkplekken is er wel.
Lees ook het nieuwsbericht op de InHolland website. Ik vind het wel een gemiste kans dat op de bibliotheeksite van InHolland hierover niets te lezen is. Ook mengen ze zich niet in de discussie die inmiddels op twitter plaats vindt. Ria Paulides vertelde me wel dat ze binnenkort op SHB-LinkedIn groep een discussie zal starten.
Lef hebben Ria Paulides en Doekle Terpstra wel. Ik ben benieuwd of de road map hen de juiste koers aanreikt. Stof tot discussie zal het binnen bibliotheekwereld wel opleveren. De eerste blogpost zijn al verschenen:

Bert Zeeman (Universiteit van Amsterdam) gaat een weddenschap aan dat het zover niet zal komen. Raymond Snijders vraagt zich af wie hier op zit te wachten.
Vooral de problematiek rondom eBooks voor het Nederlands vakgebied worden als bottleneck gezien, terwijl Ria Paulides dat juist als uitdaging ziet. Het gaat mij nog niet zozeer om of deze inhoud al dan niet digitaal ook aangeboden kan worden. Zit onze student op een volledige digitale bibliotheek te wachten? Er zijn mensen die graag content digitaal tot zich nemen maar zeker ook velen die liever een fysiek boek bestuderen. Of een video bekijken? Draait het nu om de vorm of om de inhoud? Interessant om deze Infographic eens te bestuderen.

Ik ben net als Raymond bang dat dit “een negatieve impact gaat hebben op de ontwikkeling van een toekomstbestendige visie van zowel HBO instellingen als hogeschoolbibliotheken op de rol die bibliotheken kunnen en moeten spelen in onderwijsinstellingen”. Ik hoop niet dat het met de HBO-bibliotheek dezelfde kant op gaat als de bedrijfsbibliotheken beginjaren 2000 😦
Helaas kon Ria Paulides me geen plan delen waarop dit besluit is gebaseerd. Het is een logische stap binnen de ontwikkelingen van InHolland, zei ze.

Volgende week begin ik met de interviews in het kader van ons visietraject, dit is natuurlijk een interessante casus om te volgen en te bespreken.

groet,
Judith

Geplaatst in Bibliotheken, Visietraject Zuyd Bibliotheek

1 reactie

Tags:

Lessons learned #VisieZuydBibl

14 feb

Geplaatst door

“Geschiedenis leert ons alles. Ook de toekomst”

Dit schijnt Alphonse Lamartine gezegd te hebben, Marcel. In het kader van het Visietraject Zuyd Bibliotheek is het misschien ook interessant welke lessen ik geleerd heb uit mijn verleden als bibliothecaris/informatiespecialist.

Bijna 28 jaar geleden ben ik begonnen in een eenpitter-bibliotheek. Ik was bibliothecaris bij de opleiding ergotherapie/logopdie bij de Revalidatie Academie in Hoensbroek en ik werkte ook nog 1 dag in de week bij de Academie voor Fysiotherapie in Heerlen. In die tijd verantwoordelijk voor collectievorming en werkte de hele ‘gang van het boek’ af (van bestelling tot in de kast plaatsen). Er was nog geen geautomatiseerde catalogus en uitleen, alles in een ‘slow’ tempo. Naast een lunchpauze, 2x per dag een koffiepauze met de o zo belangrijke ontmoetingen met de docenten. Je hoorde waar ze mee bezig waren, kon (omdat je op de hoogte was van nieuwe publicaties en de vaktijdschriften las) hen adviseren en attenderen. Een dienstverlening die erg gewaardeerd werd maar in de loop der jaren verdween. Fusies kwamen, reorganisaties volgden, bibliotheek ging van de opleiding naar een centrale onderwijsdienst naar een ondersteunende facilitaire dienst. Google veroverde de zoekmarkt. Bibliotheek en onderwijs raakten elkaar een beetje uit het oog.

Hier kwam een verandering in toen in 2004 de opdracht lag om een beleid te formuleren rondom de positionering van de bibliotheken van Hogeschool Zuyd. De splitsing tussen front- en backoffice wat toen erg ‘in’ was, hebben we gelukkig weten te voorkomen. In 2009 werd alle bibliotheken van Zuyd één en werden onderdeel van ZuydPlein. Hoewel ZuydPlein niet meer als organisatorisch onderdeel bestaat, is Zuyd Bibliotheek 1 gebleven.

change

Wat heb ik hier nu van geleerd?

  • “Nothing is certain except change”, dat las ik dit weekend in het Natural History Museum. Zo is het! We zullen mee moeten veranderen in deze dynamische samenleving. In een beleidsnotitie begin jaren 90 schreef ik al 

    “Tempora mutantur, et nos mutamur in illis“ (De tijden veranderen en wij

    veranderen mee) en dit citaat kunnen we in elk visietraject blijven vermelden;

  • dat kennis delen en samenwerken binnen en buiten de muren van de instelling waardevol is. Al die jaren als bibliothecaris heb ik kennis gedeeld en gehaald bij vakgenoten, ook in de tijd dat er grote concurrentie in hbo-land was en het not-done was om je kennis te delen. Kennis was ‘macht’, maar is gelukkig nu ook binnen onderwijswereld ‘kracht’ geworden;
  • dat organisatorisch één zijn vele voordelen biedt. Door samen de dienstverlening van de bibliotheek vorm te geven, hebben we een duidelijker gezicht binnen Zuyd gekregen. Gezamenlijk is een goede databankcollectie tot stand gekomen, is er nu 1 centrale bibliotheekcatalogus, worden trainingen rondom informatievaardigheden op elkaar afgestemd, zijn er gezamelijk gastvrijheidsregels. Dit hadden we nooit voor elkaar gekregen als we allemaal locatiediensten waren gebleven.
    De bibliotheken van de kunstenfaculteiten zijn organisatorisch geen onderdeel van Zuyd Bibliotheek. Hierdoor maken zij geen onderdeel van het bibliotheeknetwerk en zijn ze helaas niet betrokken bij gezamenlijke dienstverlening (muv de centrale catalogus);
  • dat of je het nu ‘content curation’ noemt en digitale tools zoals Netvibes en ScoopIt gebruikt of zoals vroeger ‘attenderen’ en current contents maakte door inhoudsopgaven van tijdschrift te kopiëren en in postvakjes te leggen, in wezen is het bibliotheekvak niet veranderd alleen de tools waarmee;
  • dat regelmatig je gezicht laten zien bij het onderwijs belangrijk is, drink eens een kopje koffie in de personeelskamer, luister naar wat er verteld wordt. Zuyd informatiespecialisten staan gelukkig dicht bij het onderwijs.

Maar het kan allemaal nog beter. We staan momenteel stil in onze ontwikkeling. Dit is een gevolg van de recentelijke reorganisaties. Zuyd Bibliotheek ziet vele kansen in de ondersteuning van het onderwijs. De vraag die uiteindelijk naar aanleiding van het visiedocument beantwoord moet worden is welke rol het management vindt dat de bibliotheek voor Zuyd moet vervullen.

Ik las een mooi blogpost van Wilma van Wezenbeek, bibliothecaris van TU Library: It is the Library. What else. over de rol en functie van de bibliotheek. Volgens haar gaat het voor de bibliotheek om toegang, diepgang, omgang & vooruitgang.

  • Toegang tot data (artikelen, boeken, blogs, tweets, video) van anderen en van jezelf (auteursrechten, sociale catalogus)
  • Diepgang door discussie & reflectie (agile, roving, embedded librarian, broedplaats voor kennis)
  • Omgang in ontmoeting met vakgenoten, peers, collega’s met kopje koffie (rumoer-ruis-rust; inspirerende leeromgeving)
  • Vooruitgang; innovatie en vernieuwend (X-lab)

We willen inderdaad samen er een mooiere wereld maken, ook in / met / door Zuyd Bibliotheek 🙂
In de komende blogpost zal ik op diverse soorten van dienstverlening en ondersteuning (o.a. de schuingedrukte opmerkingen) nog in gaan.

Maar zeg eens Marcel … hou ik me nu te veel vast aan het verleden? Of moeten we meer ‘durven loslaten’ en een radicaal andere koers gaan varen met Zuyd Bibliotheek? Daarover morgen meer …

Judith

change2

Geplaatst in Visietraject Zuyd Bibliotheek

Een reactie plaatsen

Tags:

Visietraject Zuyd Bibliotheek #VisieZuydBibl

8 feb

Geplaatst door

VisieZuydBibl

@Gwen’s River City

Dag Marcel,

Sinds enkele weken ben ik als ‘counterpart’ 🙂 betrokken bij het Visietraject Zuyd Bibliotheek. Theo van Bergen van het bureau Reekx is benoemd als externe projectleider.

Zuyd Bibliotheek laat de komende maanden een gebruikersonderzoek onder docenten, lectoren, onderzoekers, studenten, teamleiders en medewerkers van Zuyd uitvoeren. Doelstelling van het onderzoek is het meten van gebruik van en de ervaring met de dienstverlening van de bibliotheek en het peilen van behoeften en wensen ten aanzien van de dienstverlening. Het gebruikersonderzoek vindt plaats in de vorm van (groeps)interviews.
De resultaten van dit gebruikersonderzoek dienen als input voor het ontwikkelen van een meerjarenvisie voor de bibliotheek. Het visietraject en het daaraan gekoppelde gebruikersonderzoek moet daarnaast helderheid geven over de plek en rol van de bibliotheek in het onderwijs en het onderzoek, en leiden tot een verdere professionalisering van de organisatie van de Zuyd Bibliotheek. Het visietraject wordt eind april afgesloten met een advies dat aan het CvB zal worden gepresenteerd.

Naast de vele interviews die mijn agenda na de carnavalsvakantie vullen, staat in het Plan van Aanpak dat mijn taak is ‘het voortdurend verzamelen van literatuur’ 🙂 Nu heeft de toekomst van de bibliotheek altijd al mijn bijzondere aandacht gehad en daarover heb ik ook al vaker geblogd:

De komende tijd verschijnen dus wat meer blogs rondom toekomstvisie & bibliotheken. Ik voorzie deze blogposts dan van #VisieZuydBibl

Als ‘counterpart’ vind ik openheid en tranparantie ook in zo’n visietraject heel belangrijk. Het is geen project van Chris, Theo en mij maar van Zuyd Bibliotheek.
In Intellectueel Kapitaal 2012, nr. 6/7 [inloggen via HAN] legt Mattias Hällström uit dat je ook in projecten betrokkenheid en motivatie moet opvoeren. Projecttransparantie betekent dat het voor alle betrokkenen glashelder is wie er wanneer welke bevoegheid heeft. Hällström vindt dat je projecten moet visualiseren op borden aan de muur. Helaas hebben de bibliotheeklocaties van Zuyd geen grote touchscreens waarop we de voortgang kunnen delen. Dat gebeurt dan in de virtuele ruimte van de bibliotheeksite, het twitteraccount of facebookpagina.
Ik zorg er intern voor dat alle documenten en verslagen gedeeld worden in de bibliotheekcommunity op Blackboard en ik attendeer collega’s via de bibliotheekgroep op Yammer.

En natuurlijk ga ik bloggen. De bibliotheek is volgens mij onmisbaar voor het onderwijs van Zuyd. Ik vind dat we ons nadrukkelijker moeten profileren. Daarom was ik heel bij met de publicatie in het Jaarbeeld 2011-2012 van Zuyd over het belang van informatievaardigheden.
Ik nodig iedereen nadrukkelijk uit om te reageren op de blogposts die ik hierover publiceer. Met input van jullie allen wordt het een visie van ons allen!

Judith

Geplaatst in 21st century skills, Bibliotheken, Visietraject Zuyd Bibliotheek

Een reactie plaatsen

Tags: ,

Nieuwere berichten →